Panangsaludo kadagiti PPCRV ken NAMFREL Volunteers

Salaysay ni Eden A. Alviar

NATALGED ken naan-nayas ti kalkalpas a national and local elections gapu ti nasayaat a panagtitimpuyog dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno – ti Commission on Elections, Philippine National Police, Armed Forces of the Philippines ken Department of Education.

Kalaksidan dagitoy nga ahensia, naindaklan ti akem dagiti adda iti pribado a sektor iti pannakaisayangkat iti nadalus ken nakappia nga eleksion. Kinatimpuyog ti gobierno ti pribado a kompania nga Smartmatic iti pannakaangay ti napartak a poll automation wenno computerized election. Nakatinnulong pay ti gobierno dagiti citizens’ arm wenno election watchdog ken dagiti nagduduma a media outlets kabayatan ti kampania ken eleksion.

Naindaklan ti nagbalin nga akem dagiti volunteers ti Parish Pastoral Council For Responsible Voting (PPCRV) ken National Citizens’ Movement for Free Elections (NAMFREL), dagiti dua a kangrunaan nga accredited citizens’ arm ti COMELEC iti naglabas nga eleksion tapno masaluadan ti kinasagrado ti botos dagiti botante. Rumbeng laeng a mapadayawan dagiti million a nagboluntario a nagserbi a pollwatcher, coordinator ken Information Technology personnel kabayatan ti eleksion.

Kabayatan ti kampania, nangiwayat dagiti PPCRV ken NAMFREL volunteers kadagiti Voter’s Education Program a nangipaay ti adal kadagiti botante tapno pilienda dagiti kasayaatan a kandidato. Nakikaysada iti pannakapirma dagiti peace covenant iti nagbaetan dagiti agbabalubal a kandidato. Nangilungalongda kadagiti candidate’s forum tapno maammuan dagiti botante dagiti kinatao ken programa dagiti kandidato.  Kabayatan ti kaaldawan ti eleksion, nagserbida kadagiti presinto a nangbantay iti nagmalem nga eleksion aginggana iti pannakadagup dagiti botos dagiti kandidato. Kalpasan ti eleksion, nakipagpinnaut dagiti volunteers iti pannakaipatulod ken pannakadagup dagiti botos para ti unofficial parallel quick count tapno nalawag ken nadaras a maammuan ti publiko ti resulta ti eleksion. Nangiwayatda pay kadagiti parallel manual auditing tapno maikomparada iti resulta ti vote counting machine. Nagipaayda pay ti legal a tulong para iti pannakaireklamo dagiti napasamak nga election offenses.

Rimmigaten ti panagala kadagiti volunteer workers ti PPCRV ken NAMFREL tunggal eleksion, gapu ta adun dagiti maallukoy nga agserbi a pollwatcher ken staff dagiti kandidato ken partido ti politika a matangdanan iti dakkel a sueldo. Ngem adu latta dagiti mayat nga agserbi a boluntario ken awanan ti sueldo. Daytoy ket ipaneknekna nga adu pay laeng dagiti Pilipino nga uray saanda a matangdanan ket agserbida a boluntario tapno masaluadan dagiti botos dagiti tattao ket maitandudo dagiti kandidato a pilien dagiti kaaduan a botante.

Ti PPCRV ket maysa nga organisasion nga awan ti kanunonganna a kandidato, awan ti Pammati nga idum-dumana ken saan a pagganansia. Nabangon daytoy iti salinong ti Simbaan Katolika iti Pilipinas. Nabukel ti PPCRV kas bunga ti naangay a Roman Catholic Second Plenary Council of the Philippines idi Pebrero 1991. Nainaw ti PPCRV babaen ti pannakitim-puyog daydi Manila Archbishop Jaime Cardinal Sin, COMELEC Commissioner Haydee Yorac, Henrietta de Villa, Bishop Gabriel Reyes ken dagiti pastoral leader. Nai-pasngay daytoy sadiay St. Paul College, Quezon City idi Oktobre 1991. Nangrugi laeng kadagiti agarup 1,000 a laygo manipud kadagiti nagduduma a parokia ti Arkidiosesis ti Manila. Babaen ti suporta ti Catholic Bishops’ Conference of the Philippines, nagsaknap ti PPCRV iti Pilipinas.

Nangrugi ti operasion ti PPCRV kabayatan ti 1992 National and Local Elections. Agarup 350,000 a volunteer dagiti nakipaset iti poll-watching, voter’s assistance, itutulong kadagiti Board of Election Inspectors, pannakasaluad dagiti election returns, panangpaliiw ti panagpipili ken pannakabilang dagiti botos.

Ti met NAMFREL ket umasping met laeng iti PPCRV nga election watchdog. Daytoy ti umuna a Citizens’ arm ti COMELEC iti eleksion. Daytoy ti umuna a grupo dagiti pribado nga umili a nangiyuna ti panagpaliiw iti eleksion nga awan ti kankanunonganna.

Nabukel ti NAMFREL iti panangidaulo ni Jose Concepcion Jr., Founding National Chairperson idi Oktobre 1983.  Umasping ti NAMFREL iti immunan a citizens’ arm idi Dekada 50 a binukel dagiti beterano iti Maikadua a Gubat ti Lubong a da Jaime Ferrer, Terry Adevoso ken Frisco San Juan a nagbantay kabayatan ti eleksion a nagbalubalan daydi Presidente Elpidio Quirino ken ti nangabak kenkuana a ni Ramon Magsaysay.  Nabukel ti NAMFREL babaen kadagiti pannakabagi ti nagduduma a sektor – relihion, sibiko, komersio, propesional, mangmangged, agtutubo, edukasion ken dadduma pay a non-government organizations.

Nagbalin ti NAMFREL nga accredited citizens’ arm ti COMELEC kabayatan ti 1986 Presidential Snap Election a nagbalubalan daydi Presidente Ferdinand Marcos ken Corazon Aquino. Nangisayangkat ti NAMFREL ti manual parrarel quick count a naawagan ti “Operation Quick Count.” Nakipaset iti 1986 Election dagiti nasurok a 500,000 volunteers iti sapasap a pagilian a nangbantay iti eleksion.  Naideklarar ni Marcos a nangabak iti eleksion naibasar iti bilang ti COMELEC. Nangabak met ni Aquino iti bilang ti NAMFREL. Maysa dayta a pagteng a nagpabara ti situasion a nagtinnag iti EDSA People Power Revolution a nakapadisian ni Marcos ken pannakaisaad ni Aquino iti turay.

Mararaem dagiti PPCRV ken NAMFREL kadagiti adu a pagilian gapu ta adu kadagiti opisial ken volunteer ket nakapagserbin kas trainers, observers, team members, election administrators ken resource speakers. Daytoy ket ipakitana ti kinalaing dagiti Pilipino iti panangsaluad ti botos.

Pagyamanan dagiti umili dagiti amin nga election watchdog iti sakripisio ken anepda a nagserbi kadagiti naglabas nga eleksion. Ngem tarigagayanda a sapay koma ta dumtengto ti panawen a saanton a kasapulan dagiti citizens’ arm iti eleksion iti Pilipinas ta dagiti botante ken kandidato ket masursurodanton nga ilalaen ken raemen ti kinasagrado ti botos.#