Editorial: Pannakaaprobar ti P3.7 Trillion Annual Budget | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News đź“°

Pannakaaprobar ti P3.7 Trillion Annual Budget

NAAPROBARAN met laengen ti kontrobersial a P3.7 Billion 2019 Annual Budget ngem naipadamag a naikkat dagiti naibaet nga “items” a napunduan nga awan ti pannakainaigna kadagiti prioridad a proyekto ken programa ti agdama nga administrasion.

Pinirmaanen ni Presidente Rodrigo Duterte ti 2019 Annual Budget sumagmamano a lawas kalpasan a naiturong iti opisinana ta nabayag ti pannakatamingna iti Kongreso. Napaut a nagsisinnukat iti makaipas a balikas dagiti maseknan a kameng ti Senado ken Kamara de Representante. Napaut nga inamiris ken inkutuan ni Senador Panfilo Lacson ti Proposed Annual Budget gapu kadagiti “insertions” nga insingit dagiti kongresista a mapunduan a proyekto a saan a nairaman kadagiti insubmitar dagiti ahensia ti gobierno kangrunaanna ti Department of Public Works and Highways. Impalgak ni Sen. Lacson nga adda dagiti naibaetbaet a mapunduan a proyekto nga awan iti orihinal a Proposed Annual Budget.

No man pay saan a direkta nga innaganan ni Sen. Lacson, inakusaranna ni Pampanga Representative, House Speaker ken sigud a Presidente Gloria Macapagal Arroyo ken dagiti nasinged a kaaliadoda a nayalokaran iti binilion a pondo para kadagiti nagduduma a proyekto kadagiti distritoda a maibilang kas pork barrel fund ta saanda a nagdalan iti umno a proseso.

Nagbalin a kontrobersial ti pannakaisagana ti 2019 Annual Budget ta timmaud dagiti alegasion iti saan a tumutop a pannakaisagana dagiti pondo nga insubmitar ti Department of Budget Management ta addaan iti adu a budget insertions para kadagiti proyekto dagiti kongresista. Rimsua dagiti agsumbangir a pinagpinnabasol da Camarines Sur Representative ken sigud a Majority Floorleader Rolando Andaya Jr, maipapan iti saan a maikanatad a pannakausar dagiti pondo para ti pannakabangon dagiti infrastrature projects. Inrakurak ni Rep. Andaya nga adda kontratista a mapabpaburan a mangabak kadagiti dadakkel nga infrastructure projects no man pay sole proprietorship laeng ti klasipikasionna, ken nakababbaba ti puonanna. Naakusaran pay ni Sec. Diokno kabayatan ti House inquiry nga adda kompania a mapabpaburan a kukua ti nakaikamangan ti anakna.

Pinaglibakan met ni Sec. Diokno dagiti pammabasol kenkuana iti laksid nga ipetteng dagiti kongresista a manmaneobraen ti DBM ti pannaaisagana ken pannakaruk-at dagiti pondo. Minandar ni Pres. Duterte dagiti kameng ti gabinetena agraman ni Sec. Diokno a saandan nga agat-atender kadagiti hearing iti Kongreso a maibilang nga “investigation in aid of legislation” tapno saanda a matirtiris. Saan a nagbayag, dinutokan ti Presidente ni Sec. Diokno a baro a gobernador ti Bangko Sentral ng Pilipinas kasukat ti pimmusay a sigud a mangidaulo ti BSP. Gapu ta saanen a ni Diokno ti DBM Secretary, saanen a maituloy ti panagparangna iti imbestigasion iti Lower House tapno malawagan koma dagiti isyu a naibato iti DBM.

Nagsusupiat pay dagiti dadduma a senador ken kongresista iti pannakataktak ti pannakaipasa ti Senate version ti Proposed Annual Budget. Kinuestionaran ken kinessayan dagiti senador ti insagana dagiti kongresista a budget gapu kadagiti budget insertions. Nagriri met dagiti dadduma a kongresista a saan laeng nga isuda ti agar-aramid kadagiti budget insertions, ngem uray pay dagiti senador. No pudno dayta, apay ngata a naulimek ni Senate President Vicente Sotto III?

Naipadamag a nasurok a P95 Billion dagiti in-veto ti Presidente manipud iti P3.7 Trillion Annual Budget, ket naikkat dagiti awan ti importansiana wenno pakainagiganna kadagiti flagship projects ken programa ti gobierno kas ti Build, Build, Program ken panangempleo iti ad-adu nga empleado ti gobierno nangruna kadagiti adda pakainaiganna iti edukasion ken salun-at. Pangngeddeng ti Presidente nga i-veto dagiti linaon ti Annual Budget. Kas mangidaulo ti Executive Branch a nangisingasing kadagiti prioridad a proyekto ken programa ket ammona no ania dagiti kapatgan a rumbeng a mapunduan ken mairaman iti 2019 Annual Budget, ken dagiti naibaet a proyekto ken programa para kadagiti kameng ti Kongreso.

Nasarirawet a talaga ti panagpampanunot dagiti dadduma a kameng ti Kongreso ta iti laksid nga indeklaran ti Korte Suprema idi pay 2013 a kabara ti “P10 Billion Pork Barrel Scam,” nga illegal ken un-Constitutional ti pork barrel fund wenno discretionary fund dagiti senador ken kongresista, ket naballikogda latta ti linteg ken nakabirokda iti wagas tapno maaddaanda latta kadagiti pilienda a proyekto a mayimplimentar kadagiti kayat a lugar dagiti senador, ken bukod a distrito dagiti kongresista.

Isu met laeng nga uray naideklaran nga illegal ken un-Constitutional ti pork barrel fund ket adu latta dagiti makitkita a maar-aramid a proyekto a pakaipaspaskilan iti karatula a nakaipalonan iti nagan wenno slogan dagiti senador wenno kongresista a nangiremedio ti nagtaudan ti nausar a pondo.

Dayta met laeng ti gapu nga adu latta dagiti agngayangay a papili ken agsubli a senador ken kongresista. Adda pay dagiti siguden a kameng ti Kongreso a naidarum ken nabaluden gapu iti kaso a Plunder iti illegal a pannakausar ti alokasionda iti pork barrel fund, ngem itan, kayatda manen ti agsubli iti Senado.

Dakkel ti akem dagiti senador ken kongresista kas agar-aramid iti linteg ti pagilian ta isuda ti mangaramid ti Annual National Budget ti gobierno a mausar iti panagtaray ti gobierno, ken kadagiti programa ken proyekto para ti sapasap a pagsayaatan dagiti Pilipino. Ngem maab-abusar dayta nga akem dagiti kameng ti Kongreso ta iti panangisaganada iti Annual National Budget ket ilak-amda metten ti pondo kadagiti kayatda a proyekto ken programa a rumbeng laeng nga isagana ti Executive Branch.

Iti masungad nga eleksion, amirisen koma a nasayaat dagiti botante ti integridad ken kabaelan dagiti papili a senador, kongresista ken amin nga opisial ti gobierno tapno dagiti makawesan iti turay ket dagiti laeng kandidato nga awan ti mantia ti kinataoda iti kurapsion ken panagkunniber ket maarisit dagiti kandidato a mannanakaw ken agkuskusit iti pondo ti gobierno a nagtaud iti buis dagiti Pilipino. (Eden A. Alviar)