Pannakaballikog ti linteg tapno mawayawayaan dagiti balud a kriminal

RUGIAN ita nga aldaw ti Senado ti imbestigasion iti saan a tumutop a pannakaipakat ti Good Conduct Time Allowance Law Republic Act No. 10592 (An Act Amending Articles 29, 94, 97, 98 and 99 of Act No. 3815, As Amended, Otherwise Known as the Revised Penal Code) kalpasan a naibulgar iti publiko ken natungday ti nasapsapa a pannakawayawaya ti nasentensiaan a rapist-murderer a ni sigud a Calauan, Laguna Mayor Antonio L. Sanchez.

Nasentensiaan ni Sanchez idi Marso 14, 1995 gapu iti pito a bilang ti Reclusion Perpetua (forty years wenno life imprisonment) gapu iti pannakarames ken pannakapapatay ni Eileen Sarmenta ken pannakapapatay ni Allan Gomez idi Hunio 28, 1993 sadiay Calauan, Laguna. Aggayyem da Sarmenta ken Gomez nga agpadada nga agad-adal iti University of the Philippines Los Baños.

Iti sango ti pannakaibulgar iti publiko ti nasapsapa koma a pannakawayawaya ni Sanchez a naipadamag a napirmaan iti Agosto 20, 2019 ti release paper-na ket inturongna ti pannakaduktal nga adda pay dagiti sabali a nakombiktaran iti nadagsen a krimen dagiti nawayawayaanen kas iti kaso dagiti uppat a Chinese drug lords a natiliwan iti adu nga illegal a droga, ken dadduma pay a kriminal kadagiti kontrobersial a kaso.

Dagitoy a nawayawayaan ket inlimed ti Bureau of Corrections gapu iti rason a dagiti nagan dagiti mawayawayaan ket agtalinaed a “confidential” ken maipublikoda laeng no adda bilin ti korte tapno saan a maibulgar ti kinataoda.

Imbutaktak ni Senador Panfilo Lacson a da Chan Chit Yue, Ching Che, Kin San Ho, Wu Hing Sum. Dagitoy a convicted Chinese drug lords ket nawayawayaandan iti New Bilibid Prison idi pay Hunio 2019 ken nayakardan iti Bureau of Immigrations para ti possible a pannakapagawidda sadiay China.

Gapu kadagitoy nga insidente ket mapapati nga ad-adu pay dagiti nakombiktaran a kriminal gapu iti nadagsen a krimen dagiti posible a benepisario ti R.A. 10592.

Iti panagimbestigar ti Senado, rebbengna a dagiti maseknan nga opisial ti gobierno pakaibilangan da Justice Secretary Menardo Guevarra ken BuCor Director Rafael Faeldon ket agpalawagda tapno maduktalan ti kinapudno maipapan ti pannakairaman dagiti nakombiktaran a kriminal a nakaaramid kadagiti nadagsen ken nakaam-ames a krimen.

Sigud nga imbaga da Faeldon ken Guevarra a kualipikado ni Sanchez a mabenepisiaran iti RA 10572, ngem nagbaliw ti pagtaktakderanda kalpasan nga inyanunsio ni Presidente Rodrigo Dutere a saanna nga ipalubos a mawayawayaan ni Sanchez gapu iti bumarbara a protesta dagiti umili. Rebbengna pay nga agpalawag met ni Presidential Spokesman Salvador Panelo ta maitudtudo nga adda pannakainaigna iti tignay a nasapsapa a pannakawayawa ni Sanchez gapu ta nagpaay isuna a legal counsel idi mabisbista pay laeng ti kaso ti sigud a mayor.

Nasayaat ti panggep ti RA 10592 a nagbalin a linteg idi Mayo 29, 2013 kabayatan ti panagakem ni Presidente Benigno Aquino III a panggepna nga ikkan ti gundaway a nasapsapa a pannakawayawaya iti pagbaludan dagiti kombiktado a kriminal a nangipakita iti nasayaat a kababalin kabayatan ti pannakabaludda tapno makapagbalbaliw ken makadennada dagiti pamiliada ken ipatpategda iti biag. Panggep pay ti linteg a kessayen dagiti agsobsobran a balud iti National Penitentiary kangrunaanna sadiay New Bilibid Prison gapu ta maibilangen nga “overcrowded” wenno napuseken ti pagbaludan.

Idi panawen ni Aquino, naaramiden ti Implementing Rules and Regulations ti RA 10592 ken sakupenna laeng dagiti nasentensiaan a balud kalpasan ti panagbalinna a linteg. Ngem nagapila iti Supreme Court dagiti balud a nasentensiaan sakbay ti panagbalin a linteg ti RA 10592 tapno mairamanda met a mabenepisiaran. Itay laeng Hunio 25, 2019, iti desision a sinurat ni Associate Justice Diosdado Peralta, inyetnag dagiti mahistrado iti Supreme Court ti nagkaykaysa a pangngeddenga nga agbalinen a “retroactive” ti pannakaipakat ti linteg ken mabenepisiaran dagiti amin a kombiktado a balud. Mapaliiw ti kapartak ti panagtulid ti kaso ni Sanchez ta manipud itay Hunio 28 agingga itay koma Agosto 20 ket nakontar ken naproseson ti nasapa a pannakawayawayana.

Napintas man ti panggep ti RA 10592, ngem nangpatauden iti pammati iti publiko nga adda dagiti probisionna a kasapulan a mapatibker ta naaramatda a rason a pangballikog ti linteg tapno mapaboran dagiti dadduma a balud kas ken ni Sanchez ken dagiti nawayawayaanen a Chinese drug lords.

Iti kaso ni Sanchez a kalaksidan iti pannakasentensiana iti pito a bilang ti Reclusion Perpetua gapu iti Sarmenta- Gomez case, ket nasentensiaan pay iti sabali a dua a bilang ti Reclusion Perpetua gapu iti pannakapapatay dagiti agama a Nelson ken Rickson Peñalosa, lider dagiti kalabanna iti politika sadiay ilida. Kalaksidan dayta, natiliwan pay ni Sanchez iti kubolna sadiay Bilibid idi 2003 iti P1.5 million ti gatadna nga illegal a droga, ken idi 2015, natakuatan a natrato isuna kas Very Important Prisoner iti Bilibid gapu ta ti kubolna ket airconditioned ken kompleto kadagiti kangrunaan nga alikamen a saan a maiparbeng a sagrapen ti maysa a balud. Amin dagita ket maibilang a nadagsen a gapu a saan a maiparbeng a mairaman isuna nga agbalin a benepisario ti RA 10592.

Iti kaso dagiti uppat a nawayawayaan a Chinese drug lords, dakkel a mantia daytoy iti nainget a kampania ti administrasion ni Presidente Duterte kontra illegal a droga. Naglak-am daytoy iti nabara a kritisismo ta dagiti napanglaw ken awanan-gaway a babassit a drug pushers ket mapapatayda kadagiti operasion ti Philippine National Police gapu iti ilalabanda kadagiti mangaresto kadakuada, dagiti natiliw a big-time illegal drug traders ket mawayawayaanda.

Iti pannakaangay ti imbestigasion iti Senado, tarigagayan dagiti adu nga umili nga awan koma kadagiti senador ti mangikalintegan ken mangdepender iti kaso ni Sanchez ken dagiti dadduma pay a nairamanen a benepisario ti RA 10592 tapno saan nga agparang nga adda kankanunonganda iti pannakaipakat iti linteg. Iti naglabas a lawas, naglak-am ti kritisismo ni Senador Ronald de la Rosa, sigud a PNP Chief ken Bucor Director, gapu iti panangdependerna ken ni Sanchez a nagbalbaliwen ket rumbeng a maikkan ti gundaway nga agbalbaliw.

Nakritikar ni De la Rosa gapu idi panawenna kas PNP Chief a kapinget ti Operation Tokhang ken rinibu dagiti napapatay a masuspetsa a drug personalities gapu ta limmabanda kadagiti mangarestar kadakuada ket dagiti natay a suspek ket saanda a naikkan iti gundaway a nangdepender iti bagida iti korte ken naaddaan iti panawen nga agbabawi ken agbalbaliw.

Nasayaat a tunggal nasentensiaan a mabalud ket maikkan iti gundaway nga agbabawi iti basolna ken agbalbaliw, ngem nasken nga ipaneknekna ti napudno a panagbabawi ken panagbalbaliwna babaen iti nasayaat nga aramidna iti tumutop a proseso ken panangadal dagiti natudingan nga opisial ti gobierno nga awan ti kankanunonganda tapno magun-od ti pudno ken patas a hustisia.