Pannakabitay dagiti baro a bannuar

MABIGBIG dagiti Overseas Filipino Workers (OFW) kas moderno a bannuar gapu iti saan a magatadan a sakripisioda para iti pamilia ken pagilian. No awan dagiti minilion nga OFW nga agtatrabaho kadagiti nagduduma a pagilian iti lubong, nabayagen a nalmes ti ekonomia ti Pilipinas. Babaen kadagiti doliar ken nagduduma a foreign currencies nga ipapawit dagiti OFW kadagiti pamiliada, adu dagiti limmung-aw ti panagbiagna, ken naalaw met ti nadaleb nga ekonomia ti pagilian kadagiti naglabas a krisis.

Kas maibilang a moderno bannuar, nasken a ti gobierno ket supapakanna met iti naindaklan ken makapnek a serbisio dagiti OFW nangruna dagiti sumangsango iti nadagsen a problema kas ti panangipaay iti legal a tulong dagiti nakadarum ken nakakulong kadagiti pagbaludan tapno maispalda iti nadagsen a dusa.

Kas bannuar, dagiti OFW ket nakasagana a sumugal ken mangawat ti gunggona ti panagtrabahoda iti ballasiw-taaw: ti iliw ken liday iti pannakayadayo iti pamiliada, ti tuok ken rigat a lak-amenda kadagiti employerda, ken trahedia a pagtinnagan ti biagda no makaaramidda kadagiti maikaniwas iti linteg kas ti dusa a bitay. 

Inrakurak ti  Department of Foreign Affairs a maysa manen a Pilipina a domestic helper ti nabitay sadiay Saudi Arabia gapu iti kaso a pammapatay. Saan a nainaganan ti nabitay a Pilipina ta kiniddaw ti pamiliana a mailimed ti kinataona. Impakaammo ti DFA nga inaramid amin a kabaelan ti embahada sadiay Saudi Arabia a tulongan ti nabitay ngem napaayda a nangsalbar ti biagna.

Uray saan a nagbalin a kontrobersial ti kaso ti nabitay a Pilipina kas kadagiti panagbitay kadagiti nagkauna a tawen a nangpataud ti panangkondena ken simpatia dagiti adu a Pilipino. Ngem adu latta dagiti naldaangan iti napagteng ti nabitay a Pilipina ta napan nakigasang-gasat sadiay ganggannaet a pagilian tapno dumur-as ti kasasaad ti pamiliana, ngem trahedia ti nagbanaganna. Nadangkok ti pannakabitay ti Pilipina sadiay Saudi Arabia ta pannakaputol ti ulo ti naipakadawyan a wagas ti dusa a patay kas sagudayen ti paglintegan iti dayta a pagilian ti Islam.

Segun ti DFA, agarup 30,000 dagiti OFW a nakakulong kadagiti nagduduma a pagilian. Nasurok met a  1,000 dagiti adda kadagiti death row a mangur-uray ti aldaw a pannakabitayda. Mapapati nga ad-adu pay ti bilang dagiti nakakulong kadagiti pagbaludan iti nadumaduma a pagilian ta adu dagiti OFW ti saan a nakarehistro ken nagdalan iti proseso ti Overseas Workers Welfare Administration ti Department of Labor and Employment (OWWA – DOLE). Adda dagiti nakabalud a tourist visa dagiti inusarda a simrek kadagiti pagilian a nagtrabahuan ken nakaaramidanda iti krimen. 

Saan a malipatan dagiti Pilipino ti napasamak ken ni Flor Contemplacion, ti nabitay a domestic helper sadiay Singapore idi 1995 gapu iti kaso a panangpatayna iti gayyem ken padana a katulong a ni Delia Maga. Dayta a kaso ket nagbalin a kontrobersia iti Pilipinas a nangsilmut iti adu a protesta dagiti umili. Naglak-am iti kritisismo ti administrasion ni Presidente Fidel Ramos gapu iti dayta a pasamak. Inkagumaan idi ti Presidente a padur-asen ti ekonomia ti Pilipinas tapno umadu dagiti negosio ken trabaho babaen kadagiti napintas a programa ti gobierno. Timmayok ti ekonomia ngem natiped daytoy gapu iti panagkrisis ti World Economy a nangapektar ti kasasaad ti Pilipinas agingga a naggibus ti termino ti Presidente idi 1998.

Kalpasanna, nagsasaruno a simmukat a presidente da Joseph Estrada, Gloria Macapagal Arroyo, Benigno Aquino III, ken itan ni Rodrigo Duterte. Agpapada dagitoy a presidente a nagkari kadagiti Pilipino a pasayaatenda ti kasasaad ti ekonomia ken paaduenda dagiti trabaho ken pagsapulan tapno awanton ti Pilipino a mapilitan a mapan agtrabaho sadiay ballasiw-taaw gapu iti kinaawan ti nasayaat a pagsapulan iti pagilian. Ngem agpapadada a napaay kadagiti karida ta agingga ita ket rinibribu nga OFW dagiti inaldaw a pumanaw iti Pilipinas tapno mapanda agtrabaho sadiay ballasiw-taaw.

Kabayatan ti kampania idi 2016 National and Local Elections, inkari idi ni Duterte nga ikkanna iti nanam-ay ken komportable a panagbiag dagiti Pilipino babaen ti panangpadur-asna ti ekonomia tapno maparnuay dagiti adu a trabaho ken pagsapulan. Ngem tallonton a tawen ti Presidente iti turay ket agtultuloy latta ti panagpanaw dagiti Pilipino a mapan makisugal nga agtrabaho sadiay ballasiw-taaw.

Ipampanakkel ti agdama nga administrasion ti kaadu a trabaho a patauden ti Build, Build, Buil Program ti gobierno. Agsusumbangir dagiti proyekto iti konstruksion iti nagduduma a lugar ti Pilipinas nangruna ti pannakabangon ken pannakapalawa dagiti rangtay ken kalsada nga isaysayangkat ti Department of Public Works and Highways (DPWH). Ngem ania ti klase dagitoy a trabaho? Sino dagiti mabenepisiaran? Agpautda kadi wenno maaddaan dagiti trabahador iti nasayaat a sueldo a makabiag iti pamilia? Apay nga agingga ita ket adu latta dagiti maibilang a sangakarukayan-sangaapuyan gapu iti kababa iti sueldo ken kangina dagiti magatgatang?

Aggibusto laeng ti panagpanaw dagiti Pilipino a mapan agtrabaho sadiay ballasiw-taaw no dumtengton ti tiempo a pudno a naprogreso ti pagilian.

Masungaden ti eleksion, panawen manen dagiti politiko ti agibbet kadagiti adu a nasam-it a kari a pagkalapda iti botos. Rumbeng a saan koman a paallilaw dagiti umili ket pilienda dagiti kasayaatan a kandidato a pudno a makaipaay ti panagprogreso ti ekonomia ken panagbiag dagiti Pilipino tapno awanton ti mapilitan a pumanaw a mapan mangged sadiay ballasiw-taaw.