Editorial: Pannakabukel ti Department of Disaster Resilience | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News đź“°

Pannakabukel ti Department of Disaster Resilience

NO dumteng dagiti natural a didigra iti Pilipinas, addan ti National Disaster Risk Reduction Management Council (NDRRMC) ken ti Office of Civil Defense (OCD) a natudingan nga ahensia a mangpasingked ti kinatalged dagiti umili ken mangipaay kadakuada iti tulong kalpasan ti kalamidad. Addan dagiti lokal a Disaster Risk Reduction Management Office (DRRMO) kadagiti nagduduma nga ili, probinsia ken siudad iti Pilipinas.

Ti Philippine Disaster Risk Reduction and Management Act of 2010 wenno Republic Act Number 10121 ti nangbuangay ti NDRRMC nga idauluan ti Department of National Defense kaduana dagiti dadduma a departamento nga agtitinnulong a mangpasingked iti seguridad ken saranay kadagiti biktima ti didigra.

Ngem apay a kasapulan pay laeng ti pannakabukel ti baro a departamento ti nasional a gobierno tapno ibaklayna dagiti akem ti NDRRMC ken dagiti lokal a DRRMO? Manonto dagiti mayalokar a pondo tapno epektibo a makatulong kadagiti biktima ti kalamidad, ken makabangonda iti pannakadalebda?

Inlungalong ni Presidente Rodrigo Duterte iti panangipaayna iti naudi nga State of the Nation Address idi Hulio ti maysa kadagiti tarigagayna a legislative priority ti administrasionna ti pannakabukel ti Department of Disaster Resilience (DDR) tapno ad-adda nga epektibo ti panangipaay ti serbisio ti gobierno para iti seguridad dagiti tattao ken panangtulong kadakuada no tiempo ti kalamidad.

Iti daytoy a tawen, nagsasaruno dagiti natural a didigra kas dagiti napigsa a bagyo, layus ken ginggined a gapu ti pannakakettel iti adu a biag ken pannakadadael dagiti adu nga imprastraktura ken napateg a sanikua.

Awan ti pilpilien a panawen nga idadateng dagiti natural a kalamidad. Kas ita a paspasungadan dagiti Pilipino ti isasangbay ti Paskua ket dimteng ni Bagyo Tisoy iti Pilipinas a nangbasnot iti Southern Luzon, National Capital Region ken Central Luzon a nangkettel iti adu a biag ken nangibati iti nakaro a didigra. Adu nga umili dagiti nagbalin a biktima ken naapektaran iti napigsa a bagyo. Adu dagiti nagpaing kadagiti evacuation centers kabayatan ti bagyo nga agpapan ita ket saanda pay a nakasubli kadagiti lugarda ta nadadael metten dagiti pagtaenganda.

Kalaksidan kadagiti bagyo ken ginggined a kadawyanen a laklak-amen ti Pilipinas, adda pay ti pangta ti panagbettak dagiti bulkan, ken itataud ti nadara a riribuk ken terorismo kas ti napasamak a gerra sadiay Marawi City idi 2016 a nakaduprakan ti naprogreso a siudad nga agingga ita ket saan pay a nakasubli dagiti adu nga agindeg ta saan pay a natarimaan dagiti nadadael a balay ken pasdek, ken nadalusan kadagiti nailemmeng ken naikali a bomba.  

Kadawyanen ti idadalapus iti Pilipinas dagiti bagyo iti tinawen ta naisaad ti pagilian iti abay ti Pacific Ocean a pakain-inawan dagiti abnormal a kasasaad ti panawen. Kanayon met dagiti mapaspasamak a ginggined ta naisaad ti Pilipinas iti Pacific Ring of Fire, a pakapaspasamakan dagiti panangkuti iti tukot ti daga manipud iti Japan agpaabagatan iti Southeast Asia ken iti Pacific Ocean.

Maikatlo pay ti Pilipinas iti 2018 World Risk Index kadagiti “most disaster-prone nations” iti lubong gapu kadagiti nagadu a sumangsangbay a kalamidad iti tinawen.

Sadiay Senado, maysa ni Senate President Vicente Sotto III kadagiti nagipila iti gakat para ti pannakabukel ti DDR. Sabali pay ti bersion ti gakat iti House of Representatives para iti pannakabukel iti dayta a baro a departamento. Mangnamnama dagiti senador a maipasada ti gakat iti Kongreso sakbay ti panagbakasionda ita a Paskua ken mapirmaanton ni Presidente Duterte iti sumaruno a tawen. 

Kasapulan kadi a talaga ti DDR? Uray addan ti NDRRMC nga addaan iti akem iti “policy-making, coordination, integration, supervision, monitoring and evaluation functions,” ken idauluan ti Secretary of the Department of National Defense kas chairperson, kaduana kas vice chairpersons dagiti mangidaulo ti Departments of the Interior and Local Government, Social Welfare and Development, Science and Technology ken National Economic and Development Authority. Paset pay ti NDRRMC dagiti dadduma a kameng ti gabinete.

Iti laksid ti kaaddan ti NDRRMC, dagiti akem ken responsibilidad ket nabingaybingay kadagiti mangidaulo kadagiti ahensia ken awan ti maymaysa a full-time a mangimanehar iti “overall disaster resilience” tapno agbalin nga epektibo dagiti gannuat ken programa ti gobierno. Iti panagresponde kadagiti didigra ket naipaakem iti OCD ken kadagiti lokal a DRMMO.

Kasapulan ti DDR tapno adda nalawag a “unity of command” ti ahensia ti gobierno nga agtignay iti tiempo ti kalamidad. Kasapulan ti ahensia a mangipamaysa a mangtakuat kadagiti pagteng mainaig iti “geological, hydrological and meteorological phenomena” ken dadduma pay a peggad a mainaig iti panagbaliw ti klima.

Kasapulan ti departamento a mangmanehar iti nasamay a sistema para iti “disaster preparedness and response” manipud kadagiti mayor dagiti ili ken siudad agingga iti department secretary. Agingga ita, adda pay laeng dagiti local government units nga awanan iti epektibo a DRRMO ken kasla tungpal-bilin ti pannakabukelda ta awan dagiti full-time ken well-trained personnel ken tumutop nga alikamen nga usarenda.

Iti agdama a sistema, awan ti naan-anay a panagkaykaysa ken panagkikinnaawatan dagiti adda iti nasional a gobierno ken dagiti lokal a gobierno no kangitingit ti didigra. Kaaduanna a sadanto laeng makapagkaykaysa no panagiwaras iti tulong kadagiti biktima no nalpasen ti didigra. Saan a mailibak nga adda latta pinnolitika iti pannakaipaay dagiti saranay ken ayuda kadagiti nadidigra.

Adda dagiti makapanunot a nayon laeng a paggastosan ti gobierno ti mainayon a baro a departamento. Ngem saan a mabaybayadan ti kinatalged ti biag ti maysa a tao. Kasanon no mapasamakto manen ti napigsa a bagyo kas ti Super Typhoon Yolanda a nangduprak iti Eastern Visayas a nakatayan dagiti nasurok a 6,000 a tattao? Kasanon no mapasamak ti mapagam-amkan a “Big One” wenno ti napigsa a ginggined iti Metro Manila ken kabangibangna a probinsia?  Nakasagana kadi ti gobierno ken dagiti Pilipino?

Iti itataud dagiti agsasaruno a didigra gapu iti Climate Change wenno Global Warming, ken dagiti agsasaruno a ginggined, kasapulan ti epektibo nga ahensia ti gobierno a mangpasingked iti seguridad dagiti Pilipino no sumangbay dagiti kalamidad.