Pannakadiskobre iti Pilipinas ti Operation Bojinka

MAIBILANG ti 9/11 Terror Attack sadiay United States of America idi Setiembre 11, 2001 a kadangkokan nga aramid dagiti Arabo a terorista ken karanggasan a panagatake iti US kalpasan ti pannakaraut ti Pearl Harbor iti Hawaii idi Disiembre 7, 1941.

Dimmanon iti agarup 3,000 dagiti natay iti pannakaidungpar dagiti na-hijack a tallo a komersial nga eroplano, dua iti Twin Tower ti World Trade Center sadiay New York City, ken maysa pay nga eroplano sadiay Pentagon, Headquarters ti US Armed Forces sadiay Arlington, Virginia. Sabali pay ti nagsuek nga eroplano iti kataltalonan sadiay Shanksville, Pennsylvania a mapapati a nairanta a maidungpar koma iti White House sadiay Washington DC.

Dayta a terorismo a gapuanan ti grupo nga Al Qaeda nga indauluan ni Osama Bin Laden, ken inwayat ti liderda iti dayta nga operasion a ni Khalid Sheikh Mohammed. Ni Mohammed ti adviser ken financier ti umuna pannakabomba ti World Trade Center idi 1993, ken uliteg ni Ramzi Yousef, ti lider iti dayta a panagatake. Ni Bin Laden ket napapatay dagiti US Navy Seals sadiay Pakistan idi 2011, Inarestar met dagiti operatiba ti Central Intelligence Agency ni Mohammed sadiay Pakistan idi 2003.

Iti panaglabas 18 a tawen kalpasan ti 9/11 Terror Attack, saan a kumupas iti lagip dagiti kapamilia ken ipatpateg dagiti naulila dagiti biktima iti dayta a nadangkok a terorismo a nakairamanan dagiti nasurok a 50 a Pilipino. Nakaam-ames dayta a terorismo a naliklikan koma no dagiti maseknan nga ahensia ti US nangruna ti CIA ken Federal Bureau of Investigation ket sineriosoda ti naduktalan a plano dagiti Arabo a terorista a mangisayangkat iti pannakapabettak dagiti commercial airlines kas naipalaon iti Oplan Bojinka nga aksidente a nadiskobre iti Pilipinas idi Enero 6–7, 1995, makalawas sakbay ti maikadua nga ibibisita ni Pope John Paul II para iti World Youth Day idi Enero 15, 1995.

Ti “Bojinka” ket balikas nga Arabo a kaipapananna iti napigsa a panagbettak. Ti Oplan Bojinka ket plinano ken pinunduan ti Al Qaeda ken isayangkat koma da Ramzi Yousef ken Khalid Sheik Mohammed. Plinanoda a papatayen ni Pope John Paul II, ngem inturong ti Dios a natungday ti dakes a panggep dagiti terorista ket natakuatan ti nakaam-ames a planoda a mangpabettak kadagiti 11 a komersiante nga eroplano nga agbibiahe manipud Asia nga agturong iti US, ken rantada a papatayen ti 4,000 a pasahero, ken ibanggada dagiti eroplano iti CIA headquarters sadiay Fairfax County, Virginia.

Disiembre 8, 1994 pay idi nangrugi nga inupaan dagiti nagpammarang nga estudiante ken nagaramat iti palso a nagan a da Yousef ken Akim Murad ti Room 603 ti Doña Josefa Apartment iti Malate, Manila. Asideg daytoy iti Holy See Embassy ken Official Residence ti Papal Nuncio iti Pilipinas, ken ti headquarters ti Station 9 ti Western Police District. Nagpamarang dagiti Arabo nga estudiante. Idi rabii ti Enero 6, 1995, simged ken immasuk dagiti kemikal a pagaramid iti liquid bomb a nangalarma iti WPD a nagrespondean dagiti polis iti insidente.

Nagatap ni Senior Inspector Aida Fariscal idi napanda nagimbestigar iti pasdek ket naammuanna nga Arabo dagiti nagupa iti siled a naggapuan iti asuk ken naammuanna a napagduduaan dagiti garawda. Idi sinerrekda ti siled, nakitada ti ladawan ni Pope John Paul II ken kasula nga aruaten ti padi. Nadegdegan ti atap ni Fariscal iti kaadda ti ladawan ti Santo Papa ken aruaten ti padi ta Arabo dagiti nagupa iti siled. Kinompiskarda ti nabati a laptop computer iti siled. Idi nagsubli ni Murad, pasurot ni Yousef a mapan mangala iti laptop ket tiniliw ken tinengngeldan isuna ket iti interogasion, natakuatan ti pudno a kinatao ti terorista. Naited ti laptop iti FBI a nang-decipher iti linaon ti hard-disk-na a nakaduktalanda iti nakaam-ames a plano dagiti terorista.

Idi pay laeng Disiembre 1994, sakbay ti pannakaisayangkat ken pannakatakuat ti Oplan Bojinka, addan dagiti aramid nga impadas dagiti terorista kas ti ibebettak ti naimula a bomba iti Greenbelt theater iti Makati City, ken ti liquid bomb a naimula iti life jacket a naikapet iti Philippine Airlines a nakatayan ti nagtugaw a pasahero a negosiante a Hapon idi bimtak iti batog ti paset ti Okinawa, Japan.

Sagudayen ti Oplan Bojinka ti pannakikaysa dagiti nasanay a grupo a lokal a terorista iti Abu Sayyaf Group ken Rajah Sulayman Group. Iti Phase 1 ti Oplan Bojinka, plano dagiti terorista a mangpapatay ken ni Pope John Paul II kabayatan ti ibibisitana iti Pilipinas babaen ti suicide bomber a nakakawes iti aruaten ti padi. Planoda nga asitgan ti suicide bomber ti Santo Papa kabayatan ti panagdaliasat ti motorcade-na nga agturong iti San Carlos Seminary iti Makati City, ken pabettakenda ti bomba. Maiwayat dayta a panagbomba tapno mailisi iti atension ti sumaruno a paset ti operasion ti Phase II ti Oplan Bojinka nga iwayat dagiti lima a terorista agraman ni Yousef, Murad ken tallo pay a terorista. Panggepda nga iti Enero 21- 22, 1995, ket nakaimuladan iti bomba kadagiti 11 nga eroplano nga agturong sadiay US nga addaan iti stopovers iti East Asia ken Southeast Asia. Dagiti eroplano ket agsasaruno a mapabettak ken manamnama ti panakatay dagiti 4,000 a pasahero.

Iti laksid ti pannakaammo ti CIA ken FBI iti Oplan Bojinka, ken pannakatiliw dagiti dadduma a terorista a nangiwayat koma iti terorismo, tinagilag-an ti US ti plano iti panaglabas dagiti tawen, aginggana idi Setiembre 11, 2001 a nakellaat ti lubong gapu ti panagatake dagiti terorista iti US.

Naglabasen ti 18 a tawen kalpasan dayta a kadangkokan a terorismo a namagbaliw ti seguridad iti lubong. Iti nadara a gerra kontra terorismo iti lubong, kimmapsuten ti Al Qaeda, ngem timmanor ti narangranggas pay nga Islamic State of Iraq and Syria a mangisaysayangkat kadagiti terorismo iti nagduduma a pagilian pakairamanan ti Pilipinas.