Pannakaipababa ti minimum age for criminal responsibility

Editorial Cartoon Jan. 28, 2019 (by FM Monteverde)

NASKEN ti nainget a panangiwanwan ken panangaywan dagiti nagannak kadagiti ubbing nga annakda no agbalinton a linteg ti gakat a mangibaba iti tawen dagiti addaan iti kriminal a responsibilidad.

Nakapasan iti second reading ti House Bill No. 8858 wenno Bill Lowering the Minimum Age for Criminal/Social Responsibility. Naaprobaranen ti pannakaipababa iti 12 a tawen, manipud iti 15 a tawen ti minimum age ti maaddaan iti criminal responsibility. Nasukatan ti immuna a naaprobaran a siam a tawen ti minimum age for criminal/social responsibility a naipalaon iti gakat. Manamnama a maipasa daytoy sakbay ti panaggibus ti maika-17 a Kongreso.

Impakaammo ni Mindoro Oriental 1st District Rep. Salvador Leachon, Chairman ti Committee on Justice, a naaramid ti gakat tapno malapdan ti panagadu dagiti ubbing a mainanaig kadagiti nadagsen a krimen, ken panangusar dagiti sindikato kadagiti menor de edad kadagiti illegal nga aramid tapno malisianda ti linteg.   

Inawagan ni Leachon dagiti ubbing a makaaramid iti krimen kas “children in conflict with the law,” ket saanda a maitipon kadagiti nataengan nga aglabsing iti linteg kadagiti pagbaludan, ngem maipanda kadagiti reformative institutions tapno marepormada ken makasublida iti kagimongan ken komunidad.

Immunan a kiniddaw ni Presidente Rodrigo Duterte ti pannakaamendar ti Republic Act No. 9344 wenno Juvenile Justice and Welfare Act of 2006 a pabpabasolenna a gapu ti panagadu dagiti menor de edad a mainanaig iti krimen.

Ni Minority Leader Minority Leader Franklin Drilon ket nangipila met iti Senate Bill No. 1603 a pannakaipababa ti “minimum age for criminal responsibility” iti 12 a tawen. Nangipila met ni Senate President Vicente Sotto III ti SBN 2026 para ti pannakaipababa ti “minimum age for criminal responsibility” iti nangatngato ngem 12 a tawen.

Mapapati a ti immuna a House version ti gakat a siam a tawen ti “minimum age for criminal responsibility” ket naipangato iti 12 tapno mayataday iti Senate version para iti nadardaraston a pannakaipasana iti Kongreso sakbay ti pannakaidatagna ken ni Presidente Duterte para ti panangaprobarna.

Ti gakat ket amendaranna ti Republic Act No. 10630, ti linteg a nangpatalinaed iti “minimum age of criminal liability” iti 15 a tawen, ngem ikeddengna a dagiti ubbing a 12 ti tawenna ket maipanda kadagiti youth care facilities wenno Bahay Pag-asa no makaaramidda kadagiti nadagsen a krimen kas ti rape, murder, homicide, ken dadduma pay. Ti RA 10630 ket inamendaranna met ti RA 9344 wenno Juvenile Justice and Welfare Act of 2006, a nangituding ti “minimum age of criminal responsibility” iti 15 a tawen.

Ti HBN 8858 ket ituyangna a dagiti ubbing nga agtawen iti 12 agingga iti 14 a makaaramid iti serioso a krimen kas ti murder, parricide, infanticide, serious illegal detention, carnapping, ken violation of the Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ket maipanda para iti “mandatory confinement” para ti pannakarepormada kadagiti Bahay Pag-asa.

Sagudayen pay ti HBN 8858 a dagiti manggundaway wenno exploiter kadagiti ubbing ket mabalin a madusa iti 12-20 a tawen a pannakaibalud no ti krimen a naaramid ti ubing ket addaan iti kaibatogan a dusa iti innem a tawen a pannakabalud. No ti ubing ket nakaaramid iti krimen a ti dusana ket nasurok nga innem a tawen a pannakabalud, ti nanggundaway kenkuana ket madusa iti tungpal-biag a pannakabalud wenno agingga iti 40 a tawen a pannakabalud.

Dagiti met nagannak dagiti ubbing a naglabsing iti linteg ket agdalanda iti kapada nga intervention program sadiay Bahay Pag-asa, ket no saanda nga agbalbaliw, maipanda iti pagbaludan. Ti dusa a maipaay iti ubing a naglabsing iti linteg ket nababbaba iti mamindua a daras no maikompara iti nataengan a makaaramid iti krimen. Ngem no ti ubing ket makaaramid iti krimen a ti dusana ket kaibatoganna ti tungpal-biag a pannakabalud, madusa laeng iti agingga iti 12 a tawen a pannakabalud. No ti ubing a nakaaramid iti krimen ket madanonna iti 18 a tawenna ket saan pay a nareporma, mayakarton iti agricultural camp wenno training center a maneharen ti Bureau of Corrections ken Technical Education and Skills Development Authority. No madanonna ti 25 a tawen, mawayawayaanton uray no saanna pay a nakompleto ti sentensiana.

Napintas man ti panggep dagiti kameng ti Kongreso a mangsupsuporta iti pannakaipababa ti “minimum age of criminal responsibility” dagiti ubbing, ngem kontraen daytoy dagiti human rights advocates pakairamanan dagiti religious leaders ken dadduma pay a non-government organizations ta patienda a dayta ket ad-adda a makadakes kadagiti ubbing a makaaramid iti krimen, ken maikontra kadagiti napanglaw gapu ta kaaduan kadagiti delikuente nga ubbing ket nagtaud kadagiti marigrigat a pamilia ken komunidad a naipadaman iti gundaway nga agadal ken mamuli a nasayaat ti ugali ken kababalinda.

No maipababa ti tawen dagiti ubbing a maaddaan iti criminal responsibility, saanto ngata nga ad-adda a tumaud iti deskriminasion ken pannakaabuso, a mamagbalin kadakuada a dakes ken kontra-kagimongan? Saan ngata a nasaysayaat nga imbes a maipababa ti “minimum age of criminal responsibility” ket mapainget laengen ti pannakaipakat ti Juvenile Justice and Welfare Act of 2006, ken maipaay a nasayaat dagiti programa ken serbisio para iti panagsublinto dagiti ubbing a naglabsing iti linteg kadagiti pamilia ken komunidadda?

Nakaad-adun dagiti napintas a linteg iti Pilipinas, ngem ti dakesna ket saanda met a maipakpakat a nasayaat. Uray no maaprobaran ti gakat a mangipababa ti “minimum age of criminal responsibility,” no saanto man met laengen a maipakat a nasayaat, awanto met laeng ti mamaayna. (Eden Alviar)