Pannakaipababa ti tukad ti community quarantine iti nagduduma a lugar iti Pilipinas

PANANGSALUAD ti salun-at dagiti umili ken panangalaw ti agtungtunglab nga ekonomia ti pagilian ti agsalsalisal iti kapanunotan dagiti nangato nga opisial ti gobierno iti agdama a panawen a panagraira ti pandemia a Coronavirus 2019, bayat ti madama pay laeng ti community quarantine iti nagduduma a rehion, siudad ken probinsia.

Dayta la ketdi ti pinanunot ni Presidente Rodrigo Duterte iti panangaprobarna iti rekomendasion ti Inter-Agency Task Force on the Emerging Infectious Disease a nangideklarar manipud Hunio 1, 2020 ket manipud iti enhanced community quarantine (ECQ) ket napalukayanen a general community quarantine (GCQ) ti Metro Manila wenno National Capital Region, Davao City, Region II (Cagayan Valley), Region III kalaksidan iti probinsia ti Aurora (Central Luzon), Region IVA (Calabarzon) ken dagiti probinsia ti Pangasinan ken Albay.

Naideklarar met nga agdalan iti modified GCQ dagiti dadduma a rehion, siudad ken probinsia ti Pilipinas a nataltalgeden ti kasasaad iti posible a panaraira ti COVID 19.

Kabayatanen ti GCQ, maipalubosen ti operasion dagiti public transportation ngem limitado laeng dagiti laonenda a pasahero, nasken met a masurot ti physical – social distancing ken panagusar ti face mask.

Ad-adu metten dagiti maipalubos a klase ti negosio kalaksidan kadagiti pagay-ayaman ken pagliwliwaan. Agtalinaed met ti panagusar ti alcohol ken sanitizer ken panagdalan iti thermal scanner iti iseserrek kadagiti nagduduma a pasdek ken pasilidad.

 Iti pay GCQ, agtultuloy latta ti pannakaipakat dagiti checkpoints ken curfew manipud alas-8 iti rabii agingga iti alas-5 iti bigat. Maipawil met ti iruruar iti pagtaenganda dagiti agtawen iti 20, agpababa ken dagiti senior citizens wenno agtawen iti 60 agpangato, malaksid kadagiti addaan iti napapateg a gagarada.

Iti kaawan ti guidelines a maipakat iti modified GCQ, dagiti pay pagannurotan iti GCQ dagiti maipakpakat a no dadduma ket iyaw-awanna dagiti agipatpatungpal nangruna kadagiti lugar nga agsupadi dagiti mayetnag a pammilin ti lokal a gobierno kadagiti mandar ti National Government.

Adu nga umili dagiti marigatan ken madukotan iti pannakaipatungpal ti community quarantine manipud idi naipakat ti ECQ iti intero a Luzon idi Marso 17, 2020 ken napaatiddog daytoy sadiay Metro Manila ken kadagiti adu a lugar, kabayatan a naipalukay met iti GCQ kadagiti adu a rehion ken probinsia a mapapati a natalgeden ti kasasaadda. Adu nga umili a napanglaw dagiti agrekreklamo kadagiti linak-amda a tuok ken rigat kabayatan ti lockdown nangruna kadagiti naawanan iti trabaho ken pagsapulan, ken dagiti na-stranded kadagiti lugar nga adayo kadagiti pagtaenganda.

Dagitoy nga addaan iti di nasayaat a padas iti panawen ti ECQ wenno GCQ dagiti agayat nga agsubli koman ti intero a pagilian iti normal a kasasaad a nawayan nga aggaraw dagiti tattao a mapan kadagiti trabahoda ken dagiti napateg a gagarada nangruna kadagiti ospital ken dadduma pay nga institusion.

Adu met latta dagiti umili dagiti mangayat ti pannakaituloy ti pannakaipakat ti community quarantine nangruna kadagiti lugar a napeggad pay laeng ti kasasaad ken pangta pay laeng ti panagraira ti COVID 19. Mapagbutbutngan ti posible nga itataud ti “second wave” a kangrunaan a panagraira ti virus iti maikadua a gundaway kas kadagiti napasamak kadagiti adu a pagilian a nagbaybay-ada idi bimmassiten dagiti nagpositibo iti COVID 19.

Kayat dagiti dadduma a kameng ti gabinete a mapalukayanen ti community quarantine tapno ad-adun a negosio ken establisimiento dagiti aglukat ket makastreken dagiti mangmangged ken trabahador kadagiti opisina ken pagtrabahuanda. Kayatda a maparegta ti ekonomia a maibilang a nairidep iti sumagmamano a bulan ta no saan pay a manglukat dagiti negosio ket malugida ket ad-addanton a marigatan a bumangon ti ekonomia.

Agagal metten ni Presidente Duterte iti pangalaan a pondo ti gobierno no agtultuloy ti community quarantine iti pagilian ta marigatandan a mangsaranay kadagiti adu nga umili nga agdepdepender ken mangnamnama iti tulong ti gobierno.

Impasingked ti Presidente a nakasagana ti National Government a mangtulong kadagiti 23 million a pamilia, 18 million dagiti immuna a naikkan iti tulong ken kanayonan pay a lima a million a saan a naikkan iti umuna a panagiwaras. Nagduduma a programa ti panangipaay iti ayuda babaen ti Department of Social Welfare and Development, Department of Agriculture, Department of Labor and Employment, Overseas Workers Welfare Administration, Social Security System, ken dadduma pay nga ahensia.

Ngem adu latta dagiti saan a napagustuan kabayatan nga adu met dagiti agrurutap nga ahensia dagiti nakaalaanda iti ayuda. Adda metten dagiti lokal nga opisial dagiti napilaan iti kaso gapu iti mapapati a panagbiddut wenno panagbasolda iti pannakaiwaras dagiti ayuda.

No laeng koma, nawayan dagiti tattao nga agtrabaho ket maliklikan koma ti panagiinnapal ken panagaapada maipapan kadagiti ayuda nga ipapaay ti gobierno a mangibaba iti dignidad dagiti umili nga alasenda ti paduolan ngem awan ti maaramidanda no agbisinda metten ken dagiti pamiliada.

Iti in-inut a pannakapalukay ti community quarantine kas panagsubli iti new normal, manamnama a maparegtanton ti ekonomia ti Pilipinas. Ngem kasano a makapagsubli dagiti Pilipino iti normal a panagbiag no agtultuloy met ti pangta ti panagsubli a panagraira ti COVID 19 kas ipakita dagiti adu a bilang dagiti agpositibo iti daytoy a virus?

Nakalkaldaang a pasamak a kabayatan ti napaut a kaadda dagiti adu a lugar ti Pilipinas iti ECQ ken GCQ ket napaay ti gobierno nangruna ti Department of Health a nangipaay iti COVID 19 test kadagiti umili a masuspetsa nga addaan iti dayta a virus.

Nakalkaldaang nga adun dagiti nagpositibo ken natay iti virus a pakairamanan dagiti frontliners nangruna dagiti doktor, nurses ken medical workers a mangaywan koma iti salun-at dagiti umili. Sabali pay dagiti rinibu a napagawid ken napupok kadagiti quarantine facilities nga Overseas Filipino Workers a gumawgawawa ti pannaka-test ken pannakapagawiddan kadagiti pamiliada.

Iti pannakaipababa iti tukad ti community quarantine, ken panagsubli iti new normal ket saan koma laeng a maipangruna ti pannakaparegta ti ekonomia, ngem ad-adda koma a ti salun-at dagiti kaaduan a Pilipino. ●

READ MORE: