Pannakaipadaras ti pannakabukel ti Department of Disaster Resilience

NAPATEG nga adal ti imbati ti panagbettak ti Bulkan Taal kadagiti opisial ti nasional ken lokal a gobierno ti kinaginad ken kinakurang ti serbisio a mangsaranay kadagiti nadidigra manipud iti ipapanawda kadagiti pagtaenganda agingga iti kaaddada kadagiti evacuation centers.

Saan a makaanay dagiti nagadu a pasdek pakairamanan dagiti eskuela, gymnasium, munisipio, simbaan, ken pribado a balay a maus-usar ita kas evacuation centers gapu iti kaadu dagiti evacuees a nangpanaw kadagiti pagtaenganda. Iti agtultuloy a nangato nga Alert Level nga inyetnag ti Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Philvocs) ken adu dagiti lugar nga adda iti las-ud ti “14-kilometer danger zone” a gapu ti kaadda ti “lock down” kadagiti ili iti asideg ti Bulkan Taal ket umad-adu pay dagiti mapan kadagiti evacuation centers ta saanda a mapalubosan nga agawid kadagiti balbalayda.

Saanen nga umanay dagiti evacuation centers iti Batangas ket adu dagiti napan nagkamang kadagiti kabangibangda a probinsia iti Cavite, Laguna, Quezon ken Metro Manilia.

Immawagen ni Batangas Governor Hermilando Mandanas iti tulong ti nasional a gobierno ken pribado a sektor, ken uray kadagiti gobierno ti ganggannaet a pagilian ta iti kaadu dagiti saranayenda ket kasapulanda iti agarup P150 Million a pondo iti inaldaw para kadagiti nagduduma a paggastosan.

Narigat ti kasasaad dagiti agnaed kadagiti evacuation centers uray pay no adu dagiti agsangpet a tulong manipud iti gobierno ken pribado a sektor, ket rumigat pay no agpaut ti nangato nga Alert Level ti Philvocs ken lock-down dagiti lugar nga asideg iti bulkan. Dayta ti nadagsen a problema ita ti Provincial Government ti Batangas. Kasano ti panangsustentoda kadagiti nagkamang kadagiti evacuation centers, ken ti pannakaapektar ti nakaisangratan nga operasion kadagiti pasdek a nagbalinen nga evacuation centers.

Mataktak ti operasion dagiti opisina kadagiti pasdek ti gobierno ken panagadal dagiti estudiante kadagiti eskuelaan. Narigat nga imantiner ti kinadalus dagiti evacuation centers, ken saluadan ti salun-at dagiti evacuees nangruna kadagiti ubbing, lallakay ken babbaket a nalaka a makaptan iti sakit.

Gapu iti narigat a kasasaad kadagiti evacuation centers ken pannakapekto ti operasion dagiti pasdek a maus-usar a nagkamangan dagiti nadidigra ket nairiing ti gannuat para ti pannakabangon dagiti ad-adu nga evacuation centers nangruna kadagiti lugar a kanayon a madidigra.

Sadiay House of Representatives, nayusuaten ti gakat para ti pannakabukel ti Department of Disaster Resilience tapno adda maymaysa a departamento a mangmanehar kadagiti operasion a mangsaranay kadagiti madidigra agingga iti makabangonda.

Ti DDR ti manamnama a lead department iti panagisagana, koordinasion ken implementasion, monitoring ken evaluation kadagiti plano ken programa para iti disaster and climate change resilience.

Maneharento pay ti DDR ti pannakabangon dagiti evacuation centers. Makitimpuyogto ti DDR kadagiti lokal a gobierno iti pannakamantiner dagiti nabangon nga evacuation centers. Manamnamanto a ti DDR ket makitimpuyogto iti Department of Science and Techno-
logy iti akem ti Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration ken Philvocs; ti Department of Environment and Natural Resources iti Geo-Hazard; Assessment and Engineering Geology Section ti the Mines and Geosciences Bureau; ti Department of the Interior and Local Government iti Bureau of Fire Protection, ken dadduma pay a maseknan nga ahensia ti gobierno mainaig iti panangtulong kadagiti madidigra.

Indarirag ni Presidente Rodrigo Duterte kabayatan ti naudi nga State of the Nation Address-na idi Hulio 2019 ti pannakabukel ti DDR a mangibaklay iti akem ti National Disaster Risk Reduction Management Council gapu kadagiti agsasaruno a didigra a mapaspasamak iti Pilipinas.

Iti naudi a paset ti 2019 ket napasamak dagiti nagsasaruno a ginggined ken bagyo a nangkettel iti adu a biag ken binilion ti balorna a sanikua. Apagserrek ti 2020 ket kellaat a bimtak ti Bulkan Taal a nangdidigra iti Batangas ken nangapektar kadagiti karrubana a lugar.

Rebbengna nga idaras ti Kongreso ti pannakabukel ti DDR ta agsasarunon dagiti natural a didigra a mapaspasamak iti Pilipinas a mangpadpadagsen iti kasasaad dagiti Pilipino.

Kasapulan ti maymaysa a departamento a mangipangruna ti panangtulong kadagiti biktima ti didigra tapno nadardaras ti panagtignay a mangarayat kadagiti biktima ti kalamidad nangruna kadagiti napeggad a lugar.

Kadawyanen a daldalapusen dagiti 20 a bagyo ti Pilipinas, ken adu a ginggined iti inaldaw gapu ta naisaad ti pagilian iti abay ti Pacific Ocean iti sakup ti “Ring of Fire” nga ayan dagiti adu a bulkan ken fault lines. Iti pay Pacific Ocean ti pakain-inawan dagiti adu ken napigsa a bagyo.

Nasken a saganaan ti Pilipinas dagiti nagduduma a didigra a dumteng iti pagilian kas kadagiti panagbettak ti bulkan, ginggined, bagyo, layus, panagreggaay iti daga ken dadduma pay a kalamidad.

Segun iti Philvocs, adda 53 nga aktibo a bulkan iti Pilipinas, ken adda pay dagiti nasurok a 100 a matmaturog a bulkan wenno dormant volcanoes a naiwaras iti Luzon, Visayas ken Mindanao. Rebbengna a masaganaan ti panagbettak dagiti bulkan uray dagiti maibilang a matmaturog ta amangan no makariing ket bumtakda, kas iti napasamak iti nabayag a naturog a Mount Pinatubo idi 1991 a maibilang a kapigsaan a volcanic eruption iti moderno a tiempo a namagbaliw iti klima ti lubong.

Nasken pay ti nainget a panagsagana iti idadateng ti napigsa a ginggined kas ti “Big One” wenno panagkuti ti West – East Valley Fault Lines – iti Metro Manila ken kabangibangna a probinsia a no mapasamak dayta ket posible a makettel dagiti rinibu a biag ken madadael dagiti adu a sanikua. ●