Pannakaisardeng ti gambling operations iti PCSO

NAKLAAT dagiti umili iti kellaat a pannakaipasardeng dagiti sugal nga isaysayangkat ti Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO): ti lotto, Small Town Lottery (STL), Peryahan ng Bayan ken Keno.

Naragsakan dagiti komonkontra iti sugal ngem naladingitan met dagiti pabor idi iyanunsio ni Presidente Rodrigo Duterte idi rabii ti Hulio 26, 2019 ti panangsuspenderna iti operasion ti lotto, STL ken dadduma pay a sugal iti salinong ti PCSO gapu iti nakaro a kurapsion.

Sinerraan dagiti kameng ti Philippine National Police dagiti amin a lotto outlets iti Pilipinas, ken naisardeng met ti operasion dagiti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno. Napaserraam dagiti 23,654 outlets iti intero a Pilipinas; 7,768 kadagitoy ti lotto outlets, 13,320 dagiti STL kiosks, 2,194 ket Peryahan ng Bayan outlets, ken 472 ket Keno shops.

Nagagal dagiti lotto outlet managers ken dagiti adu nga empleadoda iti pannakaiserra ti pagsapulanda. Naldaangan met dagiti agpapaay kadagiti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno gapu iti pannakapukawda kadagiti pagsapulanda.

Nagamak met dagiti adu a benepisario ti PCSO nangruna kadagiti rinibu nga inaldaw a tultulonganda a pasiente nga agsagsagaba iti nagduduma a klase ti sakit. Nabukel ti PCSO a ti kangrunaan a misionna ket mangsaranay kadagiti napanglaw manipud iti pondoda a nagtaud iti paset ti mapastrekda. 

 Kalpasan laeng iti tallo nga aldaw, inyanunsio manen ni Presidente Duterte ti pannakaisubli ti operasion ti lotto, ken dagiti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno laeng ti agtultuloy a suspendido ti operasionda. Mapapati nga iti pakauna nga imbestigasion a ti operasion laeng ti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno, dagiti kangrunaan nga adda pannakainaigna iti nakaro a kurapsion. Mapapati pay a gapu iti kurapsion ket makuskusit ti gobierno iti mapastrek kadagiti tallo a klase ti sugal ta saan a maidekdeklarar ti pudno a mapaspastrekda. 

Iti las-ud ti uppat nga aldaw a pannakaisardeng ti lotto iti PCSO ket nagpukawda iti P250 Million, saan pay a karaman ti STL, Peryahan ng Bayan, ken Keno.

Impakaammo ni PCSO General Manager Royina Garma a malaksid iti STL, Peryahan ng Bayan ken Keno ket sigud a naisubli ti operasion ti Lotto 6/42, Mega Lotto 6/45, Super Lotto 6/49, Grand Lotto 6/55, Ultra Lotto 6/58, 6 Digit Game, 4 Digit Game, Suertres Lotto, ken EZ2 Lotto.

Manamnama ti panangisayangkat ti liderato ti PCSO iti nalawlawa ken naun-uneg nga imbestigasion iti alegasion ti kurapsion iti pannakamanehar dagiti sugal nga STL, Peryahan ng Bayan ken Keno tapno makayimplementarda kadagiti gannuat a manglapped ti kurapsion. Mangiwayatda pay iti lifestyle check kadagiti agdama ken sigud nga opisial ti PCSO pakairamanan da sigud a General Manager Alexander Balutan ken Director Sandra Cam.

Kadagiti naglabas a tawen ken bulan, nagbalin a nabara ti susik iti nagbaetan da Balutan ken Cam gapu iti alegasion iti kurapsion. Inakusaran ni Cam ni Balutan iti corruption and mismanagement. Pinaglibakan ni Balutan dagiti alegasion kenkuana. Impalgak ni Balutan a daddadaelen ni Cam ta intresado iti posisionna tapno maakomodarna ni Atong Ang a manggamulo kadagiti STL operations. Naglusulos ni Balutan kas PCSO General Manager ta segun kenkuana ket saanna a mapabus-oyan ti kiddaw dagiti saanna nga innaganan a maimpluensia a tattao, ket sinukatan ni Garma a nasapa a nagretiro a koronel iti PNP.

Matagtagiuray ti panangiwayat ti Senado iti imbestigasion mainaig kadagiti alegasion ti kurapsion iti operasion ti PCSO tapno makaputarda kadagiti linteg a mangdalus iti kurapsion iti daytoy a government-controlled corporation a napusgan a mangipaay iti tulong kadagiti napanglaw ngem maitudtudo a nagbalinen nga umok ti kurapsion. No agimbestigar ti Senado kadagiti kontrobersia iti PCSO, addanto met laeng ngata nasayaat a pagbanaganna wenno agpatingganto laeng ti pinnasikat dagiti senador? 

Nabayagen a mapaspasamak dagiti kontrobersia iti anomalia iti PCSO nga inembestigaren ti Senado kas ti napasamak idi katugtugaw ni Presidente Benigno Aquino III idi 2010 mainaig iti saan nga umno a pannakaaramat ti pondo idi panawen ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo. Ngem iti laksid dagiti nabara a kontrobersia, in-inut a nagmawmaw aginggana a nagaburanen ti isyu, ken sa man laengen tumpuar ita dagiti alegasion ti anomalia.

Naadaptar ti sugal nga STL iti PCSO idi panawen ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo tapno mapadisi ti kapadana a saan a mapakpaksiat nga illegal a sugal a hueteng a nagraira iti pagilian nangruna iti Luzon.

Sakbay ti pannakaadaptar ti STL, nagraira ti hueteng a gapu ti nakapadisian iti turay ni sigud a Presidente Joseph Estrada kalpasan nga inakusaran ti nasinged a gayyemna a ni agdama idi nga Ilocos Sur Governor Luis Singson nga immawat iti hueteng payola idi nagririda ken ni Atong Ang iti operasion ti hueteng. 

Iti pannakaadaptar ti STL, dagiti met laeng operator ti hueteng dagiti kaaduan a nakaala kadagiti prangkisa manipud iti PCSO. Gapu iti alegasion ti kurapsion, mamanmaneobra met laeng ti operasion ti STL agraman dagiti mapastrek ket makusit ti bingay ti gobierno. Mamaneobra pay dagiti maparuar a mangabak a kombinasion ti numero a mangkusit kadagiti agtaya kas ti pannakaulit-ulit dagiti rummuar ken mangabak a numero tapno agganansia iti adu dagiti operator.

Dakes ti epekto ti sugal a nakaigameranen dagiti adu a Pilipino. Ngem iti pannakaiserra ti lotto ket dakkel ti napukaw ti PCSO a pangtulong kadagiti rinibu a benepisario.

No kabaelan koma ti gobierno a pasardengen ti hueteng, saanen a nasken ti STL a maneharen ti PCSO ta umanayen ti lotto a pagtaudan ti pondoda. Iti pannakaisardeng ti operasion ti STL, adu nga agtaytaya ken trabahador iti daytoy a sugal ti maikawa ken agtarigagay a maisubli. Ngem rumbeng a madalusan a nasayaat ti PCSO kadagiti rinuker nga opisial ken agserserbi tapno mapasingkedan a saan mamaneobra ti operasion dagiti STL iti pagilian ket saan a masuitik ti gobierno ken dagiti adu nga agtaytaya.