Pannakaisubli ti Pork Barrel Fund

Ni Eden A. Alviar

 

SERIOSO kadi a talaga ti agdama nga administrasion iti krusadana para ti napudno a panagbalbaliw ken panangparmek iti kurapsion iti gobierno? Mapagam-amkan ti mabalin a pannakaisubli ti pork barrel fund dagiti mammanday-linteg a dayta ket nagbalin a ramut ti kurapsion kadagiti naglabas nga administrasion.

Agparparang nga iti draft ti P3.5 trillion National Expenditure Program for 2017 nga impasa ti Department of Budget Management iti Senado ket pinalubosan ti Ehekutibo ti pannakairaman kadagiti pondo dagiti ahensia ti P80 million ti pategna a proyekto iti tunggal kongresista.  Mapattapatta nga agarup P24 billion ti para kadagiti proyekto dagiti kongresista.

Dayta ket nalawag a wagas ti pannakibiang dagiti kameng ti Lehislatura iti trabaho ken responsibilidad dagiti agpapaay iti Ehekutibo a mangisayangkat kadagiti proyekto ken programa. Apay a mangisubmitir dagiti kongresista kadagiti papondoanda a proyekto ket isuda a mismo ti mangaprobar iti national budget? Saan kadi a conflict of interest dayta?

Dinillaw ni Senador Panfilo Lacson kabayatan ti Senate Hearing iti 2017 National Budget ti pannakairaman ti pondo para iti umay a tawen dagiti proyekto nga insubmitir dagiti kongresista ken pinalubosan ti DBM. Mamati ni Lacson a mabalin nga ad-adu pay ti gatad dagiti proyekto a kayat dagiti kongresista a naibaet kadagiti pondo dagiti nagduduma nga ahensia kas ti Department of Public Works and Highways, Department of Agriculture ken Department of Health.

Mabigbig ni Lacson a kabayatan dagiti immuna a dua a daras a terminona kas senador iti saanna a panangusar kadagiti nayalokar kenkuana a Pork Barrel Fund wenno ad-adda nga am-ammo idi a Priority Development Assistance Fund. Mamati ti senador a ti trabaho ti Lehislatura ket agaramid iti linteg, saan ketdi nga agiyimplementar kadagiti proyekto a rebbengen dagiti adda iti Ehekutibo nga ahensia ti gobierno.

Natulad dagiti Pilipino ti pannakaipaay ti Pork Barrel Fund kadagiti mammanday-linteg iti nagkauna a United States Congress ngem nabayagen a naikkat dayta sadiay Amerika gapu ti isyu ti conflict of interest dagiti adda iti lehislatura. Kadagiti amin nga administrasion kabayatan ti 1987 Constitution, naaramat ti Pork Barrel Fund a panangay-ayoda kadagiti senador ken kongresista tapno suportaranda dagiti gannuat ken gakatda.

Dayta pay ti gapu nga uray no bassit ti bilang dagiti nangabak a kongresista ken senador a kaaliado ti nangabak a presidente ket adu kadagiti mammanday-linteg ti makialiado iti administrasion tapno maikkanda iti ad-adu a Pork Barrel Fund kas discretionary fund para kadagiti kayatda a proyekto.

Kabayatan ti 1992 Elections, sumagmamano laeng dagiti kaaliado ti Lakas NUCD UMDP ni Presidente Fidel Ramos a nangabak a kongresista a pakairamanan ni Pangasinan Rep. Jose De Venecia a nagbalin a House Speaker. Nakontrolda ti Kamara babaen ti “Rainbow Coalition” dagiti nagduduma a partido gapu iti immadu a Countryside Development Fund wenno Pork Barrel Fund.

Manipud idi 1992, in-inut nga immadu ti Pork Barrel Fund dagiti mammanday-linteg nangruna kadagiti kakadua ti administrasion. Malaksid iti turay ken bileg, ti kadakkel ti Pork Barrel Fund ti maysa pay a gapu nga adu dagiti mayat nga agkandidato  a senador ken kongresista pakairamananen dagiti umad-adu a bilang dagiti partylist representatives.

Nababbabalaw kadagiti naglabas nga administrasion ti saan nga umno a pannakaaramat ti Pork Barrel Fund ta nausar laeng daytoy kadagiti saan a napateg wenno awan kaes-eskanna a proyekto kas ti pannakapatakder dagiti basketball court ken waiting shed, ken dagiti ghost project ken programa a para ti agrikultura kas ti pannakaiwaras dagiti dole out nga abono, bin-i a bukel ken alikamen iti panagtalon.

Indeklarar idi 2013 ti Korte Suprema nga “unscontitutional wenno illegal” ti panagusar ti Pork Barrel Fund dagiti kameng ti Lehislatura. Inyetnag ti Korte Suprema dayta a pangngeddeng gapu ti petision a pannakaipasardeng ti pannakaaramat ti Pork Barrel Fund kabayatan ti nabara idi a kontrobersia ti P10 billion pork barrel scam babaen ti negosiante a ni Janet Lim Napoles ken pannakikumplot dagiti dadduma a senador ken kongresista pakairamanan da sigud a Senador Juan Ponce Enrile, Jinggoy Estrada ken Ramon Revilla Jr. ken dadduma pay a kongresista ken opisial ti gobierno.

Nakakalkaldaang ta ti agdama a Budget Secretary a ni Benjamin Diokno ket maysa kadagiti nagpetision iti Korte Suprema para ti pannakaideklar nga unconstitutional ti PDAF ken ti Disbursement Acceleration Program kabayatan ti administrasion ni Presidente Benigno Aquino III. Itan ket ni Diokno ti mangidepdepender ti pannakairaman iti national budget dagiti proyekto dagiti kongresista. Ilawlawagna a dagiti singasing a proyekto dagiti kongresista ket mairaman a maaprobaran iti national budget, saan a kas ti nakainsigudan a mekanismo ti pannakaipaay ti Pork Barrel Fund.

Saan man a naan-anay a kas kadagiti immuna a Pork Barrel Fund wenno PDAF ti isingsingasing a mekanismo ti DBM iti agdama nga administrasion, ngem ti pannakakiddaw kadagiti kongresista a mangisubmitirda kadagiti kayatda a proyekto a kasapulan kadagiti distritoda ket nalawag a pannakimitir iti trabaho ti Ehekutibo ta addan dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno ken dagiti local government executives a mangilungalong ken mangisayangkat kadagiti proyekto ken programa ti gobierno.

No agsubli ti nalimed a Pork Barrel Fund, daytan ti manglawlawag ti gapu nga iti napalabas nga eleksion ket maysa laeng ti nangabak a kaaliado ni Presidente Rodrigo Duterte, ni Rep. Pantaleon Alvarez ti Partido Demokratiko ng Pilipinas – Lakas ng Laban. Ngem nagangayanna, immakar dagiti nagadu a kongresista ket nabukel ti super-majority a namagbalin a House Speaker ni Alvarez, ken naisaad ni Sen. Aquilino “Koko” Pimentel III kas Senate President.

No talaga a napudno ti agdama nga administrasion a mangpaksiat iti kunniber ken kurapsion iti gobierno, rumbeng laeng a saan a mapalubosan ti pannakaisubli ti Pork Barrel Fund wenno discretionary fund dagiti mammanday-linteg ta dayta ket kontraenna ti kangrunaan nga akemda.#