Pannakapaatiddog ti enhanced community quarantine iti Luzon

KAANONTO ngata nga aggibus ti panagtutuok dagiti Pilipino nangruna dagiti agindeg iti Luzon a kangrunaan a maapektaran iti pannakapaatiddog ti enhanced community quarantine wenno lockdown tapno malapdan ti panagraira ti Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) a maibilangen a global pandemic a nangapektaran iti nasurok a maysa a million a tattao ken nangkettelen iti rinibu a biag iti nagduduma a pagilian?

Insanud ni Presidente Rodrigo Duterte agingga inton Abril 30, 2020 ti panaggibus koma inton bigat – Abril 14, 2020 – ti Luzon lockdown kalpasan nga inrekomenda ti Ineteragency Task Force on the Emergence of Infectious Disease tapno nataltalged ti pannakalapped ti panagraira ti COVID-19 iti pagilian. Makalawas sakbay ti immuna a naituding a panaggibus ti Luzon lockdown, natakuatan nga inaldaw nga umad-adu dagiti na-test a positibo ti COVID-19 ken dagiti kompirmado a matmatay gapu iti daytoy a virus. Umad-adu pay dagiti natay a maatap a gapu iti COVID-19, ngem saandan a nauray ti resulta ti comfirmatory test ket dagus a na-cremate dagiti bangkayda. Naginad ti pannakaammo ti resulta dagiti COVID-19 test gapu ti kinakurang dagiti test kit nga aprobado ti World Health Organization ta adu a pagilian agkasapulan iti daytoy a ramit. Addan dagiti COVID-19 test kit a partuat dagiti doktor ken sientista iti University of the Philippines a rehistradon iti Food and Drugs Administration, ngem saan pay nga inaprobaran ti WHO ket saan pay a mabalin nga usaren ti gobierno.

Timmaud pay dagiti kontrobersia maipapan ti reklamo dagiti ordinario a pasiente a naikkan ti prioridad iti COVID-19 test dagiti opisial ti gobierno. Ngem impasingked ti Department of Health nga awan ti special treatment iti pannakaipaay ti COVID-19 test kadagiti pasiente. Adu ngaminen dagiti senador ken kameng ti gabinete ken dadduma pay a nangato nga opisial ti gobierno dagiti natakuatan a positibo iti COVID-19. Adu a senador dagiti nagpa-COVID-19 test ket natakuatan a positibo da Juan Miguel Zubiri, Sonny Angara, ken Aquilino Pimentel III a naireklamo pay iti Department of Justice gapu iti ipapanna sadiay Makati Medical Center idi aganak ti asawana ken napan naggatang iti grocery iti laksid nga isunan ket Person Under Investigation kalpasan ti panagpa-test-na. Mairaman met a positibo ti COVID-19 ni Education Secretary Leonor Brinoes, Armed Forces of the Philippines Chief of Staff General Filemon Santos Jr., ken dadduma pay nga opisial ken agpapaay ti gobierno nga addaan iti naindaklan nga akem iti pannakalapped ti panagraira iti virus.

Adu ti agkuna a saan met koma a mababalaw ti gobierno no maipaayan ti prioridad iti COVID-19 test dagiti frontliners kas kadagiti doctors, nurses ken amin a health workers, ken dagiti polis, soldado ken amin a tumultulong iti implementasion iti enhanced community quarantine ta no isuda ti kapten ti virus ket dakdakes ti parnuayenna nga epekto. Maibasar iti report ti Philippine Medical Association, 18 dagiti natay a doktor iti Pilipinas gapu ti exposure-da iti COVID-19, sabali pay dagiti nurses ken health workers a natay gapu iti daytoy a virus. Uray dagiti polis ken soldado a naka-duty kadagiti frontlines ket adu kadakuadan dagiti naakaran iti virus ken addadan a naka-quarantine.  

Iti panagadun dagiti COVID-19 test kit iti Pilipinas, umad-adu met ti bilang dagiti positibo no man pay adu met latta dagiti negatibo. Nadagsen a trabaho ti DOH ken dagiti agpapaay iti Department of Interior and Local Government ti “contact tracing” dagiti nakalangen ken nakadenna dagiti nagpositibo iti virus. Dagiti nakalangen dagiti nagpositibo iti COVID-19 ket maibilangda a Person Under Investigation wenno Person Under Monitoring, ket nasken nga agdalanda iti quarantine iti 14 nga aldaw tapno mapatalgedan a saanda a naakaran. Ngem adda dagiti asymptomatic patients nga awan ti sintoma wenno aglanglanga a napigsada uray no positiboda iti COVID-19 ket courier-da iti virus. Dagiti kastoy a pasiente ti nadagsen a parikut ta narigat a biroken dagiti nakalangen ken nakadennada ket kasapulan iti napapaut a panawen tapno matakuatan ken mapaliiwda.

Iti pannakapaatiddog iti 15 nga aldaw pay ti Luzon lockdown ket ad-addan a maparigatan dagiti umili nangruna kadagiti napanglaw ken agindeg kadagiti siudad nangruna sadiay Metro Manila.

Uray pay no indeklaran ni Presidente Duterte ti Pilipinas nga “under the state of calamity” tapno naluklukay a mausar ti gobierno dagiti calamity fund, ken uray pay no inaprobaranen ti Kongreso ti “Bayanihan to Heal As One Act” a nangted iti emergency power iti Presidente ken nangipaay iti 275 billion pesos a pondo para iti krisis karaman ti 200 billion pesos a pangtulong kadagiti napanglaw, ket marigatan unayen dagiti adu nga umili nangruna kadagiti “daily wage earners” wenno innaldaw ti panagsueldoda ken dagiti mangmangged kadagiti kompania a mangad-adaptar ti “no work, no pay policy.” Nagasat dagiti agserserbi iti gobierno ta sigurado dagiti sueldoda kabayatan ti lockdown. Manamnama ti panagiinnapal dagiti umili kadagiti napili a napanglaw a benepisario nga ipaay ti National Government ta naisawang ni Presidente Duterte iti panagparangna iti telebision a maikkan iti tulong dagiti amin a pagtaengan ta amin ket naapektaran iti krisis.

Narigat ti kasasaad dagiti agindeg iti Luzon kabayatan ti agtultuloy a lockdown, ngem nasken a punuan koma pay dagiti umili ti anus ken sakripisioda tapno malapdanton ti panagraira ti COVID-19. Nasken ti panagtudio dagiti umili iti quarantine ken panangsurotda kadagiti pagannurotan nga intuyang ti gobierno tapno saanton a maisanud pay ti panaggibus lockdown kalpasan ti Abril 30, 2020. No mapaatiddogto pay ti lockdown, ad-addanton a dumagsen pay ti nakarigrigaten a kasasaad ti biag dagiti umili.