Pannakapaatiddog ti lockdown kadagiti COVID-19 high risk areas

KASAPULAN a nayonan pay ti panagsakripisio ken panaganus dagiti umili ken agindeg iti Metro Manila wenno National Capital Region, dagiti kabangibangna a rehion ken dadduma pay a probinsia ken siudad iti Pilipinas a maibilang a “high risk areas” wenno nakaro ti pangta ti peggad iti Coronavirus 2019 (COVID-19) ta napaatiddog pay ti Enhanced Community Quarantine (ECQ) wenno lockdown kadagitoy a lugar manipud Mayo 1–15, 2020.

Inaprobaranen ni Presidente Rodrigo Duterte ti rekomendasion ti Inter Agency Task Force on the Emerging Infectious Disease para ti pannakapaatiddog ti kapaut ti lockdown iti NCR, Region IVA (Cavite, Laguna, Batangas ken Quezon), Region III (Bulacan, Pampanga, Tarlac, Zambales, Nueva Ecija ken Aurora), dagiti probinsia ti Pangasinan ken Benguet iti Northern Luzon, dagiti probinsia ti Albay ken Catanduanes iti Southern Luzon, ken sumagmamano a siudad ken probinsia sadiay Visayas ken Mindanao.

Napalukayan met ti lockdown kas General Community Quarantine (GCQ) dagiti dadduma pay a probinsia iti Northern Luzon pakairamanan ti Ilocos Sur, Ilocos Norte, La Union ken kadagiti dadduma a lugar iti Cordillera Autonomous Region ken iti Region II wenno Cagayan Valley gapu ta maibilangdan kas COVID-19 “moderate – low risk areas” ta bimmaban ti bilang wenno awanen ti positibo itoy a virus sakbay ti naudi nga assessment ti IATF, ngem addanto manen maisayangkat a pannakaamiris ti panagdur-as ti COVID-19 infection kadagitoy a lugar inton Mayo 1–15, 2020 a posible a mamagingato wenno mangipababa iti grado iti peggad kadagitoy a lugar a pagbasaranto ti IATF a mangirekomenda iti Presidente a maideklararda nga agdalan iti ECQ, GCQ wenno mangisublinton iti normal a kasasaad.

Iti pannakaideklarar ti GCQ kadagiti COVID-19 moderate – low risk areas ket mapalukayanen ti lockdown gapu ta mapalubosanen dagiti a rummuar kadagiti pagtaenganda dagiti agindeg nga agtawen iti 21–59 a mapan kadagiti napateg a papananda; mapalubosanen a mapan agtrabaho dagiti mangmangged kadagiti pagtrabahuanda ta malukatanen ti operasion dagiti napateg nga industria ken negosio, mapalusosanen dagiti public transportation ngem malimitaran dagiti pasaheroda. Agtultuloy met ti pannakaipawil dagiti mass gatherings wenno panagdudupudop dagiti tattao, agtultuloy ti pannakaipakat ti social distancing, panagaruat iti face mask dagiti tattao no rummuarda kadagiti pagtaenganda, ken panagaramat iti alcohol wenno disinfectant ken panagusar ti thermal scanner kadagiti opisina ken pasdek. Maitultuloy met ti pannakaipakat ti curfew kadagiti saan nga “exempted” manipud iti alas-8 iti rabii agingga iti alas-5 iti agsapa.

Iti pannakaipakat ti GCQ kadagiti napili a lugar, saan pay a mapalubosan a rummuar kadagiti pagtaenganda dagiti maladaga agingga iti agtawen iti 20, dagiti senior citizens ken dagiti agkakapsut ken masaksakit.      

Iti laksid ti pannakaideklarar ti ECQ iti intero a Luzon ken lockdown kadagiti dadduma a siudad iti Visayas ken Mindanao iti nasurok a makabulan, ket agtultuloy ti inaldaw a panagadu dagiti agpositibo iti virus a dumanonen iti nasurok a 7,000, ken umad-adu met dagiti matmatay nga agarupen a 500 gapu itoy a sakit. 

Napateg ti agtultuloy nga ECQ kadagiti lugar nangruna iti Metro Manila ken kabangibangna a probinsia, ken pannakaipakat ti GCQ kadagiti dadduma a probinsia ken siudad tapno maliklikan ti “second wave” wenno posible a panagsaknap iti pagilian ti mapagbutbutngan a virus a maibilangen a “pandemic” wenno nagrairan iti nagduduma a pagilian iti sangalubongan a nangapektaren iti minilion a tattao ken nangkettelen iti rinibu a biag.

Agtultuloy ti panagagal dagiti naapektaran iti ECQ nangruna dagiti marigrigat nga agdepdependerda laeng iti tulong manipud iti gobierno ken iti pribado a sektor. Uray ti gobierno marigatanen a mangsaranay kadagiti umili ta saan a nasaganaan ti panagraira ti COVID-19 a nangipaay iti nakaro a pangta iti salun-at ken nangdaleb iti ekonomia ti pagilian. Uray adu a tulong ti ipapaay ti gobierno, agtultuloy ti panagagal dagiti adu nga umili ta saan nga umanay ti adda a pondo a mangsaranay kadagiti nasurok a 18 million nga umili kabayatan ti napaut a lockdown. Dagiti Social Amelioration Program ken dadduma pay a tulong ti National Government ken dagiti lokal a gobierno ti pakaigapuan ti pagsisinnintiran ken pagririan dagiti tattao ta adda latta dagiti saan a mawarasan ken mapagustuan.

Agrurutap ti problema ti gobierno iti panangsango ti krisis ta saan laeng a pagpakan kadagiti napanglaw, ngem adu dagiti na-stranded wenno naipit nga Overseas Filipino Workers kadagiti nagduduma a pagilian a nag-lockdown, ken dagiti adda kadagiti siudad ken probinsia a saan a makaawid kadagiti pagtaengan ken pamiliada.

Nakaro pay a problema ti kasasaad dagiti ospital ken dagiti medical frontliners nangruna dagiti doctors, nurses ken health workers ta umad-adu ti bilang dagiti naapektaran kadakuada. Nakalkaldaang a dumanonen iti 24 a doktor dagiti pimmusay gapu ta naakaranda iti virus iti panangtamingda kadagiti pasiente iti COVID-19.

Nadagsen pay a problema ti National Government ti pangalaan ti pondo kabayatan daytoy a krisis a pinataud ti COVID-19 ta makubkubanen ti 2020 National Budget ket mapilitanen ti Presidente nga umutang kadagiti international financing institutions, ken posible a mangilako kadagiti government assets tapno adda gastosen ti gobierno.

Nakalkaldaang man a pagteng ti kaadu ti gastosen ti gobierno ken kaadu dagiti maapektaran iti community quarantine gapu ta adu dagiti nagbalin a nakakaasi ti kasasaadda ngem nasken daytoy a maipakat ta kayariganna ti nangina a medisina nga ibaklay, ken nakapapait nga agas a masapul a tomaren tapno umimbag ken sumalun-at manen manipud iti nangidagel a sakit.