Footer

Pannakapasardeng dagiti kinadamsak iti politika

“AGINGGA nga adda biag, adda latta namnama.” Daytoy ti positibo a kapanunotan para kadagiti addaan iti nadagsen a problema ken napaay kadagiti tarigagayda iti panagbiag. Ngem para kadagiti dadduma nga agtarigagay nga agballigi ken agtalinaed iti turay ti politika, mamatida nga “agingga nga adda matay, adda latta namnama.”

Agtultuloy ti pannakapasamak dagiti pammapatay ken dadduma pay a kinadamsak kabayatan ti panaggibus ti panagsukat ti kandidato dagiti addaan iti partido, ken yaasideg ti kampania para iti May 13, 2019 National and Local Elections.

Maysa manen a kinadamsak ti napasamak iti Ilocos Region a nakainaigan dagiti dua nga agama nga opisial iti lokal a gobierno sadiay Balaoan, La Union idi Nobiembre 14, 2018.

Naambus sadiay Balaoan – Luna road dagiti dua a nagluganan ken napapatay ni Vice Mayor Alfred Concepcion, ken ti maysa nga aide-na. Nasugatan met ti anakna a ni Mayor Aleli Concepcion, ken walo pay a nairaman iti kinadamsak.

Daytan ti maikatlo a maibilang a pammapatay ken kinadamsak iti politika iti La Union ita a tawen. Idi laeng Oktobre 1, 2018, sadiay ili ti Bangar, napaltogan ken napapatay met ni Sudipen Mayor Alexander Buquing, ken ti polis a security escort-na ken sibilian a drayberna; ken nasugatan ti asawana a ni Vice Mayor Wendy Joy Buquing, ken drayber ti SUV a naglugananda.

Idi Mayo 12, 2018, sakbay ti eleksion iti barangay, napapatay ni sigud a La Union 2nd District Congressman Eufranio Eriguel ken dua a bodyguard-na sadiay ili ti Agoo. Ti napapatay a sigud a kongresista ket asawa ni Congresswoman Sandra Eriguel.

Nagduduma nga anggulo ti im-imbestigaren ti Philippine National Police kadagiti tallo a kaso. Ngem saan a mailibak a maysa ti politika a kangrunaan a sursuroten dagiti imbestigador gapu ta politiko ti target dagiti nangisayangkat iti krimen, ken masanguanan ti eleksion inton umay a tawen.

Nangbukel ni PNP Region 1 Director Chief Supt. Romulo Sapitula iti special task force nga agimbestigar kadagitoy a pammapatay tapno masolbarda, ngem agingga ita ket saan pay a nagngudo dagiti imbestigasion, ken saan pay a natiliw dagiti nangisayangkat iti krimen.

Impeksan ni Senador Panfilo Lacson, sigud a PNP Chief, ti kapanunotanna maipapan kadagiti mapaspasamak nga agtultuloy a pannakapapatay dagiti lokal nga opisial iti Pilipinas, nangruna sadiay La Union. Patien ti Senador nga adda agdakdakiwas a gun-for-hire nga agpappapatay kadagiti lokal nga opisial iti La Union. Pinalagipanna ti PNP nga imbestigarenda a nasayaat dagiti kaso, ken ikagumaanda nga ipaayan iti hustisia dagiti biktima ken pamilia babaen ti pannakatiliw, pannakaidarum ken pannakadusa dagiti adda iti likudan dagiti krimen, tapno saan a mapatured dagiti kriminal nga agisayangkat iti pammapatay ket amangan no agraira daytoy iti nagduduma a lugar iti pagilian.

Sakbay ti pannakaideklarar ti Martial Law idi 1972, naglatak ti Ilocos Sur ken iti intero a Pilipinas ti panagsaknap dagiti pammapatay ken nagduduma a kinadamsak iti politika babaen kadagiti political warlords ken dagiti Sakasaka a buyotda, ngem napasardeng dagiti terorismo idi napadisi iti poder dagiti didiosen iti turay, ken nawara dagiti pribado nga armado a grupo kabayatan ti panagturay ti Linteg Militar.

Kalpasan ti 1986 EDSA People Revolution a naisayangkat dagiti eleksion, naglatak iti Northern Luzon ken iti pagilian ti probinsia nga Abra gapu ti panagraira ti pammapatay kadagiti politiko. Ngem timmalnan ti Abra, ket ti La Union ti simmublat a pagrairaan dagiti pammapatay kadagiti lokal nga opisial.

Nayuriten iti pakasaritaan iti Pilipinas a ti kadangkokan a kinadamsak iti politika ket ti napasamak sadiay ili ti Ampatuan, Maguindanao idi bigat ti Nobiembre 23, 2009, sakbay ti May 10, 2010 National and Local Elections. Napapatay iti dayta a masaker dagiti 58 a biktima, pakairamanan dagiti kapamilia ken supporters ni Vice Mayor Esmael Mangudadatu, a mapan koma mangipila sadiay opisina ti Commission in Elections sadiay ili ti Shariff Aguak, iti kandidaturana a para Gobernador ti Maguindanao a nabayag a tinengngel ti Pamilia Ampatuan a mabigbig a didiosen iti Autonomous Region of Muslim Mindanao.  Nairaman a napapatay dagiti 38 a kameng ti media iti komboy dagiti lugan.

Indeklarar idi ni Presidente Gloria Arroyo ti Martial Law iti Maguindanao ken kabangibangna a probinsia. Simmuko ken natiliw dagiti suspek iti masaker pakairamanan ni Maguindanao Governor Andal Ampatuan Sr. ARMM Governor Zaldy Ampatuan ken Ampatuan Mayor Andal Ampatuan Jr. nga intudo dagiti testigo a nangidaulo iti pannakasaed ken pannakapapatay dagiti biktima.

Siamen a tawen ti napalabas kalpasan ti Maguindanao Massacre, ken naminduan a nagsukat ti Presidente ti Pilipinas. Uray pay no natiliw ken naidarumen dagiti suspek, ken natay payen ni sigud a Gov. Andal Ampatuan Sr. gapu iti sakit. Ngem saan pay a nagbanag iti kaso a nakaidarumanda a 58 counts of Murder. Rumbeng koma a madusa dagiti utek ken nangisayangkat iti dayta a nakaam-ames a krimen tapno adda pagmennamennaan dagiti agpampanunot iti kasta a kinadamsak.

Agtultuloy ti panagmodernon ti panawen; computer payen ti pagbilang iti botos; naglabas koman dagiti tiempo a panagari ti buteng ken kinadamsak no panawen ti politika. Ngem apay a mapaspasamak latta dagiti pammapatay kadagiti politiko? Saan kadi a ti panagserbi kadagiti tattao ti tarigagay ti maysa a politiko nga agkalikagum a maaddaan wenno agtalinaed iti turay? Apay a ti maysa a politiko ket ikagumaanna a pakettel ti biag ti namnamaenna a lapped ti panagballigina iti arapaapna iti politika – tapno mangabak iti eleksion ta awanen ti kabalubalna ken lapped ti arapaapna? (Eden A. Alviar)