Pannakatay ti mangngalap a Taiwanese, kasapulan kadi ti panagpakawan ti pagilian?

Komentario ni Melvin F. Bandonil

 

Iti bukodmi a panirigan, umno la unay ken maiparbeng nga aramid iti panangamin ti pagilian a napatayna ti maysa a mangngalap a taga Taiwan gapu iti panagkalap dagitoy iti Balintang Channel a sakop ti pagilian. Maiparbeng la unay daytoy ta nupay namin-adun a daras ti panaglabsing dagiti mangngalap a Taiwanese nga agbasakbasak kadagiti kabaybayantayo, makunami a maitutop la unay nga akseptaren ti sirkumtansia a napasamak ti banag a saan koma a napasamak no naisaruag ti panangrespeto ti soberenia.

Naglabsing dagiti ganggannaet iti awan as-asinna nga iseserrekda iti masakupan ti pagilian, ngem saan met nga awanen nga adda met nagbiddutan iti biang ti pagilian gapu iti pannakapapatay iti saan nga armado a persona wenno awanan kalabanlaban.

Ngem ti napasamak ket napasamaken, no dakkel la unay ti basol dagiti mangngalap a Taiwanese, makunami a nakaaramid met ti Phil. Coast Guard iti saan koma a rumbeng a maaramid—isu dayta ti pannakatay ti maysa kadagiti maipagarup a saan nga armado a tattao.

Ti makitami, agpada ti dua a pagilian a biktima ditoy ti pasamak  wenno ti sirkumstansia. Ti dua a pagilian ti agsagaba iti ibunga daytoy a sirkumstansia; iti biang ti pagilian, saan laeng a ti diplomatiko a relasion ti agpeggad a madadael no di pay ket ti kasasaad ken seguridad dagiti OFW sadiay; kinapudnona, pinaisardeng pay laeng ti presidente ti Taiwan ti recruitment kadagiti mangmangged, ken saan met nga awanen iti agdama ti dakkel a kebbakebba dagiti OFW sadiay iti kinaranggas a napaspasamak iti kallabes.

Ti laeng pammakawan iti napasamak a pannakatay ti lakay ken saan nga armado a mangngalap ti kidkiddawen ti Taiwan. Wen, iti umuna a panagkita, saan a rumbeng nga agpakawan ti pagilian, ngem gapu ti sirkumstansia nga ibunga ti pasamak,  alimonen pay laeng ti kinangato ti timid ket sallabayen ti diplomatiko a relasion ken ti pakaseknan dagiti naruay nga OFW.  Saanen a maisubli pay ti napukaw a biag.

Ania kadi ti umno ken maitutop a maaramid?

Iti panagsarita iti sanguanan ti lamisaan ket maiparbeng la unay tapno makita ti agpadpada a biddut ket masabat dagiti solusion iti parikut. Ti panagsarita iti naindiplomasiaan ket maiparbeng la unay. Nasken a pagsaritaan ti pasamak. Nasken nga isapulan iti sungbat dagiti saludsod a tumpuar tapno saanen a maulit-ulit ti pasamak. Nasken a panunoten ti implikasion nga ibunga dagitoy ket saan koma a mabaybay-an lattan a madadael ti sinninged gapu laeng iti saan a panagkikinnaawatan.

Inusarmi ti termino a maulit-ulit ta saan met laeng nga ita a gundaway a napasamak ti pannakatay ti maysa a mangngalap a Taiwanese no di ket maikaduan daytoy a pasamak. Adda immuna a napasamak idi tawen 2006 ngem rigatna, saan a nasolbar dayta babaen ti nalawlawa koma a panirigan tapno saan a maulit. Ngem ita a tawen, Mayo 9 no iyeksakto, naulit ti pasamak.

Ngem saan met nga awanen a kanayon ti panaglabsing dagiti Taiwanese babaen ti panagkalapda iti masakupan ti pagilian, namin-adun a daras a nasalamaan dagiti otoridad ida ken panangidatag iti diplomatiko a pammabalaw ngem kaaduanna a saan a maikaskaso dagiti arungaing. Simrek iti kanawan a lapayag ngem rimmuar met la a dagus iti kanigid nga awan mamaayna no di laeng ti panangamusay ti subsob wenno panagngaretnget dagiti sangi.

Ania ti adal a limtaw itoy? Ania ti maitutop nga addang ti manakem a biang tapno saan a maulit ti panagrikki ti diplomatiko a relasion?

Ti masaomi itoy a situasion, masungbatan koma nga umuna dagitoy a saludsod ken maragpat laeng dayta iti sanguanan ti lamisaan tapno naan-annayas ken nainkappiaan ti masakbayan. Nasken ti panagsarita iti nalapat ken panangiparang kadagiti sinsero nga ingpen a saan ket nga iti panagsisinnukat kadagiti kurokuro babaen ti awan kaimudinganna a panawen ken disso. Ta no dadduma sakayan dagiti manglilibeg ti isyo tapno magun-odda ti bukodda laeng a panggep.

Ti makunami, no agbayag pay ti saritaan-kappia, tumaud dagiti ad-adu pay nga isyo ket pumarabaw dagiti adda iti igid ti alad a panggep.

Masurotan koma ti umno a dana para iti kappia ken talna.#