Editorial: Pannakikaysa iti enhanced community quarantine | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Pannakikaysa iti enhanced community quarantine

MAKALAWASEN manipud idi ideklarar ni Presidente Rodrigo Duterte nga iti intero a Luzon ket maisayangkat ti enhanced community quarantine agingga inton Abril 14, 2020, tapno malapdan ti panagraira ti coronavirus disease 2019 (COVID-19). Agtultuloy ti panaglak-am dagiti umili iti rigat ken pannakaikawa kadagiti nakairuamanda nga aramiden iti inaldaw. Nasken ti pannakikaysa dagiti umili kadagiti pammilin ti gobierno para ti sapasap a pagsayaatan ta no saan nga ipatungpal dayta ti gobierno ket ad-adu dagiti maakaran itoy a virus a nangapektaren iti nasurok a 200,000 a tattao ken nangkettelen iti nasurok a 10,000 a biag iti lubong.

Inyetnag ni Presidente Duterte ti enhanced community quarantine iti Luzon kalpasan nga indeklararna ti community quarantine iti National Capital Region nangrugi idi Marso15, 2020, ta adu dagiti agnanaed, agbasbasa ken agtatatrabaho iti Metro Manila dagiti nagawid kadagiti naggapuanda nga ili ken probinsia sakbay ti pannakairugi ti lockdown iti NCR. Saan nga epektibo ti social distancing wenno maysa a metro a baet dagiti pasahero kadagiti public transportation ta overloaded latta dagiti bus, jeep ken van a nagpaspasada. Iti pannakasuspende ti klase dagiti estudiante ket adu latta kadakuada dagiti agpasiapasiar iti ruar dagiti pagtaenganda.

Iti las-ud ti makabulan, naibilin ti pannakapainget ti iruruar dagiti umili kadagiti bukodda a pagtaengan ket agdalanda iti home quarantine, ket mapalubosanda laeng a rummuar no adda dagiti napateg unay a papananda kas ti igagatangda ti taraon, agas ken dadduma pay a kasapulanda.

Kasingin ti pannakaideklarar iti Luzon nga agdalan iti enhanced community quarantine ti pannakaiyetnag iti intero a Pilipinas nga “under the state of calamity” tapno nadardaras ti pananangruk-at ti National Government ken dagiti lokal a gobierno kadagiti calamity fund para kadagiti kasapulanda kabayatan ti enhanced community quarantine.

Uray kadagiti nagduduma a probinsia iti Visayas ken Mindanao ket addan dagiti naapektaran ken positibo iti COVID-19 ken addan dagiti natay gapu itoy a virus.  

Rinibu nga umili dagiti na-stranded kadagiti checkpoint kadagiti kalsada gapu iti pannakaipawil ti public transportation ken panagdalanda iti screening protocols kadagiti checkpoint kas ti pannakaala ti body temperature iti thermal scanner, panangbirok kadagiti identification cards, pass ken dadduma pay a proseso nga adaptaren dagiti quarantine officers, dagiti kameng ti Philippine National Police ken Armed Forces of the Philippines. 

Adu dagiti marigatan nga umili iti pannakaipakat ti enhanced community quarantine nangruna iti pannakasuspende ti public transportation ken social distancing kadagiti pribado a lugan nangruna kadagiti siudad. Kangrunaan a naapektaran ket dagiti napanglaw nga awanan iti bukod a lugan, ken dagiti maibilang a “sangakarukayan–sangaapuyan” wenno daily wage earner. Uray pay impasingked ni Presidente Duterte nga ipakat ti National Government ken dagiti lokal a gobierno dagiti relief measures a pangtulong kadagiti umili nangruna kadagiti napanglaw ket ad-adu dagiti saan a nakaraman iti tulong. Uray no minandar ti Presidente dagiti lokal a gobierno nangruna dagiti opisial ti barangay a rasionanda iti food packs dagiti kabarangayanda, marigatanda a mapakanda iti makabulan dagiti napanglaw a bumarangay.

Uray dagiti frontliners a health workers nga awanan iti bukod a lugan ket narigatanda iti iseserrek ken panagawidda kadagiti trabahoda. Nairemedio ti pannakaipaay kadakuada ti luganda ta napateg unay dagiti akem ken trabahoda iti panawen ti enhanced community quarantine.

Nagasgasat dagiti regular nga agtatatrabaho iti gobierno ta agsueldoda latta kabayatan ti enhanced community quarantine.

Uray no kiniddaw ni Presidente Duterte kadagiti pribado nga employers a tulonganda dagiti trabahadorda ken iteddan a nasapsapa ti 13th month pay a kaibatogan ti bulan a naiserbin dagiti mangmangged, ngem adu dagiti saan a nangipangag iti apila ti Presidente. Adu a mangmangged dagiti mapilitan a sumrek nangruna kadagiti kompania a mangad-adaptar iti “no-work, no-pay policy” nga uray no marigatanda a sumrek – agawid iti trabahoda ket ikagumaanda ta no saanda a mapan agtrabaho ket awan met ti pangbiagda iti pamiliada.

Iti laksid ti pannakaideklarar ti enhanced community quarantine iti Luzon, ken pannakontrol ti panagdaliasat dagiti land, air and sea transportation ket mapalubosan dagiti lugan nga agkarga kadagiti taraon, medisina ken dadduma pay a kangrunaan a kasapulan kas kadagiti gasolina, krudo, liquefied petroleum gas ken dadduma pay a produkto petroleo. Nakalukat met dagiti kompania iti public utilities kas ti elektrisidad, komunikasion, internet, water concessionaires, gasoline stations, restaurants, groceries, drug stores, funeral homes ken dadduma pay a mangipaay kadagiti kangrunaan a serbisio.

Namantiner met ti skeletal personnel kadagiti ahensia ti gobierno, ken kadagiti financial institutions. Adun a religious congregations ti nangsuspende kadagiti Misa, prayer meetings ken dadduma pay nga spiritual gatherings, ken naibalakad kadagiti kameng ti nagduduma a pammati ti panagkararagda kadagiti bukodda a pagtaengan. Ita a panawen a sumangsango ti intero a lubong iti nadagsen a pandemic gapu iti panagraira ti COVID-19 ket kasapulan ti panagkaykaysa. Nasken ti panaganus, panagpasensia, panagtudio dagiti umili kadagiti pagannurotan nga ipakpakat ti gobierno ta no supringen ida ket agraira ti virus iti Pilipinas ket agpeggad ti biag dagiti adu nga umili. Ikagumaan koma dagiti umili ti agtalinaed kadagiti bukodda a pagtaengan ket taripatuenda ti bagi ken salun-atda, gundawayanda a kalangen dagiti kapamiliada, ken agaramidda kadagiti napateg a banag tapno saan a masayang ti panawenda. Ikagumaanda met ti agkamang ken agkararag ken ni Apo Dios ta isu ti mangaramid iti wagas a mangpaksiat iti COVID-19.