Party list system: maab-abuso pudpudno nga intension ti linteg (Tuloyna)

Idi agbalin a linteg ti party list system, dakkel ti namnama a dakkel a katulongan daytoy iti pannakaidur-as ti pagimbagan dagiti nadumaduma a babassit a grupo iti kagimongan, nangruna dagiti makunkuna a marginalized sectors. Babaen daytoy a linteg, maaddaanda iti pannakabagi iti Kongreso a mangitag-ay iti kalidad ti panagbiag dagitoy a babassitan nga umili, ti pannakataming dagiti kangrunaan a problemada ken pannakaputar kadagiti linteg tapno adda pagkaptanda a makibalubal iti  kompetision iti negosio, panggedan ken benepisio ken para iti pannakaipaay  kadakuada dagiti ad-adu a benepisio ti edukasion, salun-at ken dadduma pay a serbisio iti kagimongan a paggargarawanda.

Madakamat ditoy nga iti umuna nga eleksion kalpasan ti pannakaaprobar ti linteg ti party list system, manmano laeng dagiti grupo ti nagpaidasig a puon iti nagbandoriaanda a nakagun-od iti dua wenno tallo a tugaw iti Kongreso a kas ti Bayan Muna, Gabriela, Anak-Pawis ken dadduma pay a grupo. Iti napalabas, saan a nakipaggamulo iti turay dagitoy aktibista a grupo ngem babaen ti akinlikud a ridaw, nagballigida a nangipastrek kadagiti pannakabagida iti Kongreso a mangitag-ay ken mangsalaknib iti kalintegan dagiti mangmangged a kangrunaan a supsuportaran ti grupoda.

Posible a gapu iti nakirang a pannakaidanon iti naan-anay nga impormasion mainaig iti daytoy a linteg ti puon ti saan unay a naginteresan dagiti nadumaduma a grupo wenno gunglo a nakipartisipar iti eleksion ngem iti panagballigi dagiti sumagmamano a grupo/gunglo a nakaipatugaw kadagiti nominadoda iti pagpandayan linteg, immadu dagiti nagipila iti akreditasion iti Comelec tapno makapartisiparda iti eleksion. Iti eleksion idi Mayo 10, 2010, kasla nagtubo nga uong dagiti party list groups a  nakipartisipar iti eleksion.

Ngem iti panaglabas dagiti tawen, mapaliiw ti nakaro a pannakaabuso ti party list system a mangpandag wenno mangirarem iti pudpudno nga intension daytoy a linteg.

Nangrugi iti eleksion idi 2004 sa idi 2007, addan dagiti kapaliiwan a sumagmamano kadagiti party list groups ti mapapati a sinuportaran ken inikkan ti Malakaniang iti pundo a pagkampaniada iti eleksion ken alegasion a dagiti nominees dagiti sumagmamano a party list groups ket saanda a pudpudno a mangibagi kadagiti nakalanad nga irepresentarda agsipud ta dadakkel a negosiante dagitoy, politikoda,  ken nagpaayda kadagiti opisina ti gobierno ken kaaliado ti Malakaniang.

Iti eleksion idi Mayo 10, 2010, sumagmamano a party list groups ti pinilaan ti Buyan Muna, Gabriela, Anak-Pawis, Kabataan ken dadduma pay a grupo a mawaswas ti akreditasionda ken pannakadiskualipika ti nominadoda agsipud iti alegasion a saanda a pudpudno a kameng ti grupo nga ibagianda.

Sumagmamano kadagitoy a grupo ti limsot iti napalabas nga eleksion. Alegasion dagiti kritiko a mainayon ti bilangda kadagiti sumuporta ken ni Cong. Gloria Macapagal Arroyo iti aniaman a panggepna a tun-oyen iti Kamara, kangrunaanna ti House speakership.

Kinapudnona, nupay di annugoten dagiti maseknan, mapapati a naaramat dagiti party list representatives, kas met dagiti dadduma pay a diputado a kaaliado ni Arroyo idi presidente pay, ken dadduma pay nga agilinlinteg nga asideg, umas-asideg ken umar-arubayan latta kenkuana idi kapigpigsaan ken kabilbileganna, kas iti pannakaipagna iti panagbalbaliw wenno pannakaamienda ti konstitusion iti nadumaduma a panglakagan kas iti constituent assembly, peoples’ initiative ken constitutional convention. Makuna pay ketdin a kaarig uken dagiti agilinlinteg a nanglablab iti dakulap ni Pres. Macapagal-Arroyo tapno mapagustuan iti nasged a tarigagayna nga agtuloy iti poder. Nupay kasta, saan a nagballigi dagitoy a tignay ta nagbalin ti Senado a siit iti karabukob ti turay ni nag-Presidente Arroyo.

(Maigibusto)