Persona Non Grata

Komentario ni Christine Marie Versoza

 

Ti pannakaideklara ti maysa a tao a persona non grata ti naruay a kamangen ti konseho kontra iti saan a makapasalibukag a relasionna iti daytoy (wenno ad-adu pay).. Kayatna a sawen,  “unwelcome” dayta a tao iti dayta a lugar. Timmaud dayta nga atmospera iti saan a naurnos-naannayas a relasion ti agsumbangir a partido.

Ngem maitutop kadi daytoy no ti nakedngan ket agnaed met laeng iti dayta nga ili? No ti tao a nakedngan ket ar-aramidenna laeng ti trabahona?

No napaneknekan iti korte a nagabuso iti bileg ti takemna, rumbeng laeng a dayta ti mapasamak ta adda legal a nagbatayan ti pammabasol. Nasken a sanguenna ti inaramidna nga abut; no ania ti inaramidna a maikaniwas, saanen a mawaswas ta naisaruagen ti timek ti kaaduan no di man amin. Ti panangamin ti nagbiddutan ket kasayaatan a rekursos a kamangen; ken ti panagkiddaw iti nawaywaywaya ken at-atiddog a kapanunotan ken pannakaawat ket maitutop la unay.

Kas iti napasamak iti napalabas iti Baguio, maysa nga artista ti nagbiddut iti panangisawangna iti makadadael iti reputasion ken kinaasino ti simmamgbayanna – panangibaba ti dayaw no di man panangibaddek wenno saan a panagdayaw iti kinaasino ti simmangbayan. Naideklara a persona non grata. Ngem inaminna a dagus ti biddutna ta bunga dayta ti nakudrep nga imahinasionna ken panangipapan ta adda isuna iti saan a sadiwa a panagpampanunot ta napuyat gapu iti pakakumikomanna nga iskediul. Dinengngeg ti konseho ti siudad ti panagkiddawna ti pammakawan ket naibabawi a dagus ti pannakaideklarana a persona non grata.

Dayta no ti nakedngan ket nagkiddaw iti pammakawan iti nagbasolanna; ngem kasanon no ipetteng dagiti saan a nagkiddaw iti pammakawan ti kinaawan ti nagbasolanda?

Iti napalabas, adda dagiti opisial ti DECS a mapapati a nagabuso iti takemda babaen ti panagkiddawda iti kuarta ken ‘dadduma pay’ kas kasukat ti pabor a naipaayda wenno inda ipaay, kas koma iti promosion, pannakaiyalis iti komportable ken bentahe a lugar, ken pannakaawat dagiti aplikante a kas titser. Kas iti napasamak sadiay probinsia ti Pangasinan ken uray iti ili ti Banna, Ilocos Norte. Dagitoy nga opisial ti DECS ket indeklara ti konseho ti ili a kas persona non grata iti rason a panangabuso iti bileg ti takemda.

Ngem maiduma ti kaso no ar-aramiden laeng dagiti nakedngan ti trabahoda, kas koma dagiti kameng ti media ta mangiburay la ketdi ti pangngeddeng iti nalawa a kritisismo wenno pammabalaw, ta limmaksid iti umno a pakaitarusan ken kaipapanan ti persona non grata.

Kas ti napasamak ken ni Ronnie Nathanielsz, ti nalatak ken veteran sports commentator ken analyst iti broadcast media.  Impila ti maysa nga agdadamo a diputado ti  House Bill No. 1954 a mangkidkiddaw iti Kongereso ti pannakaideklara ti nalatak unay nga sports commentator and analyst a persona non grata.

Iti ngamin napalabas a laban da Juan Manuel Marquez ken Manny Pacquiao, binabalaw ni Nathanielsz ni Pacquiao ta saan a dimmanon iti kas ti kangato ti ekspektasion a panangabakna. Daytoy ti rason nga impila ti agdadamo a diputado iti Mizamis Oriental a mapagbalin a persona non grata ni Nathanielsz ta panangibaba kano iti dayaw saan laeng a ti Filipino boxing icon no di pay ket amin a Filipino.

Tumutop kadi daytoy?

Iti sabali pay a kaso, kinedngan ti sibubukel a konseho ti ili ti La Trinidad, Benguet ti maysa a kameng ti media a persona non grata. Saan ngamin a nagustuan dagiti kameng ti konseho dagiti insursurat ni Jimmy Laking iti kolumna iti kangrunaan a pagiwarnak iti Cordillera. Ngem saan a nagalumiim ti mediaman a nangidarum iti konseho iti pammabasol nga isuda ti nagbasol iti panagabuso iti takem (abuse of authority).

Ti kangrunaan a pagibasaran ti persona non grata ket ti kinaadda ti nalawag a kaso ti treason. No dagiti nakedngan, ket ar-aramidenda laeng ti trabahoda a kas kameng ti media ken/wenno ipalpalawagda-idatagda laeng ti opinionda, ay, maiduman daytoy iti sabali a nakedngan. Iti kaso ni Nathanielz, iti interbio kenkuana iti telebision, ibagbagana laeng ti opinionna wenno kapanunotanna iti napalabas a laban da Pacquiao ken Marquez. Iti kaso ni Laking, naisurat dagiti opinionna iti kolumna.

No kolum, ibagbagam laeng ti kapanunotam, panirigam wenno opinionmo. Maiduma iti damag a maibasar iti facts. Ket kas makipagnaed iti maysa a democratic country, nawaya ti asinoman a mangiyebkas iti opinionna iti maysa nga isyo. Awan ti kaimudinganna iti lubong ti demokrasia ti panangkettel kadaytoy a karbengan.#