Pik-ap layn (Maudi a paset)

Ni Jobert M. Pacnis

Saan met a karkardayo nga adu ti masukit ti riknana kadagitoy a pik-ap layn. Adda ngamin dagiti nairanta a pangkantiaw, pangibaba wenno pangdadael iti tao. Kitaen daytoy:

Itlogka kadi?

Ta apay?

Wen, a, ta awan anakmo. Ibbongkan sa met?

Wenno daytoy.

Kawitanka kadi?

Apay?

Ngamin, mais laeng ti ammom a tuktoken.

Innayonta daytoy.

Selponka kadi?

Ta apay?

Kanayonka ngamin a lobat iti ar-armem.

Ayna, no sika ti pangibagaanda kadayta, diak la ammon no di agpalteng ti panagdengngegmo. No nangednged ti pasensiam, baka pakaisarsarakam pay.

Laglagipen, talo ang pikon iti innay-ayaman ti pik-ap layn. Masapul nga agbalinka a tali. Atiddog ti pasensiam, kunak koma. (Ayna, ta naakarannak sa payen).

Kas itoy.

Talika kadi?

Apay kadi?

Tiritir ngamin ti panagdildilam.

Ngem agurayka, kasla mabalin met a kunaentayo a figure of speech dagitoy a pik-ap layn, di kadi?

No iti panagsuratan ti daniw wenno sarita, kunaentayo: kasla tigre ti asawak. Kayatna a sawen, nauyong. Kasla, di kad’ simile dayta. Mabalin met lattan a diretsoen nga ibaga: tigre ti asawak! Metaphor daytan.

Ket iti pik-ap layn, mabalin a kastoy met:

Tigreka kadi?

Apay?

Wen, a, ta ngumerngerka pay iti kinauyongmo!

Wenno daytoy.

Pag-ongka kadi?

Apay ngamin?

Malaes ti tukak a mabaddekam.

Nabiit pay a rimmusing dagitoy a pik-ap layn. Ngem adayon ti nagtengda. Ket agtultuloy latta ti panaglatakda iti publiko.

Ti nakas-ang ditoy, nalatlatak payen ngem kadagiti burburtiatayo. Iti panagadal, natakuatan a maliplipatantayon dagiti nariingantayo a burburtia. Pinandaganen ti kinalatak ti selpon, sa pay laeng mainayon dagitoy a pik-ap layn.

Kunada itay a burburtia met ti pik-ap layn ta kas iti umun-una, pagpanunotennaka. Kalkalenna met ti isipmo.

Ngem segun ken ni Virgilio Almario, National Artist iti Literatura, adayo a maidasig iti burburtia dagitoy a pik-ap layn. Ketdi, dagiti pik-ap layn, maysa laeng a kita ti panagikompara kadagiti bambanag a kaaduanna ket makaparay-aw. Dagiti met burburtia, adda daytay elementona a mang-puzzle kenka, mangkiro iti isipmo, sakbay a maibagam ti sungbatda.

Ad-adda ketdi kano a maipada dagitoy pik-ap layn kadagiti romantiko a daniw. Nakakatkatawada. Makaray-awda. Basaen nga ehemplo dagiti daniw ni Genoveva Edroza Matute ken uray payen dagiti dadduma a romantiko a dandaniw.

Innayon pay ni Almario nga aglabes dagitoy a pik-ap layn. Kayatna a sawen, kasla moda ti bado a no ita ket uso, iti panaglabas ti panawen, laoston a makunkuna.

Ania man ti kinapudno kadagitoy a pik-ap layn, maysa manen daytoy a mangpabaknang iti kulturatayo a Pilipino. Dakkel ti maitulong dagitoy iti panangawattayo kadagiti mapaspasamak iti pagilian. Adda dita ti kanigid-kanawan a parikut nga isangsangbay ti panangbaybay-atayo iti nakaparsuaan, dagiti di mapulpulsot a problema iti gobierno ken ti kinaatap ti kappia.

Wenno nayuso kadi dagitoy tapno ad-adda a makuna nga It’s More Fun in the Philippines? Agdamdamag laeng…

No ngata ipik-ap layntayo dagiti opisialestayo?

Mantekakayo kadi?

Ta apay?

Wen, a, ta nakaturogkay’ met lattan!

Pamakpakawananyo laengen, appomi a mangiturturay. Bulladak ngamin. Ta apay?

Dakayo laeng ti makitkitak!#