Editorial: Kondenaren ti pannakapalned ti fishing boat dagiti Pilipino sadiay Recto Bank | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Kondenaren ti pannakapalned ti fishing boat dagiti Pilipino sadiay Recto Bank

KAANONTO a maaddaan iti tured ti administrasion a mangtubngar iti dakes nga ar-aramiden ti China maikontra kadagiti Pilipino sadiay West Philippine Sea?

Duapulo ket dua a Pilipino a mangngalap dagiti dandani nalmes ken nagkatangkatang iti taaw kalpasan a binangga ti Chinese vessel ti bilogda idi agarup tengnga ti rabii ti Hunio 9, 2019. Imbes a tinulongan dagiti Chinese ket pinanawanda ida iti sango ti peggad ken patay. Nasayaat ta naalaw ida dagiti Vietnamese a mangngalap sakbay a naipanda iti barko ti Philippine Navy.

Naigagara man wenno aksidente ti pannakabangga ken pannakalned ti pagkalap a bilog dagiti Pilipino ket saan nga isu ti kangrunaan nga isyu. No di ket ti panangbaybay-a dagiti Chinese kadagiti Pilipino iti sango ti peggad ta mailabsing dayta iti Article 98 ti United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).             

Immunan a pinasingkedan da Junel Insigne, kapitan, ken Richard Blaza, kosinero ti bilog dagiti mangngalap a taga-San Jose, Mindoro Occidental a naigagara ti pasamak, ken nakitada a Chinese vessel ti bimmangga iti nakaankla a bilogda. Sinalaysada a kalpasan ti pannakabanggada ket ineddepanda ida iti silaw ti Chinese vessel, ken pinanawanda ida kabayatan ti ilulumned ti bilogda ken panaglangoyda iti baybay.

Nagbaliw ti salaysay ti kapitan ken kosinero ti fishing boat kalpasan ti panagsarita ni Presidente Rodrigo Duterte kabayatan ti anibersario ti Philippine Navy a ti pasamak ket maysa laeng a bassit nga aksidente iti kabaybayan wenno maritime accident, ken saan nga agibaon ti barko dagiti Navy iti West Philippine Sea amangan ta isu ti panggapuan iti nuclear war ket kayariganna ti panag-suicide ti Pilipinas.

Bimmaaw met ti rikna dagiti mangngalap a naglugan ti fishing vessel kalpasan ti pannakidialogo kadakuada ni Agriculture Secretary Manny Piñol ken pinangitedna ti tulong ti gobierno kadakuada. Napasamak daytoy iti balay ti kapitan ti barko, a nakaideployan dagiti nagadu nga anti-riot police. Mapapati a na-pressure dagiti mangngalap gapu kadagiti nagsasaruno nga insidente.

Nagbaliw met ti tono dagiti nangato nga opisial ti gobierno pakairamanan ni Secretary Delfin Lorenzana nga immuna a nangkondenar ti mapapati a panangbangga ti Chinese vessel iti fishing boat dagiti Pilipino ken pananganabandonarda kadakuada iti sango ti patay.

Insulto kadagiti umili ti pannakalned ti bilog a nagluganan dagiti Pilipino a mangngalap iti paset ti exclusive economic zone ti Pilipinas a tagtagikuaen ti China iti laksid nga indeklaran ti International Tribunal a paset ti teritorio ti pagilian ken illegal ti 9-dash line a pagibasbasaran ti China iti claim ti panagtagikuana. Insulto pay ti saan a panangbigbig ti China iti pangngeddeng ti International Tribunal ken agtultuloy a panangsakup ken panagari-arina iti dayta a teritorio ti Pilipinas. Awan ti maaramidan ti gobierno ti Pilipinas a mangirupir iti soberenidad ti pagilian ken pannakalned ti bilog dagiti mangngalap a Pilipino. Tungpa met ti panangtagibassit ti Presidente iti insidente a dandani nakaibuisan ti adu a biag.

Narigat nga awaten dagiti umili ti depensa ti Chinese government nga aksidente ti napasamak, ken ti rasonda a pinanawan ti Chinese vessel ti nabangga a bilog imbes a tinulonganda gapu ta nagamakda iti kaadda dagiti nanglawlaw a bilog dagiti Pilipino iti barkoda. Adda satellite image iti dayta a kanito a mangipakita nga adayo dagiti dadduma pay a bilog iti nakapasamakan ti insidente.

Kinondenaren dagiti dadduma a senador a kaaliado ti administrasion ken oposision ti napasamak kadagiti Pilipino a mangngalap. Krinitikarda pay ti Presidente iti reaksionna iti insidente ken saanna a panangkanunong kadagiti Pilipino a mangngalap.

Inrakurak ni Senador Panfilo Lacson ti pannakadismayana iti panangtrato ti administrasion iti insidente ken agtultuloy nga irurukmada iti China. Inrakurakna ti impormasion a naawatna a naigagara ti pannakabangga ti pasamak tapno suboken ti China ti reaksion ti Pilipinas iti insidente. Binabalawna met ti panagbuteng ti gobierno ti Pilipinas iti China kabayatan a mabalin met ti agpatulong iti United States of America iti bileg ti RP – US Mutual Defense Treaty a napirmaan pay idi 1951.

Impakaammon ni Foreign Secretary Teodoro Locsin Jr. a nangipiladan iti diplomatic protest kontra iti China idi kapaspasamak ti insidente. Imbasarna ti protesta iti report ni Secretary Lorenzana a nangkondenar iti panangpanaw ti bimmangga a Chinese vessel kadagiti Pilipino a mangngalap iti kabaybayan a maibilang a “criminal act” ti saan a panangtulong iti tao a sumangsango iti peggad ken agkasapulan iti saranay. Ngem agpatingga kadi lattan iti protesta ti kaya nga aramiden ti gobierno, ngem awanto met laeng iti banagenna kas kadagiti adun a nagkauna a diplomatic protest?

Nakaturong ti imatang dagiti Pilipino iti pagdurdur-asan iti insidente sadiay Recto Bank. Umad-adu dagiti umili a lumlumtuad para iti natibtibker nga aksion ti administrasion mainaig iti problema iti West Philippine Sea ta iti laksid ti maibanbando a nasinged a pannakilangen ti Pilipinas iti China kas gayyem, agtultuloy met ti pananggundaway ken panangikuskuspil dagiti Chinese kadagiti Pilipino.              

Addanto ngarud magun-od a hustisia dagiti biktima a dandani nalmes ken natay gapu iti panangbangga ti Chinese vessel iti bilog a naglugananda no mismo a ti Presidente ken gobierno ti Pilipinas ket sitatamed iti China? No saan a mapagsungbat ti gobierno ti China ken dagiti bimmangga a Chinese vessel, maulitto manen ti insidente ta sibubuteng ti gobierno ti Pilipinas a mangirupir ti karbengan dagiti umili.

Makaparurod ti panangtrato ti gobierno ti Pilipinas iti China ta nakaturtured ti administrasion a mangtubgar kadagiti adda iti oposision, ken kadagiti awanan-gaway nga umili a biktima ti human rights violations, ngem apay a saanda a maitured ti agtignay iti nadagsen kadagiti Chinese nga agar-ari iti teritorio ti Pilipinas. Nakaturtured ti Presidente a mangipangta iti gobierno ti Canada gapu laeng iti basura, ngem apay a saanna a maitured a tubngaren ti China a biag, soberenidad ken masakbayan dagiti Pilipino ti nakataya? (Eden Alviar)