Footer

Pinoy: adipen (manen!) iti bukodna nga ili (Maudi a paset)

AGSADSADAG laeng ngamin ti polisia ti gobierno iti “pannakatagabo” a saan ket nga agpannuray koma iti “laing, sirib ken teknolohia nga ikut ti human resourcesna. Saan a maiparbeng a polisia a nasken koma nga adalen ken usigen a nalaing dagiti agkalalaing nga economic managers ti pagilian. Saanda koma nga agpannuray kadagiti sapul dagiti OFW ta maysa daytoy a kinakuneng nga aramid no di man kinaadda iti maiduldulin nga asuk a nakaluban iti salup ti bukod nga interes ken panggep.

Agpatagabo iti ballasiw taaw. Iti naminsan, sipapannakkel pay ti presidente a nangiwaragawag iti panangipatulod kadagiti supermaids! No saan nga agipatulod, agawis ti gobierno kadagiti agpuonan iti negosio. Ti rigatna, adda latta dagiti sumapit nga agnegosio iti illegal, a kas iti produksion ti maiparit a droga, illegal a call centers (awanan permit ken agaramat kadagiti pirated softwares), wenno kadagiti saan a nairehistro nga eskuelaan. Kaadduanna kadagiti illegal a negosio ti pakapasamakan kadagiti panagabuso kadagiti obrero.

Agsipud iti kinalukay unay ti foreign policies ti pagilian, saan a mapengdan ti ad-adda pay a bileg ti “Korean wave” a mangitaneb kadagiti Pinoy. Sadiay Bacolod City, adda dagiti sumagmamano a kaso ti sexual harassment dagiti tutors wenno mangisursuro kadagiti eskuelaan kontra dagitoy a ganggannaet. Kadagiti dadduma, ti tutoring ket karaman payen ti panagbalin a “yaya” ken domestic helper. Iti kaso ti sexual harassment, ti pay tutor ti nagsagaba iti “pannakapukaw” ta kalpasan daydi a semester, awanen ti mangayat kenkuana nga agisuro. Ngarud, naisardeng daytoy ti panagadalna iti abogasia. Ta estudiante daytoy ket ti tutoring laeng ti pangal-alaanna iti pagiskuelana.

Adda sumagmamano a nangipaay iti tulong-legal kenkuana. Ngem pimmanawen iti pagilian ti abusado a Koreano.

Daytoy ti maysa kadagiti abut ti linteg wenno abut dagiti polisia ti gobierno maipapan kadagiti gangganaet. No nakabasol ni ganggannaet, mapalubosan a pumanaw iti pagilian a dina man la sinungbatan ti nagbasolanna. Ngem no ni Pinoy ti nagbasol iti sabali a pagilian, saan man laeng a maikkan iti due process a kas naituding iti kalintegan ti tao (human rights law). Nagasaten no di agawid a nakalungon.

Saan a kaso iti racial wenno foreign relations ti kangrunaan a panggep daytoy a sinurat no di ti pannakaidatag iti respeto ti kalintegan ti amin a maseknan. Dayta a respeto ket napateg la unay kadagiti obrero a Pinoy ta no marespetoda ken maikkan iti naan-anay ken makapnek a subad iti serbisioda kadagitoy a ganggannaet, ad-adda pay ti panangitedda iti naan-anay a sirib ken kabaelan kadakuada.

Ngem no awan daytoy a respeto, kaslada dimteng iti balay nga awan ti as-asinna. Kasla immulida iti balay a nakaliktad ti agdanna. Dimtengda a ti puntoda ket mangisaknap iti saan a nasayaat a tagipatgen ken panangipakita iti kinaawan iti galad ti nasayaat a sursuro. Isu nga immayda tapno makasursuroda? Nasken ngarud ti inda met panangipaay kadayta a respeto kadagiti obreroda.

Saan koma met a matmaturog iti pansitan ti gobierno kadagiti kaso ti panaglabsing iti labor laws ken panaglabsing iti kalintegan ti tao uray saan a sakupen ti foreign service policy dagitoy a panagabuso. Saan koma liklikan dagitoy a kaso gapu laeng iti foreign relations. Ta gagangay ngamin a maamak ti gobierno a maaddaan iti rikki iti relasionna iti sabali a nasion no ipaayna dagiti estrikto a pagannurotan.

Nabtak pay ketdin dayta pinggan a losa a nakaisuratan iti naynay a palusot, “isolated case…” Nalaklaka ti mangiwaragawag iti isolated case ngem iti mangipaay iti hustisia. Wenno napatpateg dayta relasion ti dua a nasion ngem dagiti naabuso. Ti rigatna, dayta a punto met ti ad-adda a mangimameg iti pannakaabuso, ta maab-abuso la ngaruden isu pay laeng ti agtentekio.

Adu unayen dagiti napasamak a panagabuso. Ket no saan nga agtignay ti gobierno, sabali manen a panagadipen ti parikut ti agdama a henerasion a kas iti panagadipen idi panawen ti Kastila, Hapon ken dagiti Amerikano.

Maysa met nga addang ti panangsakop iti maysa a puli dagiti kakastoy a panagabuso. No abusuen ti ganggannaet ti maysa a puli, ket saan a pumalag wenno saanna nga ikaskaso dayta ta paset ti kulturana a “hospitality” ken kinamanagbabain kadagiti ganggannaet, ad-adda pay nga agabuso dagitoy.

Ngamin, maibilang met a saan a panangrespeto iti bukod a bagi ti  saan a panagtimek wenno saan man laeng a panangikaskaso iti pannakaabuso. Kasano ngarud a respetuennaka ti ganggannaet no dimo met ammo a protektaran ti bukodmo a bagi? Kasano ngarud nga irespetonaka ti ganggannaet no di met irespeto ken salakniban ti gobierno dagiti obrerona? Kasano nga irespeto dagitoy a ganggannaet dagiti linteg ti pagilian no ti mismo a gobierno ket dina ammo nga irespeto dagiti umilina?

Kadagiti dadduma a kaso, ti pay nababa nga umili ti agsagrap iti pannakadillaw ngem dagiti nagabuso kenkuana. Saan a patas ti timbangan dagiti babassit nga umili ken dagiti nabungkong ti bulsana.

Umanay kadi lattan dayta panagbalin ni Pinay a kas supermaid? Wenno lamiongen wenno patayyeken ti alipuspos dagiti OFW a kabarbaro a bannuar ti panawen? Idinto nga adda latta dagiti tignay a no saan a panangsaklot kadagiti dakulap ket panagkaradap dagiti dakulap iti sirok ti lamisaan?

Adu unayen dagiti dakulap nga agar-arikap iti sirok ti lamisaan nga isu ti mangiduron ken ni obrero iti pader ken mangkammet iti tadem ti kutsilio. Makita dagiti seniales: ti kinauneg ti gayunggayong a nagbaetan ti nangato ken nababa nga umili; ti tamtambutiogan a lakay ken ti rutayrutay nga ubing a nakaiggem iti per-ak a latok ken nakadumog a nakaluspak iti abay ti binuntuon a basura a teritorio dagiti dingraw, kuttongit a pusa ken aso a “self- supporting.”

Tagabo iti bukodna nga ili ni Pinoy! Ngem kaanonto ti panagtignay? Kaanonto ti panagpatingga ti pannakatagabo?#