PITIK: Climate Change: pakaungawan ti lubong? (Tuloyna)

Chloroflourocarbons

Maysa daytoy nga organic compound a naglaon iti carbon, chlorine ken flourine. Maysa a saguday daytoy ti kalakana nga agbalin manipud iti gas iti likido ken iti likido iti gas, ngarud, maar-aramat kadagiti pag-spray, refrigerators ken air conditioners.

Naduktalan dagiti sientista a no maruk-atan ti CFCs iti atmospera, dadaelenna dagiti molecules iti ozone layer gapuna a naiparit ti produksion daytoy iti sumagmamano a pagilian iti lubong a kas iti United States.

Gapu iti daytoy, naisandi ti hydroflourocarbons (HFCs) iti CFCs ngem naduktalan nga agtiliw daytoy iti pudot.

Masarakan dagitoy a naidarnap iti atmosphera ti Daga. Kayarigan dagitoy ti naingpis nga ules a mangpatpatalinaed a nabarbara ti Daga ngem ti kinabarana koma no awan dagitoy. Daytoy ti makunkuna a greenhouse effect.

Segun iti Wikipedia Free Encyclopedia, ti panagbara ti maysa a planeta wenno bulan gapu iti kaadda ti maysa nga atmospera a naglaon kadagiti gas nga agkunnot (absorb) ken mangruk-at (emit) iti infrared a radiasion ti makunkuna a greenhouse effect.

Segun met iti Answers.Com, maysa a penomena ti greenhouse effect a no sadino a tiliwen ti atmospera ti Daga ti radiasion manipud iti init, a pinataud ti kaadda iti atmospera dagiti gas a kas iti carbon dioxide, water vapor ken methane a mangipalubos a lumasat ti lawag ti init ngem tiliwenna met ti pudot a maruk-atan manipud iti rabaw ti Daga.

Iti nalawlawag a panangiladawan: adda radiasion nga aggapu iti init ket lumasat kadagiti greenhouse gases iti atmospera a mangpapudot iti rabaw ti Daga. Agpangato ti pudot manipud iti rabaw ti Daga ket adda dagiti saan a makalusot kadagiti gases iti atmospera a rummuar iti law-ang (space) ket daytoy a pudot ti mangnayon iti kadagupan a temperatura ti Daga.

Segun pay iti Wikipedia free encyclopedia, no awan ti greenhouse effect ken atmospera ti Daga, nalamlamiis nga adayo ti surface temperature daytoy. Maymaysa ti kayatna a sawen dayta: no awan ti greenhouse effect, nakalamlamiis unay ti Daga ket saan a masarkedan ti tao tapno agbiag. Ngem iti sabali a bangir, no adayo met a nabarbara ngem iti rumbeng koma a kabarana, maparnuay dagiti problema a mangdangran ken mangidagel kadagiti amin a nabiag ditoy Daga, a pakairamanan dagiti mulmula, dagiti animal ken uray ti tao. No saan a maikkan iti naan-anay nga imatang daytoy a mapaspasamak, adda posibilidad a maungaw amin nga agindeg iti Daga.

Ngem ti tao met laeng ti kangrunaan a makagapu iti idadakkel ti konsentrasion dagitoy a greenhouse gases iti atmospera. Marugrugitan ti atmospera gapu kadagiti aktibidad ti tao.

Segun kadagiti sientista, ngimmato ti temperatura ti Daga iti napalabas a siglo iti aganay a .5 degrees Celcius ket itudtudoda ti dakdakkel a konsentrasion dagiti kangrunaan a greenhouse gases a nadakamat iti ngato.

Global warming ti inyawagda iti daytoy nga ingangato ti temperatura ti Daga. Imballaagda a no saan a malapdan ti idadakkel ti konsentrasion dagitoy iti atmospera ti Daga, maparnuay ti panagbalbaliw ti klima a posible a mangidateng liti negatibo nga epekto iti aglawlaw a mangipaay kadagiti problema kadagiti agnaed iti Daga.

Nupay kasta, adda met dagiti sientista a saan a mamati a maysa a global warming ti mapaspasamak no di natural a pagteng wenno paset iti natural a sirkulo ti Daga.

Ngem aniaman kadakuada ti pudno, napaliiwtayon a gapu iti ibabara ti temperatura ti panaglunag dagiti yelo iti Artika ken Antartika a pakaigapuan iti panagpangato ti sea level a dakkel a ballaag iti pannakaarinebneb dagiti nababa a pagilian, ti pannakatay dagiti katangriban iti lubong, ti isasangbay ti nakaro a tikag kadagiti sumagmamano a paset ti lubong, ti nakaro a layus gapuen iti napuspuskol a tudo nga isangbay dagiti narungrungsot itan a bagyo ken dagiti sakit iti kudil a parnuayen ti sobre a pudot.

Saan a malibak a paspasarenen daytoy ti lubong ket aniaman ti makagapu, no saan a maipaayan iti naan-anay a solusion, dakkel a problema ti sanguen ti tao iti masakbayan.

(Adda tuloyna)