PITIK: Climate Change: pakaungawan ti lubong? (Tuloyna)

Iti panagbaliw ti bara ti lubong, kuna dagiti sientista a maparnuay dagiti bagyo nga adayo a napigpigsa ken nadawdawel. Saan nga agkaykaysa dagiti sientista iti daytoy. Ngem imbatad dagiti dadduma a sientista a ti panagbara ti lubong ti makaigapu iti pannakaparnuay kadagiti bagyo nga adayo ita a narungrungsot ngem kadagiti bagyo iti kallabes a siglo wenno dekada. Adda pagbatayan dagitoy a sientista nga agkuna iti kasta.

Alaentayo a pagarigan ti Hurricane Katrina a nangsanut iti Estados Unidos. Rinibribu nga agnaed ti napadisi iti pagtaenganda gapu iti layus. Daytoy ti maysa a kakaruan a didigra a napasaran dagiti agnaed iti Estados Unidos.

Alaentayo pay nga ehemplo ni Bagyo Pepeng a nangsanot iti Amianan a Luzon a pakairamanan ti Cagayan, Aurora, Isabela, Ilocos Sur, Ilocos Norte, La Union, Pangasinan, Benguet ken dadduma a lugar iti Cordillera. Iti kalawa dagiti lugar a sinanotna, adu a sanikua ken inprastruktura ti dinadaelna ken ginasut a biag ti inungawna!

Ti saan a ninamnama, naglikuslikos ti bagyo, saanna a sinurot ti mapattapatta a direksionna. Makalawas a nagintek ditoy Amianan a Luzon ket iti dayta a kapaut, indatengna ti di mailadawan a didigra ken trahedia iti Amianan a Luzon.

Ditoy Ilocos Sur, ginasut a tattao ti kapilitan a nagbakuit iti nataltalged a lugar gapu iti kinapigsa ti tudo ken angin a nangdadael iti pagtaenganda.

Iti sibubukel a probinsia, sumagmamano nga ili ti nalayus, lalo dagiti barangay nga adda iti igid ti karayan ken baybay.

Dita Banaoang, ginaburan ti pitak ken batbato ti kalsada a nangpasardeng iti trapiko iti nabayag. Dakkel a perhuisio daytoy kadagiti negosiante, estudiante, mangisursuro ken dagiti biahero.

Pimmanaw met laeng ni Bagyo Pepeng ditoy Amianan a Luzon ngem nakaam-amak ti imbatina a kinadamsak!

Sabali a kapaliiwan a resulta ti panagbaliw ti bara ti lubong ti napuspuskol a linabag ti tudo nga ikuyog ti bagyo kas iti Bagyo Ondoy a nangdidigra iti Metro Manila ken 25 a probinsia idi napan a bulan. Segun iti maysa nga otoridad ti Pag-asa, katimbeng ti imbuyat ni Bagyo Ondoy a tudo ti average a tudo a maibuyat iti makabulan. Di ngarud nakakaskasdaaw a nalayus ti Metro Manila iti dayta a kaadu ti imbuyat ti Bagyo Ondoy a danum!

Napalaus a rigat ti indateng ni Bagyo Ondoy kadagiti agnaed iti Metro Manila. Gapu iti kapardas ti panagngato ti danum, awan ti ania nga alikamen a naipaknida, nangruna unay dagiti agindeg iti asideg dagiti karayan.

Uray kasano kinatangken ti puso ti maysa a tao, saan a di seknan ti panangaasi no mabuyana iti telebision dagiti ginasut a naibakuit kadagiti pagadalan ken evacuation centers wenno dagiti biktima ti layus nga an-anusanda ti pudot tapno laeng makaalada iti saranay a taraon.

Agingga ita, saan pay a nagebbas ti danum iti sumagmamano a lugar iti Metro Manila a nangted iti rigat ken panagsagaba dagiti agindeg. Posible nga agbalinen a paset ti biag dagiti agindeg ti panagdaliasatda iti napitak ken kimmarayan a kalsada agingga iti saan a maikkan dagiti agtuturay iti naan-anay a solusion ti problema ti pagruaran ti sobra a danum no matutudo wenno adda bagyo.

Iti Marikina City laengen, kinuna ti maysa nga opisial a maalana iti makabulan a mangikkat amin a basura kadagiti kalsada ken dua a tawen a bumangon iti didigra a sinagrapna.

Iti Pasig City, reprep dagiti nagbakuit iti Ultra, dida makaawid kadagiti pagtaenganda gapu ta nangato ti danum. Gapu iti kaawan ti naisalbada, addada a paduduolan iti saranay ken ayat manipud iti gobierno ti siudad ken dagiti manangaasi a kaalianda.

Kastoy met ti ladawan kadagiti dadduma pay a siudad, dagiti ginasgasut nga agindeg a pinadisi ti rungsot ti nakaparsuaan.

Ita, magna manen ti pinnabasol dagiti agtuturay.

Ngem ti saludsod: adda kadi pay maaramid ti tao tapno malapdan ti climate change?

(Maigibusto)