PITIK: Climate Change: pakaungawan ti lubong? (Tuloyna)

Nupay dida agkaykaysa, adun a sientista ken otoridad iti aglawlaw ti nangibatad nga adda ditoyen ti panagpudot ti lubong.

Segun iti maysa a physicist ti National Oceanic and Atmospheric Administrations (NOAA), awanen ti panagduadua nga agpada a signipikante a ngimmato ti temperatura ti rabaw ti daga ken ti baybay iti naudi a 100 a tawen.

Kastoy met ti imbatad ti maysa a direktor ti nasao nga ahensia idinto a kinunana a ngimmato ti temperatura ti Daga iti maysa a degree a Fahrenheit iti naudi a 100 tawen ket awan ti sabali a maitudo a makagapu no di ti pakabuklan nga epekto ti greenhouse gases.

Iti maysa a kumperensia iti klima a naangay iti maysa nga unibersidad iti England, maysa nga eksperto ti nangibatad a saanen a malapdan ti panagpangato ti level ti kabaybayan iti lubong gapu iti panagbara ti lubong.

Kinuna ni Stefan Rahmstorf, maysa a sientista iti Potsdam Institute iti Germany a nupay nabuntog ti panagpangato ti level ti kabaybayan, apaman a nangrugi, saanen a maigawid ket awan ti makitana a pamuspusan wenno gannuat tapno malapdan uray pay no agbalin a zero ti maruk-atan a greenhouse gases iti atmospera.

Segun kadagiti sientista, gapu kadagiti aktibidad dagiti tao iti Daga a mangrugrugit iti atmospera ken pakaigapuan ti dumakdakkel a konsentrasion dagiti greenhouse gases, manamnama ti panagbara ti lubong iti aganay 2 degrees Celsius kadagiti sumarsaruno a siglo.

Madakamat ditoy a bimmara ti lubong iti .7-.8 degrees iti napalabas a 100 a tawen. Mamati dagiti sientista a ngumato iti maysa a metro agingga iti lima a metro ti sea level iti sumaruno a 300 a tawen.

Iti pattapatta dagiti sientista, uray iti panagbara laeng ti lubong iti 1.5 degrees Celsius, ngumato ti sea level iti aganay dua a metro. Iti daytoy a kangato, agpukaw la ketdi iti mapa ti lubong dagiti sumagmamano a pagilian a nababa ken dagiti isla.

Ti panaglunag ti yelo iti Greenland ti itudtudo dagiti sientista a pammaneknek iti ibabara ti lubong. Iti panagbalin a danum ti solido a yelo iti nasao a lugar ti makaigapu pay iti panagpangato ti sea level ken pakaigapuan iti pannakalayus dagiti coastal countries iti nadumaduma a paset ti lubong.

Konklusion met ti Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) a mapaspasamaken ti panagbara ti lubong ket kas itudtudo ti ebidensia, dakkel ti inpluensia ti tao iti daytoy a mapaspasamak gapu kadagiti aktibidadna kas naibinsabinsa iti immuna a paset daytoy a salaysay.

Imballaag pay ti IPCC nga adda nakaro nga epekto ti panagbara ti lubong iti salun-at ti tao, natural a panaguyas ti biag ti nakaparsuaan, agrikultura ken kadagiti komunidad nga adda iti asideg ti kabaybayan.

Saan a barawbarawen daytoy nga imbatad ti IPCC agsipud ta saan nga asi-asi dagiti mangbukel iti daytoy a grupo. Maibilang a kangrunaan nga otoridad iti sangalubongan, agdagup iti 2,500 a sientista iti nadumaduma a paset ti lubong ti nangbukel iti daytoy a gunglo nga inesponsoran ti United Nations.

Saan ngarud a kutientayo lattan ti abagatayo iti mapaspasamak. Adda ditoyen ti panagbara ti lubong gapu kadagiti aktibidad dagiti agnaed ditoy Daga a makaigapu iti agtultuloy nga yaadu ti konsentrasion ti carbon dioxide, nitrous oxide, methane ken Clouroflourocarbons iti atmospera.

Ulitentayo ti saludsod: ania ti iwaywayat dagiti pagilian tapno malapdan ti agtultuloy a panagbara ti lubong a no di malapdan, mangipaay kadagiti dadakkel a problema mainaig iti salun-at, agrikultura, ken mangparnuay kadagiti kalamidad kas narurungsot a bagyo, layus, tikag ken dadduma pay a pakadidigraan ti tao?

(Adda tuloyn