PITIK: Climate Change: pakaungawan ti lubong? (Tuloyna)

Kalpasan ti pannakaangay ti taripnong iti Kyoto, Japan a nakaputaran ti maysa a protocol tapno maipabassit dagiti greenhouse gases a maipugpugso iti atmospera, saan latta a makapagtutunos dagiti dadaulo dagiti pagilian mainaig no kasano kadakkel wenno kabassit ti commitment tunggal maysa a manggun-od iti puntiriada.

Iti maysa a bangir, kangrunaan a dawat dagiti marigrigat ken babassit a pagilian ti panangikadakkel dagiti industrialisado a pagilian a pakairamanan ti United States iti puntiriada a pannakaikabassit ti greenhouse gases emissions.

Ti United States ti kangrunaan kadagiti industrialisado a pagilian ti saan a nangited iti commitmentna a kissayanna ti greenhouse gas emissions iti 5 a porsiente a nababbaba ngem iti level idi 1990 manipud iti 2008 agingga iti 2012. Nupay nagpirma ti US iti Kyoto Protocol, saan a naidatag daytoy iti ratipikasion ti Senado gapu iti pagtaktakderanna a masapul met ti commitment dagiti developing countries a tumulongda a mangikabassit iti greenhouse gas emissions iti bukodda a lugar.

Mangdakamattayo iti tallo a developing countries a pakairamanan ti China, India ken Brazil a kangrunaan nga agparparnuay kadagiti greenhouse gas emissions ket daytoy ti kayat ti liderato ti United States a kasapulan a mangited iti commitmentda a manggun-od iti dakdakkel a puntiriada a mangikabassit iti parnuayenda a greenhouses gases a maipugpugso iti atmospera.

Dua ti nabara nga isyo a saan a pagsasabtan dagiti dadaulo dagiti pagilian: ti isyo ti greenhouse emissions ken panangrisut iti magastos iti daytoy.

Sumagmamanon dagiti negosiasion nga insayangkat ti United Nations tapno makapagsisinnabat dagiti pagilian mainaig kadagitoy dua a nabara nga isyo ngem awan ti ania a nagtungpalanna.

Iti summit climate nga inangay ti UN iti New York ken ti taripnong ti G20 wenno gunglo dagiti industrialisado a pagpagilian iti Pittsburgh, saanda a nabaelan a nakapagsisinnabat iti daytoy a pagsusupadianda nga isyo.

Uray iti miting a naangay iti Bangkok a naggibus idi Oktubre 9 a dinar-ayan ti nasurok 2,500 a pannakabagi dagiti nadumaduma a pagilian iti negosio ken grupo ti aglawlaw, nagtalinaed a dakkel a siit dagiti dua a nasao nga isyo.

Iti daytoy a Disiembre, marugian ti sabali pay a taripnong iti Copenhagen ngem pagduaduaan no maiwalin dagiti bangen para iti pannakarisut iti problema ti greenhouse gas emissions.

Adu a pagilian a pakaibilangan ti Pilipinas ti mangidagdagadag iti United States tapno idauluanna dagiti industrialisado a pagilian a mangikadkadakkel iti commitmentda a mangikabassit iti greenhouse gas emissions.

Kinuna dagiti dadaulo dagitoy a pagilian a kasapulanen ti maysa a katulagan para iti nababbaba a maparnuay a greenhouse gases iti sanguanan dagiti didigra ken kalamidad a nangdalapus kadagiti nadumaduma a pagilian iti lubong a pakairamanan ti napasamak a layus iti Pilipinas a nakatayan ti nasurok a sangagasut a tattao ken nakapadisian dagiti aganay lima gasut nga agnaed kadagiti pagtaengan da gapu iti layus.

Kabayatanna, sumagmamano a sientista ti nangannugot a kimmaro ti climate change manipud idi naputar ti 1997 Kyoto Protocol.

“Idi 1997, natagibassit ti nagudilan ti climate change, naparpardas gayam nga adayo ti panagbaliwna,” daytoy ti naduktalan ti U.S. Geological Survey.#