PITIK: Climate Change: pakaungawan ti lubong?

Itay Septiembre 23, nalayus ti Metro Manila ken 25 a probinsia gapu iti iduduprak ni Bagyo Ondoy ditoy pagilian.

Gapu iti panagkarayan ti Metro Manila, naideklarada nga adda iti babaen ti state of calamity, karaman dagiti nadidigra a probinsia ti probinsia ti Aurora, Quirino, Nueva Vizcaya, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac, Zambales, Pangasinan, Bulacan, Rizal, Quezon, Isabela, Mountain Province, Ifugao, Benguet, Laguna, Cavite, Batangas, Mindoro provinces, Lubao Island, Marinduque, Camarines Sur ken Bataan.

Iti pannakaisurat daytoy, adda nasurok a 279 a tattao ti natay gapu iti pannakalmes, pannakagabor iti reggaay, pannakatupak ken dadduma pay idinto a nasurok a kagudua a milion nga agindeg ti naireport a naapektaran iti nasao a bagyo.

Rinibribu nga agindeg ti nangpanaw iti pagtaenganda ket nagpaknida kadagiti nangatngato a lugar ken evacuation centers kasta met dagiti nalukon ken nakubong gapu ta saan a makadaliasat dagiti luganda ken dagiti pampasahero a sasakayan gapu iti kinaadalem ti danum.

Uray dagiti subdivisions ken villages a yan ti pagtaengan dagiti babaknang ket saan a pinakawan ti layus. Dagiti dadduma a saan a nakapanaw a dagus, kapilitan a kimmamangda iti atep ti balayda gapu iti kapardas ti panagpangato ti danum.

Adu dagiti biktima a saan a dagus a naarayat iti nagpaknianda gapu iti kakisang dagiti pagluganan.

Ti Marikina ti maysa kadagiti kaadduan iti biktima gapu iti panagdinakkel ti karayanna a nangkettel iti biag ti 35 nga agindeg ken 27 a mapukpukaw nga inyanud ti napegges nga agus ken landslide.

Iti aerial photograph kadagiti nalayus a siudad ken probinsia, makita dagiti tattao a situtured a mangballasiw iti pagatbarukong wenno pagattengnged a danum, awitda dagiti sumagmamano a naikaluyada a pagan-anay ken gamengda tapno laeng mapanda iti nataltalged a pagkamangan. Adda pay dagiti tattao a nagkalantay kadagiti barut ti telepono ken kable, dagiti kimmalipkip kadagiti bubongan dagiti pagtaengan tapno nalaklakada a maisalakan ken maarayat.

Mapattapatta nga umad-adu pay ti bilang dagiti biktima iti isasangpet dagiti report manipud kadagiti nadidigra a probinsia ken siudad.

Pattapattaen met dagiti agtuturay a binilbilion ti pateg dagiti sanikua ti nadadael ken napukaw.

Iti laengen Marikina, kinuna ti maysa nga agtuturay ditoy nga umabut ti dua a bulan sakbay a naan-anay a madalusan dagiti nagkapitakan a kalsada, pangopisinaan ken dagiti pagtaengan ken makatawen sakbay a makaungar iti daytoy a pannakadidigrana.

Gapu iti panangsaplit ti Bagyo Ondoy iti Metro Manila, rinibribu a pasahero ti nakubong gapu iti pannakasuspenso ti operasion iti Ninoy Aquino International Airport ken dagiti domestic airports. Rinibribu met a pasahero ti kapilitan nga immian kadagiti pantalan ken terminal gapu iti pannakaisardeng ti panagbiahe dagiti bapor, bus ken dadduma pay a pampasahero a luglugan.

Kinansela met ti Philippine Regulations Commission ti eksamen dagiti mangisursuro iti Metro Manila.

Uray ti Korte Suprema, insanudna ti bar exam a maangay koma iti Oktubre 4.

Sinuspenso met ti DepEd ti klase iti amin a level kadagiti amin a pagadalan iti Metro Manila iti sumagmamano nga aldaw.

Segun iti maysa a weather forecaster, ti danum nga imbuyat ti Bagyo Ondoy iti las-ud laeng ti siam nga oras ti kaaduan iti historia ti panagtutudo, adayo a nalablabes ngem ti imbuyat a danum ti maysa a bagyo idi Hulio 1967 iti 24 nga oras. No patien ti nasao nga opisial, katimbeng ti imbuyat ti Bagyo Ondoy a tudo ti average a danum nga ibuyat ti tudo iti makabulan.

Ngem ti saludsod: apay a kastoy ti kinadamsak ti Bagyo Ondoy idinto a saan met a makuna a napigsa a bagyo?

Maysa nga otoridad ti aglawlaw ti nangibatad a climate change ti kangrunaan a makagapu iti kastoy ita a mapaspasarantayo a kinadamsak dagiti bagyo!

(Adda tuloyna)