PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna)

Idagdagadag dagiti kontra iti deregulasion iti lana ti pannakapukaw daytoy a linteg ket maisubli iti pannaka-regulate daytoy a produkto agsipud iti kapaliiwan a di malapdan ti panagpangato ti presio ti produkto ti petroleo iti panaglabas dagiti tawen.

Segun iti sumagmamano a panagadal, manipud idi nai-deregulate ti industria ti lana idi 1996, nagtultuloy ti panagpangato ti presio ti gasolina ken dadduma pay a produkto ti petroleo.

Iti maysa pay a panagadal, mapapati a ngimmato iti 147% ti presio ti premium a gasolina idinto a 151% ti ngimmatuan ti unleaded gasoline ken 150% iti regular a gasolina.

Iti sabali a bangir, ngimmato ti presio ti diesel iti 168% ken ti presio ti kerosene iti 196%.

Aganay a 42% kadagitoy a panagpangato ti presio ti napasamak iti babaen ti administrasion ni Pres. Gloria Arroyo, segun iti panagadal.

Ti pannakaipakat ti value added tax iti enerhia ken elektrisidad ti ad-adda pay a nangiduron iti panagpangato ti presio dagiti produkto ti petroleo, segun met iti panagadal nga inruar ti IBON Foundation, Inc., maysa a think tank nga agiwaywayat iti panagsukisok pakaseknan ti socioeconomic ditoy pagilian.

Babaen ti RA 9337, naikalawa ti saklawen daytoy a linteg ket karamanen a mapatawan iti buis ti pannakailako ti elektrisidad para iti generation, transmission ken distribution ken ti pannakailako wenno pannakaangkat iti coal ken natural gas kasta met kadagiti petroleum products.

Kuna ti IBON a ngimmato ti presio ti petroleum products iti pannakaipakat ti VAT  kangrunaan ti LPG a ngimmina iti 36%, 31% iti fuel oil, 19% iti kerosene ken 17% iti diesel.

Kanaig daytoy, idagdagadag ti Gabriela ti pannakapukaw ti 12% valued added tax kadagiti produkto ti petroleo ken ti pannakawaswas ti Oil Deregulation Law.

Saan a mababalaw dagiti sumagmamano a sektor iti panangidagadagda iti pannakawaswas ti deregulasion ti lana gapu iti agparparang a saan met a makagudil iti pannakalapped iti panagpangato ti presio ti petroleum products.

Inannugot pay ti maysa nga opisial ti Department of Energy a saan a magarantiaan ti deregulasion ti nababbaba a presio no di ti maiyanatup a presio. No patien ti DOE, kayattayo man wenno saan ngumato latta ti presio ti domestiko a lana agsipud ta ngimmina met ti presio daytoy iti world market. Iti ababa a pannao, agpannuray ti presio ti petroleum products iti presio ti crude oil iti merkado ti lubong.

Kasta kabileg itan dagiti pagilian a kameng iti Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC) a pakaibilangan ti Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Saudi Arabi, United Arab Emirates, Algeria, Angola, Ecuador, Venezuela ken Indonesia a simminan gapu ta nagbalin metten nga agang-angkat iti lana.

Maysa pay a gapu a naiduron ti deregulasion ti lana ditoy pagilian ti dakkel a pammati dagiti agilinlinteg a maawis wenno maikkan iti insentibo dagiti dadduma a players a sumrek iti industria  nga agtungpal iti agresibo a panagbabalubal dagitoy tapno mapasayaatda ti serbisioda ken mapadakkelda iti mapastrekda.

Ngem iti pannaka-deregulate ti oil industry, karaipna met daytoy ti pannakaited kadagiti oil companies iti nawaya a panangi-adjustda ti presioda iti lana ket daytoy met ti nangitungpal iti nanginngina a presio dagiti basic commodities a mangparigat kadagiti tattao nangruna dagiti marigrigat.

(Maigibusto)