PITIK: Deregulasion ti lana, dina matiped panagngina ti produkto petroleo (Tuloyna

Kapaliiwan ketdi a di karkardayo ti panagpresio dagiti dadakkel a kompania ti lana ket sumurot lattan dagiti babassit a players.

Iti sanguanan dagitoy a mapaspasamak, saan ngarud a nakakaskasdaaw nga adda dagiti addang a mangwaswas iti oil deregulation law.

Nupay kasta, adda dagiti saan nga umayon iti pannakawaswas ti linteg ti deregulasion ti lana agsipud ta mamatida a dagiti met laeng umili ti nangnangruna a maapektaran iti saan a natalingenngen a presiona iti world market.

Iti maysa a report manipud ti Congressional Planning and Budget Department ti Kamara,  naibatad a no awan ti linteg ti deregulasion ti lana, kasapulan ti ibibiang ti gobierno tapno malapdan ti panagpangato ti presio dagiti produkto ti petroleo ket saan a maapektaran unay dagiti agar-aramat. Yan ti rigatna, no bumiang ti gobierno, kasapulanna ti dakkel a pondo tapno agbalin nga estabilisado ti presio dagitoy a produkto. Kayatna a sawen, mangipasdek manen ti gobierno iti kas iti oil price stabilization fund a pagkaudan dagiti oil companies iti pondo a pangsulnit iti pukawda iti saanda a panangipangato ti presio ti petroleum products nupay kasapulan gapu iti isusuyop ti presio ti lana iti world market.

Adda dagiti saan nga umayon a maipasdek manen ti oil price stabilization fund no maituloy a mapukaw ti deregulasion ti lana. Adda aripapa dagitoy a saan a nainsiriban ti pannaipasdek manen iti OPSF agsipud ta agbalin manen daytoy a dakkel nga ubo a mangkiraid iti pondo ti gobierno.

Nupay saan nga annugoten dagiti agtuturay, maysa kadagiti makagapu no apay a dimmakkel ti depisit ti gobierno iti napalabas a panagkrisis ti lana iti sangalubongan gapu iti dakkel a pondo nga ipispisokna iti OPSF a pagkaudan dagiti oil companies iti tiempo a panagpangato ti presio ti lana iti merkado ti lubong.

Ti saludsod: pangalaan ita ti gobierno ti dakkel a pangpondona iti subsidy ti lana no bilang pukawenna ti linteg ti deregulasion ti lana ditoy pagilian?

Mabalin a saan nga annugoten dagiti oil companies ngem inabusoda ti Oil Price Stabilization Fund. No agpangato ti presio ti tagilako a lana iti world market, dagus nga ipangato dagiti oil companies ditoy pagilian ti presioda ket dagusenda ti kumaud iti OPSF iti pangsulnitda iti ‘pukawda’. Ngem iti panagpababa ti presio ti lana, nagbayagda a mangipababa iti presioda ken mangsulnit iti pondo a nakaudda iti OPSF.

Mapapati nga addan P3 bilion nga utang dagiti kompania ti lana ditoy pagilian ket agingga ita, di pay nabayadan daytoy nga utangda. Adda idi tignay iti Kamara a mangsingir daytoy nga utang ngem awan ti nagnaanna iti panaglabas ti tawen. Posible a nagbalinen nga utang-kalipatan.

Ngem kayattayo man wenno saan, no mapukaw ti oil deregulation law, datayo met laeng nga umili ti agsagrap agsipud ta iti buistayo ti pagtaudanto ti state subsidy iti produkto ti petroleo.

Dida man annugoten, bumbumsog dagiti oil companies iti kadakkel ti mapastrekda, agpangato man wenno agpababa ti presio ti gasolina, diesel wenno kerosene. No agpukpukaw dagitoy, nabayag koman a nagbalkotda ken nagpaknida iti sabali a pagilian a makaited iti nalawlawa nga aangsanda.

No laeng koma addaan iti political will ti gobierno a mangsukimat iti libro dagitoy nga oil companies tapno makita no kasano kadakkel ti naganansiada iti panawen nga adda krisis ti lana iti sangalubongan a nakaapektaran ti pagiliantayo.

Dayta ti dakkel a question mark a narigat a maikkan ti gobierno iti makapnek a sungbat.

Kabayatanna, agtultuloy dagiti panagsisinnupiat no nasaysayaat para iti pagiliantayo ti panagtalinaed ti deregulasion ti industria ti lana wenno pukawenen daytoy.

Iti biangmi, ipingpinget koman ti gobierno ti agbirok kadagiti alternatibo a wagas tapno saantayo nga agdepdepende lattan iti lana ken dagiti produkto ti petroleo.#