PITIK: Nasken kadi nga agangkat ti gobierno iti bagas?

Idi napan a tawen, nga isusuyop ti presio ti bagas iti world market, nakitatayo ti atiddog a pila dagiti tattao kadagiti paglakuan iti bagas, nangruna iti rolling stores ti National Food Authority. Nakitatayo a kasla idi tiempo ti Hapon nga adda isakada a kupon dagiti tattao tapno makaalada laeng iti sumagmamano a kilo ti bagas.

Naimatangantayo dagitoy a buya kadagiti nadumaduma a paset ti pagilian iti baet ti panangibagbaga ti gobierno nga adda umdas a bagas ket kas pammatalged, nakitatayo ti presidente ti pagilian a nagpasiar kadagiti nadumaduma a bodega ti NFA ken uray dagiti probado a negosiante a nakaidulinan dagiti rinibribu sako ti bagas.

Ngem nakitatayo met ti arig panagpakpakaasi ti gobiernotayo kadagiti aglaklako iti bagas a pagilian a pabingayandatayo iti lakoda. Nadamagtayo pay nga uray kasano kangina ti bagas kadagiti pagilian a pagang-angkatanna, saan a nagkitakit ti gobiernotayo a gumatang lattan tapno laeng mapaaddana ti pagkuranganna para kadagiti umili.

Ti krisis ti suplay ti bagas iti sangalubongan ti imbagbaga ti gobierno a makagapu iti panagangkatna iti bagas iti uray nakanginngina. Madakamat ditoy nga idi sakbay ti krisis ti bagas iti world market, agpateg laeng iti $300 kada tonelada ti bagas nga ilaklako ti Estados Unidos idi 2000. Ngem iti panaglabas dagiti tawen, ngimmina a ngimmina ti panaglakona ti bagas ket idi Enero 2008, aglaklakon iti nasurok $470 iti kada tonelada ket kalpasan ti dua a bulan, simmuyopen iti nasurok a $670 kada tonelada wenno 43 porsiento a ngimmatuanna.

Adda kadi panagkurang iti bagas ditoy pagilian?

Segun iti Departamento ti Agrikultura, dumakdakkel ti produksion ti pagay iti panaglabas dagiti tawen iti pagilian ngem 90% laeng ti masulnitan ti produksion ti bagas iti total a kasapulan dagiti umili iti sibubukel a pagilian. Gapu iti daytoy, kapilitan nga agangkat ti gobierno iti bagas tapno masarakuy ti 10% pagkurangan daytoy a taraon para kadagiti umili ken makaipempen ti gobierno babaen iti National Food Administration iti umdas a suplay para iti dua a bulan a maaramat kadagiti bulan a kakiddit daytoy a taraon.

Ngem ti saan nga ibagbaga (wenno di kayat nga annugoten) ti madaydayaw a sekretario, saan a makabael ti dumakdakkel a produksion ti bagas iti pagilian a mangsupusop iti kasapulan a taraon ti dumakdakkel met a populasionna.

Itay napan a tawen, mapattapatta nga aganay a 17 milion metriko tonelada ti produksion ti bagas, dandani nagdoble iti produksion idi 1990.

Ngem iti sabali a bangir, manipud iti 60 milion a populasion ti pagilian idi 1990, simmuyop iti 90 milion itay napan a tawen. Gapu iti daytoy, dimmakkel ti consumption iti bagas iti 33,000 metric tons wenno ngimmato iti 14 porsiento iti consumption iti napalabas a kanikadua a tawen.

Kayatna a sawen, nagbalin ti per capita consumption iti 134 kilos wenno 2.7 a sako ti bagas iti makatawen.

Gapu iti daytoy, kapilitan nga agangkat ti gobierno iti bagas iti agingga iti 2.1 milion metric tons tapno laeng mapagtalinaedna ti inbentariona a dua a bulan.

Di man annugoten dagiti agtuturaytayo, agpampannuray ti pagiliantayo iti panagangkatna iti bagas iti nasurok a 1 milion metric tons tapno masupusopanna ti pagkuranganna iti daytoy a taraon para kadagiti umilina.

Narigat nga awaten a ti maysa a pagilian nga agrikultura ti kangrunaan nga industriana ken nagad-adalan dagiti sabali a nasion ket agbalin a kadakkelan nga importer iti bagas iti sibubukel nga Asia.#