PITIK: Nasken kadi nga agangkat ti gobierno iti bagas? (Tuloyna)

Kas pagaammotayon, saan nga agtaray ti maysa a lugan no awan ti maikarga a gasolinana. No adda man kargana ngem sangkauting laeng, ania ti namnamaem a pakadanonanna?

Agingga iti saan a naan-anay a mayimplementar ti RA 8435, dinto malitupan ti produksion ti pagkuranganna a kasapulan dagiti umili. Kapilitan nga agangkat latta ti gobierno ket kayariganna ti maysa a tubo a gapu iti kinaadu ti ubona, adu dagiti madadael a danum imbes nga agpaay koma para iti pagimbagan dagiti makasapul nga umili.

Kitaentayo daytoy report mainaig iti situasion ti agrikultura ditoy pagiliantayo kas naadaw manipud iti report ti National Irrigation Administration idi 2007.

Iti agdama, addaan ti pagilian iti 4.1 milion nga ektaria a mamulmulaan iti pagay ngem aganay laeng 1.43 milion ektaria ti mapadpadanuman babaen dagiti sistema ti irigasion a naipasdek pay la idi kani-46 a tawen ti napalabas.

Iti ababa a pannao, daan unayen dagitoy nga irrigation systems ket kasapulandan ti naan-anay a pannakatarimaan wenno rehabilitasion.

Maysa nga ehemplo ditoy probinsiatayo nga Ilocos Sur.

Itay nabiit, naluktan ti maysa a diversion dam a mangpasayak iti tallo nga ili ti Ilocos Sur a pakairamanan ti Suyo, Tagudin ken Sta. Cruz.

Naammuan a naaramid pay laeng ti nasao nga irrigation system idi 1922 idi panawen dagiti Amerikano. Gapu iti kinadaandan, umabot laengen iti 1,236 nga ektaria ti mapadpadanuman daytoy manipud iti 1,345 ektaria a kataltalonan.

Kastoy met laeng ti nakaay-ay-ay a ladawan ti agrikultura kadagiti nadumaduma a paset ti pagilian.

Segun iti report manipud met laeng iti NIA, uray dagiti kangrunaan a rice-producing regions iti pagilian kas iti Region II, III ken XII, adu pay dagiti kataltalonanda a saan pay a naipasdekan iti naan-anay a sistema ti irigasion.

Naammuan pay iti nasao a report a depektibo dagiti sistema ti irigasion a mangsaklaw iti aganay 368,000 ektaria iti kadagupan a 1.43 milion ektaria nga addaan irigasion. Adun ti dadaelda ket iti pattapatta ti NIA, no maaramid ti restorasion kadagitoy, mapattapatta a makagasto ti gobierno iti P22 bilion.

Segun pay iti report, no mabaybay-an latta dagitoy ginasut a ribu nga ektaria nga awanan ti padanum ken saan a produktibo, agtungpal iti pannakakissay iti aganay 29.50 milion sako nga irik iti produksion iti tunggal panagaani.

Iti daytoy a situasion, kumaro latta ti problema ti pagilian mainaig iti agkurkurang a produksion nangruna iti daytoy a tiempo nga adda krisis ti bagas a nasagraptayo iti napalabas a tawen.

Dua laeng ti pagpilian ti gobierno mainaig iti irrigation system ti pagilian: mangilatang kadagiti pondo para iti pannakaipasdek iti irrigation system kadagiti nabatbati a saan pay a mapaspasayakan a kataltalonan iti sapasap a pagilian wenno iwayatna ti pannakatarimaan wenno restorasion ken rehabilitasion kadagiti addan a nakapasdek nga irrigation systems.

Aniaman kadagitoy ti pangipaayanna iti pondo, dakkel a kantidad ti kasapulanda.

Ti saludsod: pangalaan ti gobierno iti nagdakkelan a pondo para iti sistema ti irigasion tapno magun-odna ti puntiria nga umdas a produksion para kadagiti umilina?#