PITIK: Panagkunniber, korapsion, peste ti pagilian

No palausen ti manarita, naibinggas san ti korapsion kadagiti dandani aminen a sanga ti gobierno nangruna dagiti nakaipabaklayan iti panagkolekta iti buis.

Ngem saan a nakakakasdaaw nga agkunniber ti maysa a nababa nga empleado no makitana a pumuspuskol ti bulsa ti pangulona gapu kadagiti iwayatna a “sariling sikap”. Dagitoy ti nangisit a mantsa a mangdaddadael iti imahe ti pagilian kadagiti ganggannaet a negosiante a mayat nga agibaut iti puonanda ditoy ngem nagsanudda gapu iti mapaliiwda nga adu unay dagiti dakulap a masapul a dilpatan wenno grasaan tapno nagalgalis ti pannakaaprobar dagiti proyektoda ditoy pagilian.

Nupay kasta, adda met latta dagiti mamati nga adda panawen a panagpatingga ti kinabuklis dagitoy nga agtuturay. Weather weather lang, a kuna ti maysa a forecaster iti telebision. Uray ti salup, addanto pannakapunnona. Awan ti agbilang a saan nga agpullo.

Saan met a maup-upay dagiti sumagmamano nga agilinlinteg a mangidatag kadagiti gakat tapno malapdan, uray mapabassit laeng ti bilang dagiti kuykoy a kuykoy nga ima a kimpet a kasla alimatek iti turay a yan ti pagbagasan a pagkatkatayanda.

Kas koma ken ni Sen. Chiz Escudero a nangipeksa iti suportana iti pannakaipasa ti Freedom of Information bill sakbay ti panag-adjourn ti Senado para iti eleksion inton 2010.

Madakamat ditoy nga impila ni Sen. Escudero ti Senate Bill No. 1476 idi umuna pay la a tawenna a kas senador.

Ngem agkamkamaulaw pay laeng daytoy gakat a naipila iti Senado idi 2007 gapu iti nabayagen a pannakaisigpitna iti suli ti bodega iti Senado. No apay a saan a dumur-as daytoy a gakat ti narigat a maawatan nupay dakkel ti suspetsa a saan a maitaltalek ta adu dagiti mabaddekan daytoy a tangan, nangruna dagiti nangangato nga opisial ken agtuturay iti pagilian.

Ania daytoy a gakat? Daytoy ti panangited dagiti amin nga opisial iti publiko kasta met dagiti empleado ti gobierno iti waiver tapno maaddaan ti Opisina ti Ombudsman ken ti Anti-Money Laundering Council iti bileg a mangbilin kadagiti pinansial nga institusion ditoy pagilian ken iti ballasiw-taaw a mangiruar kadagiti impormasion ken dokdukomento maipapan iti sanikua a pinansial, deposito, investments iti bond ken securities dagiti adda iti serbisio publiko.

Iti nalawlawag a pannarita, mangted dagiti public officials ken empleado iti waiver iti Ombudsman ken ti AMLC tapno mabalin dagitoy a sukimaten dagiti amin a deposito ken sanikua a nakadulin a sililimed kadagiti bangko ditoy pagilian ken iti ganggannaet a pagilian. Maseknan unay ditoy dagiti opisial a masuspetsa nga adda iduldulinna a deposito ken sanikua iti laksid ti pannakaammo dagiti tattao gapu ta mapapati a nagtaud dagitoy a kinabaknang iti saan a nalawag a pamuspusan. Kas kapaliiwan iti kallabes, adda dagiti alegasion a sumagmamano a nangato nga opisial ti pagilian ti addaan iti sekreto a bank deposits saan laeng ditoy pagilian ngem iti sabali pay a pagilian. No nailibasda a naideposito iti sabali a pagilian a saan a naglasat iti paglintegan ti banking laws, mapagduaduaan ngarud ti wagas a pannakagun-od dagitoy a kinabaknang.

Adda awagda iti dayta: dirty money. “Nagelgel” a kuarta a nagtaud wenno napataud iti dakes a pamuspusan.

Adda pay naisingasing a panagbalbaliw iti nasao a gakat tapno masigurado a saan a madadael dagiti opisial a rekord mainaig kadagiti utang a nagun-od wenno ginarantiaan ti gobierno, dagiti kontrata a simrekan ti gobieno, statement of asset, liabilities, ken networth dagiti opisial ti gobierno ken dagiti mainaig kadagiti opisial nga inbestigasion ken panagkurakot dagitoy a public officials.

Ngem kas nadakamat itay, adu dagiti mabaddekan daytoy a gakat a saka no makalusot a linteg.

No adu ti agannay, saan a nakakaskasdaaw a dida kayat nga iggaman daytoy tapno dida mairamraman a masinit. No kasta ti mapasamak, agkamaulaw latta ti gakat ni Sen. Escudero ket ad-adda latta a maisigpit iti suli agingga iti malipatanto manen.#