PITIK: Siit iti Karabukob ti Asia (Maikadua a paset)

Ipapati ti China a paset ti teritoriona ti Scarborough Shoals nga aw-awaganna iti Huangyan Islands. Iti daytoy a paset ti pagkalkalapan dagiti Intsik a mangngalap ta nalames ditoy a paset.

Iti panirigan ti China, iti panang-claim ti FilipinasĀ  kadagiti nasao a lugar, maysa daytoy a pananggamsawna iti soberinidad ti China gapu ta ibilang daytoy a pagilian ti Spratlys Islands ken ti Scarborough Shoal a sakup ti teritoriona. Ket iti biang ti China, napatalgedan daytoy a suspetsa iti panangipasa ti Kongreso iti baselines law. Saan a maawat daytoy ti China ket indeklarana nga inbalido ti nasao a linteg.

Kastoy met ti pagtaktakderan ti Vietnam iti panagprotestana.

Ibilang dagitoy dua a pagilian a teritorioda a sibubukel dagiti nasao a puro ken isla.

Iti napalabas, naggubat pay ti Vietnam ken China gapu laeng iti Spratlys Islands.

Dagitoy ngarud a puro ken isla ti agbalbalin a siit iti karabukobda ken no saan a magun-od iti diplomasia, uray ti pagiliantayo a posible a puon ti saan a nasayaat a langenlangen.

Ngem kinuna ni Executive Secretary Eduardo Ermita nga iti panangpirma ni Pres. Arroyo iti baselines law, ninamnama ti gobiernotayo nga agtimek ti China tapno mairekord ti protestanaĀ  kas maysa kadagiti mangtagtagikua iti Spratlys ken Scarborough Shoal.

Impalawag ni Ermita a saan a panangpalawa iti teritorio ti Pilipinas ti gagem ti Archipelagic Baselines Law no di ket panangpatalged iti claim ti pagilian kadagiti nasurok 7,100 nga isla a sakupna.

Inyunay-unay ti sekretario nga aniaman ti aksion dagiti mangtagtagikua kadagiti isla ken puro iti South China Sea, kanegosiar ti gobierno ti Pilipinas babaen ti nainkappiaan a wagas.

Kuna met dagiti opisial ti Department of Foreign Affairs a saan nga impasa ti gobierno ti Filipinas ti Baselines Law tapno ipingetna ti panangtuntonna iti mapagriringgoran a teritorio no di tapno maibaga ti kalawa ti nasional a teritorio ti Filipinas kas panagtungpal iti United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).

Maipalagip nga intuding ti UN a deadline ti panagidatag dagiti pagilian a nagpirma iti UNCLOS iti teknikal a detalye iti kalawa ti extended continental shelfda wenno ECS. Agngudo ti deadline inton Mayo 13, 2009. Iti labes dayta nga aldaw, no awan mapirmaan a baselines law, madiskualipika ti Filipinas nga ag-claim iti ECS. Daytoy la ketdi ti kangrunaan a gapu nga inkamakam a pinirmaan ni Pres. Arroyo ti baselines law.

Ngem malaksid ti panagriri ti China ken Vietnam maikontra iti baselines law, adda dagiti kritiko a nangbabalaw iti gobierno gapu iti alegasion nga “inlakona” ti pagilian babaen daytoy baseline law.

Sagudayen ngamin ti nasao a linteg a nupay pinatalgedan ti pagilian a saklawna dagiti nasurok a 7,100 nga isla iti arkipelago, imbilangna ti Spratlys IslandsĀ  a kas “arimutong dagiti isla” (regime of islands).

Uray ni Ermita, inannugotna a “saan a nairaman ti Spratlys Islands ken ti Scarborough Shoal iti baselines law agsipud ta maikonsideradan a teritorio ti pagilian.”

Ngem saan a magustuan dagiti kritikoĀ  ti pannakaibilang dagitoy nga isla a kas “arimutong dagiti isla”. Kadakuada maysa daytoy a panangilako iti pagilian tapno mapagustuan ti China.

Kangrunaan a kritiko iti napirmaan a linteg ti mismo nga autor iti gakat, ni Sen. Antono Trillanes IV.

(Adda tuloyna)