PITIK: Siit iti Karabukob ti Asia (Maikatlo a paset)

Uray idi sakbay nga inaprobaran ti Kongreso ti Baselines bill, nagtignayen dagiti agtuturay ti Palawan tapno mairaman ti Kalayaan Islands iti saklaw ti teritorial a pagbeddengan ti pagilian.

Saan a nagustuan dagiti opisial ti Palawan ti pangngeddeng ti Senado a mangnagan laeng a “rehimen dagiti isla” ti paset ti Spratlys a tagtagikuaen ti pagilian.

Maipalagip ditoy nga idi tiempo daydi nag-Presidente Ferdinand Marcos, indeklarana babaen ti maysa a dekreto a munisipalidad ti Palawan ti paset ti Sptratlys (Kalayaan) a tagtagikuaen ti Filipinas.

Saan ngarud a nakakaskasdaaw a binabalaw ti bise gobernador ti Palawan, ni David Ponce de Leon, dagiti senador iti panangibagada a rehimen dagiti isla laeng ti Spratlys Islands agsipud ta maisupadi daytoy iti claim a soberinidad ti Filipinas iti nasao a lugar.

Ngem apay a rehimen dagiti isla ti pinangnagan laeng dagiti senador iti Spratlys idinto a saan a maiyaplikar daytoy iti maysa a munisipalidad iti babaen ti internasional a paglintegan?

Pudno kadi a rimmukma ti nasional a gobierno iti China gapu kadagiti nagdadakkel a proyekto daytoy a pagilian iti Filipinas?

Kinuna ni Ponce de Leon a saan a maiyataday a maawagan ti Spratlys a nakairamanan ti Kalayaan group a rehimen dagiti isla agsipud ta iti depinision ti United Nations Convention on the Law of the Sea iti regime of isles, awan ti agnanaed ditoy ken nalapunos iti baybay bayat ti high tide, banag a saan a makuna iti Spratlys agsipud iti kaaddan iti gobierno a munisipal ken pagadalan ditoy.

Imbatad pay ti bise gobernador a nakasaganada a mangkuestion iti gakat no makapasa iti bicameral conference ken pirmaan a linteg ni Pres. Gloria Arroyo.

Ngem apay a pinagbalin laeng dagiti senador a rehimen dagiti isla ti Spratlys Group of Islands idinto a naideklaran a munisipalidad iti babaen ken ni Marcos?

No patien ni Sen. Miriam Defensor-Santiago, napilitanda a nangikeddeng a di nangiraman iti Kalayaan group manipud iti archipelagic baselines ti Filipinas agsipud ta maysa daytoy a
“flash point” iti Asia. Kayatna a sawen, lugar a pagriririan daytoy agsipud iti agsusupadi a territorial claims dagiti sumagmamano a pagilian iti Asia a pakairamanan ti Filipinas.

Ngem kadagiti opisial ti Palawan, ibilangda nga irurukma ti gobierno nasional iti diplomatic pressure manipud iti China agsipud ta maysa daytoy a mangibambando a makipagtagikua iti Spratlys.

Maysa pay a pagamkan dagiti agtuturay ti Palawan ti report nga adaptaren laengen ti Kamara ti bersion ti Senado ket ibbatannan ti bukodna a bersion. Iti bersion ti Kamara, karaman ti Kalayaan group iti uneg ti baseline ti Filipinas. Ngem apay nga ibbatan ti Kamara ti bukodna a bersion iti baselines bill? Gapu kadi iti pressure manipud iti Malakaniang? Madakamat ditoy a mayoria dagiti kaaliado ti Presidente.

Iti biang dagiti agtuturay ti Palawan, no pudno ti amakda nga ibbatan ti Kamara ti bukodna a bersion ti baselines bill, agbalin nga awanen ti kaes-eskan ti impasada idi napan a tawen a resolusion a nangibatadan ti sangguniang panlalawigan ditoy iti suportana iti bersion ti Kamara a nangiraman iti Kalayaan a kas maika-23 a munisipalidad ti Palawan.

Malaksid dayta, iti pannakaibilang ti Kalayaan a rehimen laeng dagiti isla, agngangabit a maabak ti kaso ti Palawan iti Korte Suprema ket mapukawna ti hurisdiksionna iti Malampaya.

Dakkel a pamastrekan ti Palawan ti mapukaw no maikkat iti las-ud ti baselines ti pagilian ti Kalayaan group, agsipud ta iti saklaw daytoy ti nakaipasdekan ti Camago Malampaya ken ti Galoc a nakasarakan iti minas ti natural gas ken lana. Agpaspastreken dagitoy a pagtataudan iti bingay iti royalty ti Palawan.

(Adda tuloyna)