PITIK: Siit iti Karabukob ti Asia (Umuna a paset)

ITAY NABIIT, nginerngeran ti China ti pagiliantayo kalpasan ti panangipasa ti bicameral committee ti Kongreso ti Philippine Archipelagic Baseline bill ken panagbalinna a linteg babaen ti panangpirma ni Pres. Arroyo idi Marso 10.

Iti panagbalinna a linteg, nagtungpal ti pagiliantayo iti napagtutulagan iti United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) a pinirmaan ti nasurok 150 a pagilian idi 1982. Karaman ti Pilipinas kadagiti nakipagpirma iti UNCLOS.

Saklawen ti UNCLOS dagiti kalintegan ken responsibilidad dagiti nasion iti panangara-matda iti kabaybayan ti lubong, pannakaipasdek kadagiti pagannurotan para iti negosio, ti aglawlaw ken iti pannakamanehar iti marine natural resources.

Ngem di pay nagmaga ti tinta iti nasao a linteg no palausen ti manarita, inyebkasen ti Embahada ti China ti “napigsa nga ikokontrada ken solemnia a protestada” iti daytoy.

Kinuna ti Beijing nga illegal ken inbalido ti nasao a linteg agsipud ta sinakawna pati dagiti isla a paset ti teritorio ti China, kas iti Huangyan Island (Scarborough Shoal), ken iti Nansha Islands.

Impetteng ti embahada a naisigud a paset ti teritorio ti China ti Huangyan ken Nansha Islands ket saan a mabalusingsing nga adda dagitoy ken iti aglawlawda a danum ti soberinidad ti People’s Republic of China.”

Ket kas panangipakitana iti panagprotestana iti panagbalin a linteg ti baselines bill, nangibaon ti China iti kabarbaro a baporna nga agpatrolia iti South China Sea idi Marso 16.

Iti panirigan dagiti agpalpaliiw, kayat nga ipakita ti China iti daytoy a tignayna ti bileg ti militarna a pangbutbutengna iti pagiliantayo a dumungpar kenkuana.

Nakisawsaw met ti Vietnam iti kontrobersia idi binabalawna ti napirmaan a linteg gapu ta “addaan (Vietnam) iti makaanay a legal a pagbatayan ken historikal nga ebidensia” nga agtagikua iti Spratlys ken iti Scarborough Shoal.

Segun ken ni Vietnam Foreign Ministry spokesman Le Dung, maysa a “serioso a panangsalungasing iti soberinidad ti Vietnam” ti pannakapirma ti Baselines Law ket iti biang ti gobierno ti Vietnam, “awanan daytoy iti legal a pateg”.

Mapalpaliiw met no ania ti karirikna dagiti sabsabali pay a pagilian a mangtagtagikua a sibubukel wenno iti paset laeng ti Spratlys ken ti Scarborough Shoal. Ngem iti pannakaisurat daytoy, awan pay ti arimekmekda. Nupay kasta, posible a “wait and see” pay laeng dagitoy a pagilian sadanto agtimek.

Malaksid iti Pilipinas, China, ken Vietnam, karaman ti Brunei, Malaysia, ken Taiwan kadagiti mangtagtagikua a sibubukel wenno iti paset laeng ti Spratlys ken ti Scarborough Shoal.

Nupay babassit laeng dagitoy nga isla, puro ken katangriban iti South China Sea, napateg dagitoy kadagiti mangtagtagikua nga innem a pagilian a pakaibilangan ti pagiliantayo agsipud ta mapapati nga addaanda iti nalawa a deposito ti mineral ken lana. No pudno daytoy, bumaknang la ketdi ti agtagikua a pagilian iti sanguanan ti krisis ti sangalubongan maigapu iti isusuyop ti presio ti lana ken petroleum products.

(Maituloyto)