PITIK: Taldiap-Napalabas – 3

Iti mismo a sanguanan ti pagadalan ti nagkaseraak. Dua kadsaaran a balay a nagdiding iti tabla ken nagatep iti yero. Ni Nana Gamay ti kakaisuna a kabbalayko ta adda met iti Legleg (Poblasion) dagiti annakna. Masapa a mapan iti talon ket malemton no sumangpet.

Naanus ti baket kaniak. Masansan nga adda isangpetna a paglanglanganmi. Ngem naminsan, adda insangpetna a naadobo a buntiek (bayyek).

“Lamanam, Mislo, naimas,” kinunana idi madlawna ti panagaripapak. “Nadalus ta naala iti kataltalonan.”

Ngem talaga a diak a mairusok nga isubo ti bayyek aglalo ket naburarayanda ken makitam latta ti bagisda. Kadarato gandatek ti pumidut, malagipko dagiti bayyek kadagiti narugit a kanal iti Vigan ket dagus a mapukaw ti ganasko a mangan.

Nasursurok pay ngem anak ti nangibilangan ni Nana Gamay kaniak. No marabianak a sumangpet, nangruno no adda “konsiertomi” ken ni Manong Baring, madamdama, addaytan ti pukkaw ti baket a mangpagpagawid kaniak.

“Mislo, umalika na ket malabin,” kasla tangguyob ti kapigsa ti timekna manipud iti ballasiw ti kalsada.

“Ne, aggawidkan ket mailiwen ni Baket Gamay kenka,” kunanto met ni Manong Baring sa aggarigik.

No maladawak a sumangpet iti rabii ta maisalatak iti balay ti balasang, madamdama, addaytan ni Nana Gamay, nakaiggem iti sangaputed a saleng a silawna a mangtunton kaniak. Kapilitan nga agpakadaak metten ket agkuyogkamin iti baket nga aggawid.

Ngem awan ti simro kaniak a konsumision iti kasla sobra a panangigagana kaniak idinto a saannak metten nga ubing a kasapulan a maaywanan. Imbilangko ketdi a panangipateg iti maysa nga ina iti anakna ti ar-aramiden ti baket.

Adu dagiti naadalko iti panaggianko ken ni Nana Gamay. Kas iti kinasalukag. Ti kinapakumbaba. Ti kinamanagdayaw iti pada a tao uray nababbaba ti tukad ti panagbiagna.

Ditoy met Quirino ti nakaadalak kadagiti balikas a kasla ordinario laeng iti lapayag ngem dumket iti pakaiturongan ti balikas.

Kas iti naminsan a panagpasiar ti maysa a lumakay a nagbalin met a nasinged kaniak ken dua a kakaduana. Kas nakairuamak, nagpaalak iti sammigel ken nangipritoak iti daing a pulotanmi.

Maibusen ti inumenmi idi immasideg ni Nana Gamay. Kagapgapuna iti talon.

“Nagdakkel ti balay ni Ina Gamay ngem nakaliktad ti agdanna,” kinuna ti maysa a kainommi.

Nagmalangaak iti nangegko idinto a kinitak ti agdan iti likudak. Saan met a nakaliktad!

Saan a nagun-uni ni Nana Gamay. Ngem madamdama, addaytan a nakaawit iti sangaputik a naglaon iti tapuy sa indisso iti tengnga ti dulang. Napanna gayam kinali ti arak iti sirok ti balay. Nasuroken a tallo a tawen ti tapuy a naikali!

Idi agangay, nailawlawag kaniak a no nakaliktad ti agdan ti maysa a balay, saan a managsangaili ti akimbalay.

Ditoy pay ti nakapidutak kadagiti nadumaduma a pangngarig a balikas. Nasalsalaponko idin dagitoy bayat ti panagbasak ngem saanko nga inikkan iti naan-anay nga atension ti kaipapananda. Ngem iti kaaddak iti daytoy naseksek a lugar a bineltak dagiti kabanbantayan, nasursurok a timbangen, anagen ken amirisen dagiti maisawang a balikas a mangtignay, mangkulding iti puso iti maseknan a pakaisangratanna. Nasursurok ditoy a saanmo a tagibassiten ti maysa a tao uray no nababa laeng ti nagaw-atna nga adal agsipud ta iti pagadalan ti biag, posible nga ad-adu ti ammona a pagsakduam iti adal a saan a maisuro iti uneg ti pagadalan. Dagitoy a nasursurok ti nangpalawa iti panangimutektekko iti biag, iti nangted iti naun-uneg a kapampanunotan ken kaipapanan a dakkel ti pasetda iti pannakamuli iti kinataok.

Iti nabiit a panaggianko iti Quirino, nasursurok nga inarakup ti kinapudno nga uray iti kabambantayan, adda kaibatoganna a langit. Nanumo laeng ti lugar a nakaidestinuak, ngem saan a magatadan ti aniaman a kinabaknang ti kinadaeg ti sumangbay nga agsapa a panaglukag dagiti billit-bakir ket nagpintas a musika dagiti kantada bayat ti panagalis-alisda kadagiti sanga, wenno ti makasalibukag nga aplaw ti pul-oy a mangikuyog iti saan a mailadawan nga ayamuom manipud kadagiti di-ammo ti naganna nga atap a sabong, ti itutumpuar ti ubing nga init iti muging ti bantay iti daya a mangdayas kadagiti angep ken linnaaw a kasla perlas a nagtutukel kadagiti bulong dagiti ruot ken kamuyongan. Ti danapidip dagiti agindeg iti panagturongda iti bangkag, ti bang-i ti kape iti tagaang wenno dalikan, ti ayamuom ti dinengdeng a nalabit nasagpawan iti tinuno a dalag, burikaw, gurami a nakalapan wenno napanaan iti rabii. Ah, kinabaknang met dagitoy a panagpitik ti biag a mangital-o iti kinatao!

(Adda tuloyna)