Plaza Salcedo ti Vigan: Ditoy a nabitay ni Gabriela Silang, ti “Joan of Arc” dagiti Ilocano

By Imelda C. Rivero, PIA 1, Ilocos Sur

SIUDAD TI VIGAN – No umay bumisita dagiti turista iti daytoy a World Heritage City ken maysa itan kadagiti New 7 Wonders Cities, saanda a maliwayan ti agbuya iti ‘dancing fountains’ iti Plaza Salcedo.

Ti pintas ti panagkumpas ti danum a manggaw-at iti tangatang iti nagpipintas a kolor ket ipakitana ti panagkaykaysa dagiti Ilokano a nakigubat kadagiti Kastila ken Hapon a nangsakop iti Pilipinas.

Iti panagpangato ti danum iti plasa, ipukpukkawna ti pintas ti espiritu dagiti Filipino iti pakasaritaan ti pagilian a nangiburay iti tured ken pigsada a nakigubat para iti karbengan ken wayawaya dagiti Filipino manipud kadagiti gangannaet.

Kas ken ni Maria Gabriela Carino-Silang, maysa a mestiza Kastila-Filipino a nabitay, kaduana ti tropana, idi Setiembre 20, 1763 babaen kadagiti Kastila, segun kadagiti libro ti pakasaritaan ti Pilipinas.

Itay bulan ti Marso a sinelebraran ti pagilian ti Bulan dagiti Babbai,. Iti daytoy met laeng a bulan, Marso 19, 1731, ti pannakayanak ti “Joan of Arc” iti Ilocos a ni Gabriela 1731 sadiay Sitio Caniogan, Barangay Mabilbila Sur iti ili a Santa. Intuloy ni Gabriela ti gubat ti maikadua nga asawana a ni Diego Silang tapno mapapanaw dagiti Kastila iti Vigan, ngem isuna ket naabak.

Ni Diego ti nangirugi ti rebolusion armada tapno mapapanaw dagiti Kastila iti Ilokos, ket suktan ida dagiti umili kas opisiales. Ti panangsakup ti British Naval Forces iti Manila idi Oktobre 1762 kalpasan nga indeklarar ti Britania ti gubat kontra Espania ti nangpatured ken ni Diego. Nadakamat daytoy iti historia kas Seven Years War. Nagbalin ni Gabriela a kaasitgan a mangbalbalakad ken tumultulong ken ni Diego. Aglalo iti pannakitulagna kadagiti taga-Britania. A nagibalsan dagiti Kastila ket pinapapatayda isuna.

Kadagitoy a tiempo, adu dagiti bisita ken lumugar ti mapmapan iti Plaza Salcedo a nakaibitayan ni Gabriela. Naipanagan ti plasa ken ni Juan de Salcedo, ti kaunaan nga opisial a Kastila a nangparmek iti Vigan. Isu ti nangipasdek iti Vigan kas Ciudad Fernandina para iti monarkia ti Espania idi 1572, ti maikatlo iti Pilipinas.

Itrabtrabaho ti gobierno probinsial ti panagbalin nga ‘special holiday’ ti anibersario ti kasangay ken ipapatay ni Gabriela.

Umno laeng daytoy, kuna ni Gobernador Ryan Luis V. Singson, ta ni Gabriela ket anak ti probinsia a nagbalin a nailian a bannuar gapu iti kinaturedna a nangipinget iti karbengan dagiti Filipino a mangbantay iti bukodda a pagilian, ken makigubat kontra ganggannet a puersa.#