Pluma ti armasda a mangisikkir iti demokrasia

Kalpasan ti Arab Spring a nangwayawaya kadagiti pagilian iti Middle East iti diktatoria a panagturay ti gobierno ken ti panaglawag-isisingising ti demokrasia iti pagilian ti Myanmar, saan latta met nga agpatingga ti Tsina iti panangiduronna kadagiti mangipagpagna iti demokrasia. Ngem nupay  nasipnget pay unay ti yanda a lubong ken saanda a pulos a mapalubosan a maaddaan iti gundaway a mangparangpaya ti demokrasia, saan ketdi a naputed ti regget dagitoy mangipagpagna iti demokrasia.

Itay laeng nabiit nga inagsawtayo  ti daniw a nangiyeg iti arigengen iti pagilian ti Tsina. Itoy a gundaway, sabali manen a sinurat ti nagpangnggep a rumangpaya tapno laeng maisulong ti panggep ti demokrasia iti Tsina.

Banag a kunami a nabileg unay dagiti sinurat a mangited iti panagbalbaliw ti paggargarawan a gimong. Anansata, agpeggad ti biag dagiti nagsurat para iti panagbalbaliw. Dagiti dadduma, puon ti ipapatayda.

Uray iti pakasaritaan ti pagilian, dagiti nobela ni Dr. Jose P. Rizal a “Noli Me Tangere” ken “El Filibusterismo” ti mitsa ti dangadang kadagidi a panawen. Dagita met laeng a nobela ti mitsa ti pannakapapatay ti nailian a bannuar. Dagita met laeng a nobela ti nangyabayab iti gil-ayab, mangipakita iti nalaus unay a kinapateg dagiti sinurat para iti ingpen a panagbalbaliw ti gimong.

Sadiay Tsina, naglak-am ni Yu Jie iti pannakaparparigat ken panagtutuok gapu iti sinuratna a  maibilang a maibusor iti gobierno wenno bunga ti disidente ket naballaagan pay a no ulitenna ti inaramidna a saan a panagtungpal kadagiti linteg ti pagilianda maipapan kadagiti sinurat dagiti disidente, nakarkaro ti lak-amenna a dusa.

Ngem natangken ti pakinakem ni Yu Jie. Uray no pinangtaanda ti biagna agraman ti sibubukel a pamiliana, saan a nagbuteng. Ituloyna latta ti nagipablaak iti ad-adu pay a kopia ti librona a napauluan iti “Wen Jiabao: China’s Best Actor” nga immuna a naipablaak idi 2010.

Ti nasao a libro ket  maipapan iti kabibiag ti maysa a napeklan a disidente, ni Liu Xiaobo, a nangabak iti Nobel Peace Prize idi 2010 uray no adda a sipupupok iti uneg ti pagbaludan. Daytoy a libro ti parparangpayen ita ni Yu Jie.

Iti pagilian, nagbalin idi a nabara nga isyo ti saan a yaatendar wenno panangsaksi ti presidente wenno nangipatulod koma man laeng iti representantena a mangsaksi iti pasken sadiay Oslo, Norway. Kadagidi ngamin a panawen ket sisasango ti pagilian iti pannakalipit ken pannakaladdit gapu iti kontrobersial nga isyo ti pannakaipatulod sadiay Mainland China dagiti nakabasol a Taiwanese. Tapno saan a gumil-ayab pay ti isyo, inkeddeng ti pagilian a saan nga umatendar iti pasken.

Saanna a sawiren ti addaan nasiken a panggep dagiti aniaman a lapped.

“The secret police told me I will be jailed if the book is published. (I fled)… to make sure the biography can be published overseas,” imbaga ‘toy tallopulo ket walo ti tawenna a disidente.

Tapno sigurado nga agtultuloy ti panggepna a panagipablaak, napanda nagkamang sadiay Washington. Ngem iti dayta nga  inaramidna, saan met a makadap-aw sadiay Tsina ta sigurado la ket nga agur-uray ti selda nga agpaay kenkuana.

Nabileg unay dagiti sinurat a kas kabinnulig dagiti panggep a panangbalbaliw ti maysa a gobierno wenno gimong. Adda naidumduma a gupitda ta isuda dagiti apuy a balikas a rumrumsik ken sidadaan a mayabyaban iti kanito a maaddaan iti gundaway ken manguram kadagiti naglalaok a tarigagay.

Saan laeng a dagiti mangitagtaguyod iti demokrasia no di pay uray ti kabaliktadna a sistema ti gobierno, ti sosialista, ti mangar-aramat iti pluma  para iti panagbalbaliw ti gimong wenno iti gobierno – mangipaneknek iti kinabileg ti pluma a mangtagiben iti aniaman a panggep. #