Sinursuran: Pudno, aya, nga adda sirena? | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰
sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Pudno, aya, nga adda sirena?

MANO metten nga estoria ti nangngegan ken nabuyatayo maipanggep iti sirena— ‘tay ulo ken bagi ti babai ti kaguduana idinto nga ikan ti sabali a guduana.

Iti dokumentario a Kapuso Mo, Jessica Soho itay lawasna, adda manen impabuyada maipanggep iti maysa nga ubing nga innala kano ti sirena. Ngem sabali ketdi ti teoria dagiti otoridad segun iti naduktalanda iti imbestigasion nga inwayatda. Saan a sirena ti nangala iti nasao a biktima no di ket nalmes daytoy gapu iti napigsa a kuriente ti danum a nanggguyod kenkuana nga agpababa iti naadalem a paset ti karayan.

Saan laeng a dayta ti rimmuar nga estoria ti sirena iti nasao a programa. Kadagiti napalabas a tawen, addada met laeng naireport a biktima dagitoy a sirena. Wenno istoria maipanggep iti pudno a kaadda dagitoy a pinarsua.

Iti pakasaritaan ti lubong, uray kadagiti mitolohia dagiti Griego, nadakamat dagitoy a parsua. Nagbalinda a paset kadagiti sinurat. Masansan a madakdakamat iti literatura a dagiti nagbalin a sirena, isuda dagiti adda naaramid a maikaniwas wenno basol. Kas pannusa, nagbalinda a sirena.

Paset metten ti panagubingko dagiti maipanggep iti sirena. Iti ilimi, nganngani tinawen nga adda kasta nga estoria. Aglalo no kasta a panawen ti Semana Santa.

Kuna dagiti nataengan, ugali kano dagitoy a sirena ti agbaliw iti langa ket agbalinda a normal a tao. Makipulapolda kadatayo. Pagaayatda kano ti sumurot iti libut ti Natay a Kristo. Aggianda iti liklikud. No adda makursonadaanda, nalakada laeng nga allilawen ken ilibas nga iturong iti baybay wenno iti karayan iti asideg.

Nga awan ti makadlaw!

Gapu itoy, nagbutbutengkami kadagiti padak nga ubbing. No makilibutkami idi, siguraduenmi a kadagiti Santo/Santa iti uloulo ti libut ti kumuyoganmi. Dimi ipalubos nga iti likudkami.

Sakbay a mangrugi ti libut, saan payen a makatalna dagiti matami. Laslasinenmi amin a makitami. Baka ketdi adda saan a pamiliar kadakami ket isu daytan ti kunkunada a sirena nga agala iti makursonadaanna. Ti sangkasiputmi, ‘tay napintas a babai (a kadawyan kano a kasta ti langana no agbalin daytoy a naan-anay a tao) nga agmaymaysa iti igid wenno sulsuli. Kasta kano ngamin ti sirena. Sirpatenna ti mabalin a biktimaenna.

Kunada pay a pakadlawam ti kaadda ti sirena iti asideg, wenno ti kaaddana a makidaydayanggos, ti adda umatibuor a nalangsi nga angot. Wenno agatlames wenno agat-ikan. A no panunoten, awan met ti mabalin a pagtaudanna iti asideg.

Di kad dayta manen agangot-angot ti sangkaubrami idi no adda libut a papananmi. Narigat ti mabiktima.

Iti met baybay iti ilimi, adun ti istoria maipanggep kadagiti sirena. Tinawen ngamin a “mangala” ti baybay aglalo no kasta a Nangina nga Aldaw. Uray kasano kaababaw ti danum, adda lattan ‘tay kellaat lattan a kasla malmes. A maiguyod a maipatnga.

No mapagasatan a maalaw daytoy, maymaysa ti estoria a rumrummuar: ababaw kano met iti yanna. No labsen ti agsao, awan pay ti pagattumeng. Ngem no apay a kasla malmes kano metten. Adda puersa wenno bileg a nangguyod kenkuana. Bileg a narigat a labanan wenno subaen. Iguyodnaka agingga iti kaadalman a paset agingga ‘tay saankan a makalung-aw.

Dagiti saan a maalaw ket maiguyod iti adalem a paset, bangkaydanton a masarakan. Patayen kano ngamin ti sirena ti biktimana no adda panagkedked daytoy nga agserbi wenno paadipen.

No nabayag kano unayen ti biktima a di masarakan, mabalin a puruakan ti ania man a nagtirad wenno natadem a ramit (kas iti dagum, kutsiliu, buneng, kartib, kdpy) iti nagpukawanna. Kabuteng kano dagiti sirena dagitoy a ramit. Ibabatanna ti biktima ken baludna. Ngem maysadan a bangkay!

Ngem idi seknanannakon ti nakem, nga umad-adu dagiti mabasbasa ken masakdo nga impormasion iti aglawlaw, dita a natakuatak nga umarngi man dagiti estoria a nangnangngegak kadagiti pelikula mainaig kadagitoy a parsua.

Bunga la ngarud ti nabuya dagiti nataengan ti inis-istoriada kadakami? Kayatda pamutbuteng kadagiti ubbing tapno saanda nga agbalballiodong wenno mapan lattan iti no sadino ditan.

Ngem kasano a mailawlawag dagiti “innala” ti baybay a kailianmi? Kalatakan ti maysa a mangngalap– nalaing nga aglangoy ken agbatok—a kellaat lattan a nalmes idinto a salsalapasap laeng ti danum iti yanna a mangug-ugsa iti bagina.

Nagpapaarayat kadagiti adda iti asideg babaen ti panagkaykayaw-atna. Ngem saanda nga inkaskaso ta ti ammoda, manglokloko laeng. Kasano koma a malmes iti pagattumeng ket ammona met ti aglangoy?

Ngem idi kuan, agpatengnga nga agpatengnga metten nga agkaykayaw-at. Ket iti apagdarikmat, awanen a makita. Dita a nagbalaw dagiti nakaimatang kenkuana. Saan gayam nga aging-angaw laeng.

Dagus a kinamakamda tapno alawenda daytoy. Ngem saandan a nakamakam pay. Apagbiit laeng a kanito, nagparangen ti biktima a yal-allon dagiti dalluyon iti ababaw a paset. Awanen ti angesna.

Nasdaaw dagiti nakaimatang ta apay a kasta laengen ti kapardasna a natay. Nahayblad, kinunkunada.

Ngem kadagiti dadduma, mabalin a nagkedked a simmurot iti nangulod kenkuana a sirena ket kinettelen daytoy ti biagna.

Sabali laeng ti talaga a nasurotak a pasamak iti mismo a purokmi. Hayskulak idi agpukaw ti anak da Manang Nelia ken Manong Remy (saan a pudno a naganda), sumagmamano laeng a metro iti amianan ti balay.

Saan pay a makapagna ti babai nga anakda idi. No diak mariro, agdua pay laeng ti tawenna.

Kas kuna ni Manang Nelia, kadkaduana a kanayon ti ubingda iti panaglabana iti likud ti balayda. Agkupokupo iti daga iti likudna nga aglablaba. Kasta a kasta iti inaldaw kalpasan a sumalog ti asawana idiay baybay tapno agtako— agala iti gakka (maysa a klase ti shell) a naimas a kutkutiman.

Ngem iti dayta nga aldaw, naglagaw laengen ni Manang Nelia ta awan metten iti likudanna nga aglablaba. Sangkataliawna kano met daytoy ken kanayonna a pagunian tapno saan nga umad-adayo daytoy.

Dagus a nagsawar ni Manang Nelia iti aglawlawda. Ngem awan ti anakda a makitana. Ad-ddan ti lagaw ken danagna. Nagturturonganen ti anakda?

Nagpatulongen kadagiti ipag ken kayongna a kaarrubada laeng. Nagsawarda iti asideg. Kinitada payen ti bubon iti asideg, nupay adayo a makalabkab ti ubing ta nangato dagiti agpaparang a lusobna. Ngem awan latta a nasarakanda ti ubing.

No panunoten kano ni Manang Nelia, awan pay maysa a minuto sakbay ti naudi a panangtaliawna iti anakda idi taliawenna manen a dina metten makita. Kadayta koma nga apagkirem a kanito, imposible a nakaadayo laengen ti anakda? Awan met ti nadlawna a nangbagkat iti ubing ta di man la nagtaul dagiti aso iti asidegna nga aglablaba.

Apagisu met a mapan ni tatang idiay bangkag, mano ligason iti amiananen da Manang Nelia, iti dayta nga oras tapno kitaenna dagiti mulana a nateng. Kaduana dagiti asona nga adda laeng a sumursurot kenkuana. Dita a nalabsanna da Manang Nelia a madandanagan la unayen. Kalpasan a naammuan ni tatang ti napasamak, intuloyna latta ti pagnana. Agsawarak metten iti papanak, kinunana.

Nakagteng iti bangkag ni tatang nga awan man laeng ti nakitana nga ubing. Wenno nangngeg man laeng nga ibit.

Gapu ta kapades ti panagdaklis iti baybay iti daydi a panawen, kas nakaugalian ni tatang, intultuloyna ti nagpaamianan iti bangkagmi tapno mapan sumirip iti pantok. Ta no maranaanna dagiti agdaklis iti batog, makipagguyod metten ta isu pay a malibre a pangaldawmi.

Adda kanon iti pantok ti baybay ni tatang idi unaaan dagiti asona. Simmalogda a sipapardas iti kadaratan ket adda tataulanda a di ammo ti amak. Sinurotna dagiti tarakenna.

Ket anian a siddaaw ni tatang idi maysa nga agkarkarayam nga ubing ti adda iti kadaratan. Ti anak ni Manang Nelia!

Dagus nga innala ni tatang ti ubing. Isu met nga inasitgan ti maysa nga agtaktako iti asideg.

“Anakyo, angkel?” sinaludsod kano daytoy ken ni tatang.

Imbaga ni tatang ti napasamak.

Ket inistoria kano ti agtaktako a nabayagen ti ubing iti kadaratan. Ti ammo kano ti agtaktako, adda laeng iti pantok ti kaduana ta immigid bassit ket mabalin a sisiimenna laeng ti anakna. Isu nga inkeddeng ti agtaktako a di pay laeng pumampanaw tapno mabantayanna ti ubing.

Dita a napanunot ni tatang a nasirena ti ubing. Ngem di naituloy ti nangala kenkuana nga impan iti lansad ti danum gapu iti agtaktako. Nalabit a nagbuteng itoy ta natatadem dagiti sima ti tako. Ken adda agtabtabukol iti di unay adayo.

Inyawid ni tatang ti ubing. Anian a ragsak dagiti nagannak kenkuana. Ita, hayskulen ti anak daytoy nga ubing a dakddakamatek.

Dayta a napasamak iti purokmi, timmibker ti pammati dagiti kalugarak ti kaadda nga agpayso ti sirena. Ta kas kuna pay ni Manang Nelia, sakbay a nagpukaw ti anakda iti likudna, nakaangot kano iti nagpaiduma a langsi. Ket idi taliawenna ti anakna, awanen daytoy.

Ala, mabalin a bunga laeng ti imahinasion dagiti mannurat idi, aglalo iti Greece, ti maipuon kadagitoy a parsua. Ngem saan ngata nga adda nagibasaranda?

Kas kadagiti agruruar ita a damag kadagiti UFO (unidentified flying object), sitatalinaed latta nga adu pay ti ditayo ammo iti lubong a paggargarawantayo. Ket masapul laeng a silulukat ti panunottayo kadagitoy.

Ngem ti sigurado, adu dagiti agal-ala iti pagbagasan ti pagilian para iti bukodna a pagimbagan. Isuda dagiti pudpudno a sirena?