Editorial: Saan nga ag-panic iti sango ti COVID-19 pandemic — Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News πŸ“°

Saan nga ag-panic iti sango ti COVID-19 pandemic

INDEKLARAN ni World Health Organization Director-General Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus a maysan a pandemic ti coronavirus disease 2019 (COVID-19) ta nagrairan daytoy a sakit kadagiti kaaduan a pagilian iti sangalubongan, ken nangapektaren iti nasurok a 100,000 a tattao ken nangkettelen iti agarup 5,000 a biag.

Ngem saan a rumbeng nga ag-panic wenno paparmek iti nakaro a buteng ta awan ti ibungana a nasayaat, ngem ad-adda laeng a pakaruenna ti situasion gapu ta saanen a mapanunot ti umno ken naimbag nga aramiden iti sango ti peggad ken krisis iti daytoy a sakit.

Iti mensahe ni Presidente Rodrigo Duterte kadagiti Pilipino kabayatan ti panagparangna iti media kaduana dagiti mangidaulo kadagiti nagduduma nga ahensia ti gobierno, impakaammona ti panagipaulogna iti Executive Order para ti pannakakontrol dagiti sumrek ken pannakaipakat ti community quarantine iti Metro Manila, pannakasuspende ti klase dagiti estudiante, pannakakessay ti work force kadagiti opisina ti gobierno, ken panangkiddaw kadagiti pribado a kompania iti flexible working hours, ken dadduma pay nga addang tapno malapdan ti community transmission ti COVID-19 iti Pilipinas.  Nagballaag ti Presidente a dagiti saan a sumurot kadagiti precautionary measures nga iyetnag ti gobierno ket mausar ti puersa ti Philippine National Police ken Armed Forces of the Philippines.

Inrakurak ni Presidente Duterte ti addang ken panggep ti gobierno kalpasan nga addan lima a natay gapu iti COVID-19 iti Pilipinas, ken umad-adun dagiti naduktalan a positibo iti virus, ken kaaduanna ket iti Metro Manila.

Sakbay iti Pilipinas, addan dagiti immun-una a pagilian a nangipakat iti lock-down ken nainget a precautionary measures tapno malappedan ti panagraira ti virus kadagiti masakupanda.

Iti sango ti pangta ti COVID-19, ti kasayaatan nga aramiden ket denggen ken suroten dagiti balakad ken panangidalan dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno, nangruna ti Department of Health tapno malapdan ti pannakaakar ken panagraira iti daytoy a virus. Pagtalinaeden a nadalus ti bagi ken aglawlaw, papigsaen ti resistansia ken liklikan ti mapan kadagiti lugar a pagdudupodupan dagiti tattao, tapno mayadayo iti posibilidad a maakaran iti virus.

Iti sango ti pangta ti COVID-19, adu dagiti agpan-panic gapu iti buteng a maakaran iti daytoy a sakit. Itay Enero ket nangrugin a nagkirang dagiti magatang a face masks. Itan, agkirangen dagiti tagilako a rubbing alcohol ken dadduma pay sanitizers. Napataud ti shortage kadagitoy a produkto gapu iti panag-panic buying ken hoarding wenno panagilemmeng kadagitoy a produkto.

Nakalkaldaang ta iti daytoy a panawen ti panagraira ti virus ket adda latta dagiti tattao a managimbubukod ken managgundaway. Iti pammatida, malisianda ti virus no pakiawenda amin a face masks ken rubbing alcohol nga usarenda. Saanda a maamiris a no dagiti tattao nga awan iti proteksionna ket posible nga isundanto ti mangiyakar kadakuada iti virus.

Nakaladladingit a pasamak nga iti tiempo ti panagam-amak iti virus ket adda latta dagiti komersiante a saan a mapnek iti regular a ganansia ta ilemmengda dagiti produkto a kasapulan unay dagiti tattao tapno ad-adu pay ti mapastrekda. Adda met latta dagiti tattao a napalaus ti kinamanaggundawayda a pakiawenda dagiti face masks, rubbing alcohol ken dadduma pay a mausar kas proteksion kontra iti virus, ket ilakoda iti online nga addaan iti agsobsobra a ganansia.

Adda met latta dagiti tattao awan ti nasayaat a maaramidda ta agdandanag la ngaruden dagiti adu nga umili, ngem aglalaok pay laeng a peke a damag wenno fake news dagiti ipo-post-da iti social media, wenno ipaskilda kadagiti establisimiento.

Adu pay dagiti saan a makaawat wenno mangtagidakes kadagiti precautionary measures nangruna ti 14 days quarantine kadagiti naggapu kadagiti pagilian iti ballasiw-taaw wenno lugar nga addaan iti positibo iti virus. Babalawenda ti gobierno nga over-acting iti panangsangona iti panagraira ti virus. Saanda a maamiris nga addan public health emergency iti pagilian ken maibilangen a pandemic ti panagraira ti COVID-19. Saanda a maamiris a ti panag-quarantine ket para iti bukodda a proteksion ken dagiti makapulapolda a tattao nangruna dagiti pamilia ken ipatpategda iti biag.

No laeng koma nasapa a nasirmata dagiti tattao ti bunga dagiti pasamak nangruna dagiti lider dagiti gobierno ti pagilian a nagtaudan ti virus ken kadagiti naapektaranen a nasion, nalabit a saan koma a nakadanon iti kastoy a panagsaknapna ken panagbuteng dagiti tattao.

Maysa a naindaklan nga adal ti itden ti panagraira ti virus a naggapu iti China a nagsaknapen kadagiti nabileg a pagilian iti lubong agraman ti United States of America ken iti Europa, a saan a dagiti nabileg nga armas ti kangrunaan a pagamakan ti sangalubongan, ngem virus wenno peste nga agingga ita ket saan pay a masinunuo ti namunganayanna ken no kasano a malappedan. Panawen ita ti panagkaykaysa ti sangalubongan a manglapped iti daytoy a virus.

Nagrigat a panunoten a ti mapagbutbutngan a COVID-19 ket timpuar itay Disiembre 2019 a Tiempo ti Adviento wenno panangrambak dagiti Kristiano iti pannakaipasngay ti Mesias, ken nagsaknap ita a Panawen ti Kuaresma a pannakangilin ti panagtutuok, ipapatay ken panagungar ni Kristo.

Kas pagilian dagiti kaaduan a Kristiano, pagarien koma dagiti Pilipino ti panagtalekda iti Dios ken panangiyanninawda kadagiti panursuro ken pammatulad ni Kristo a nangikasaba iti panagiinnayat ken nangagas kadagiti masakit.

Iti daytoy a panawen ti panagraira ti COVID-19, saan nga ag-panic, parmeken ti buteng, pagarien ti panagtalek ken ni Apo Dios nga isu ti kabilegan a mangpaksiat iti peste ken sakit. Pagbalinen ti kararag a kasamayan a kalasag iti amin a peggad.