Saaylen nait, Oli nait… Paskuayo Apo! (Maikadua a paset)

Nagsubliak met laeng iti obrak idi makalikud ni ninong. Masdaawak man kenkuana ta awan pay ti asawana. Terti paibna metten.

Nagaget. Dina ipalubos nga agkalaegan ti bangkagna. Naglalangto dagiti mulana a tarong, karabasa, sili ken paria. Adu pay dagiti mulana a prutas. Ken adda pay tarakenna a pato ken manok.

Adu met dagiti babbalasang a kalugaranmi. Adda dita ni Manang Diane a tallo tawenen a nurse ngem agingga ita, awan pay nastrekanna a trabaho.  Wenno ni Ma’am Joselyn a maestra ti Grade II dita AES. Wenno ni Manang Prescious nga empleado idiay munisipio. Damagko a ni Manang Nichole ti pagpatpatayan la unay ni ninong. Ngem diak ammo no apay a dina met laengen manobia. Mannursuro iti Quezon Colleges of the North a pribado a pagadalan ti haiskul ken kolehio ditoy ilimi ni Manang Nichole. An-anusanna ti bassit a sueldo. Di pay ngamin napagasatan iti namitlon a pannaki-assest-na iti public high school. Ken maysa, adda kano met latta dayta “palakasan system” uray adda dayta asi-asismint.

Napnon ti sako iti bulong-saba idi makasangpet ni nanang. Nakagatang metten iti rekado ken iti lutuenmi a pansit no rabii.

Binukitkitko ti basketna bareng nagbaliw ti aplaw ti angin ket inggatangannak met laeng ‘ti bilinko. Ngem awan a talaga. Napatilmonak laengen iti pannakalagipko iti hamburger ken donut a sangkaestoria dagiti kaklasek iti Grade VI dita AES a saramsamda no dumteng ti kastoy a panawen.

Namrayak laengen ti nagbagkat kadagiti kayo a pagtungomi ken ni tatang. Implastarko dagitoy iti abut a paglutuanmi iti tinubong ‘ton malmalem.

Pasado alas diesen idi makasangpet ni tatang. Nagbaklay iti sanganayon a kawayan. Ammok lattan a dinagasna iti bangkagmi a minulaanna iti kalamansi. Adda uppat kadisso ti pasingan kadagiti nagsulian ti bangkag.

Rinagadi a dagus ni tatang ti kawayan. Inagawaak met ti nangkayas kadagitoy.

Iti tawenko a dose, tallo tawenen a kastoy ti ar-aramidek.

Insuro ni tatang no kasano kapuskol ti kawayan tapno saan a nalaka a mapuoran no maituno ken di met narigat a maluto. Ginamay metten ni nanang ti bellaay kabayatan nga aglutluto iti pangaldawmi. Naggao a dagus ni nanang idi makaluto. Impaigidna pay laeng ti tinakkabanna a matinubong ta mangaldawkami kano pay sakbay nga ituloymi ti ar-aramidenmi.

“Nalpasyo met laengen ‘diay balay da Pari Pistong?” inamad ni nanang ken ni tatang idi agpasarkamin.

“Wen, Baket,” kinuna ni tatang a mayat ti panagarub-obna iti dinengdeng a sabong-karabasa a nasagpawan iti aramang. “Apagbiit ta adukami a timmulong.”

“Ania met ngay ti mineriendayo?”

“Tinupig ken suman, Baket.”

“Awan ti makaulaw a pagpabulon?”

“Adda, a, Baket. Maawan kad’ met dayta no adda tagnawa? Tinola pay ngarud ‘diay pulotan…”

“Rinamanam?”

“Narigat ti mapasublian, Baket.”

Nagulser idi ni tatang. No kasdiay idi a sumukmon iti kantina ni Anti Janang iti panaggapuna iti bangkag, naynay nga awan linaon ti boksitna. Naimbag ta nasapa a naduktalan ti sakitna ket naala pay laeng iti agas. Bagas ti kamotit ken gatas ti nayadbays a meriendana iti inaldaw. A kinayatak met, a, ta kanayonak a makaraman iti gatas.

Nagpalpaanmi ken ni tatang ti nagitubong. Insagana met ni nanang dagiti rekado ti pansit tapno daytanto laengen mangluto no rabii.

Nagpabeggang ni tatang. Rumrumsik dagiti kasla luppok ti kadakkel a kayo ti kawkawwati. Mayat dagitoy ta nabayag ti beggangda. Apagisu a lutuenna dagiti tinubong.

Indiretsomi nga intuno dagiti tinubong. Saanen nga uso ti panangilingta pay. Naim-imas ngamin ken nabangbang-i ti matuno. Masapul laeng a nabasa ti gamay ti matinubong tapno agburek met laeng daytoy kabayatan ti pannakatunona ket saan a bangbangir ti pannakalutona.

Apagsimpami iti abut dagiti matuno idi mapasungadanmi ni Anti Saling a kabsat ni tatang. Iti dayaenmi ti balayda.

“’Tay man igadyo iti niog, Anton,” kinunana kaniak.

Nagdardarasak a simrek iti balay. Idi rummuarak, iggemkon ti masapul ni anti.

“Ania ti lutuem, Anti?” inamadko idi iyawatko ti igad.

“Bibingka man,” insungbatna. “Ken kaskaron.”

Timbog la ket ngarud ti ngiwatko. Dayta la unay kaskaron ti paggugustok. Nagamay a napatimbukel daytoy a bellaay a maiprito iti manteka santo magalut iti nalabaga nga asukar. Nagimas ketdin a saramsam.

Ngem di latta a mapukaw iti isipko dagiti hamburger, donut, letson manok…  Kaano ngata nga adda mangisagut kaniak?

“’Mayakto mangan, Anti,” kinunak.

“Ket, wen, a!”

“Dika laeng agpatupat, Anti?”

“Saanen, Balong. ‘To lattan no Baro a Tawen ta umayto kano da manangmo ditoy.” Da Manang Bambie, Manang Sharon ken Manang Lineth ti kayatna a sawen. Anak ida ni Anti Kikay a kabsatda a naikamang idiay Pudtol, Apayao. Kanayon a Baro a Tawen ti umayda. Uliladan iti ama. Natay daydi angkel iti disgrasia ti lugan. Pahinante ngamin dagiti trak nga agibibiahe iti irik.

Agalas kuatro idi makalutokami ken ni tatang. Dagus nga impanmi dagitoy iti labba. Nupay makakakkakaanakon, tinipedko pay laeng ti riknak. Naim-imas met laeng ti tinubong no nabaawen a dimket ti kulapot ti pasingan. Saanen a napigket. Mananammo a naimbag ti bang-ina. Kumagat ti imasna.

SUMIPNGET. Nagpakadaak kada nanang ken tatang.

Nagtutulagkami idi kanikadua nga aldaw kada Ambang, Dayog, Uyan ken Pidong a mapankami agkaroling. Kasla makitkitakon ti kaadu ti mapaskuami. Planok a dumagaskaminto a gumatang iti hamburger iti panaggapumi iti ili.

Nadanonkon dagiti kaduak iti paraangan da Manang Bilita. Ditoykami nga agrubuat. Magnakami iti tambak dagiti piskeria iti panagpahayweymi. Panggepmi ti agpaili nga agkaroling. Apaghusto, kunami, a mangrugi ti Misa de Gallo no makagtengkami idiay ili. Makimisakamto metten.

“Daytoy a balay a nasungadmi/ Balay da Manang nga am-ammomi…” inrayokmi a dagus  idi matuparmi ti balay da Manang Jona iti haywey. “Daytoy ngatan ti pangulpianmi…”

“Awan tao!” nailukat ti dialosi a tawa iti batogmi. Ni Sianong, ti agwalo iti tawenna nga anak da Manang Jona ken Manong Alwin, ti simmirip.

Ngem intuloymi latta ti nagkanta. Adda ngamin lokloko ni Sianong. Kasta manen ti insungadna kadakami itay napan a tawen. Agkaklaseda ken ni Uyan iti Grade V.

Apagleppas ti kantami idi mailukat ti ridaw. Ni Manang Jona ti naitangkarang.

“Meri Krismas, Manang!” inkablaawmi.

“Agyamanak, Babbalongko,” siiisem a nagkuna. “Pasensiaanyo la koman ni Sianong. Ammoyo metten…” Inyawatna ti nakaselopin nga iggemna.

Inawatko.  “Tenkiu, Manang,” kinunak.

Nagpalaudkami. Nagbibingayanmi a dagus ti inted ni Manang  Jona. Saggagaysakami a patupat ken tinupig.

“Paskuaentayo dita,” innguso ni Dayog ti kantina iti kanigid nga abaga ti kalsada.

“Saanen!” intubngar ni Uyan. “Tarantado ti anakda. Ken imutda nga agassawa!”

Diak mababalaw ni Uyan. Itay ngamin napan a tawen, nganngani nakagat iti aso ta pinalanglangannakami ketdin ni Kilong nga anak da Angkel Usting ken Anti Binit, ti akinkantina ti ibagbaga ni Dayog. Ngem intuloymi latta ti nagkanta. Ti makadakes, simumulagat a binting ti intedda!

“Awan sensilio!” immulagat pay ni Anti Binit idi agkikinnitakami nga agkakadua. “Yamanenyo ketdi ta adda pay binting! Saan a mapidpidut ti kuarta tapno ammoyo!”

Iti suronmi, apaman a nakauneg ni Anti Binit, kinantaanmi idan iti Bulong Ti Apatot. Sakami nagbubuatit nga immadayo!

(Adda tuloyna)