Sadiay Baguio, mamulta ti agsigarilio iti publiko a lugar (Maudi a paset)

Inlatak pay ti nasao a report nga addaan ti tobacco smoke iti makapatay a mixture ti nasurok 7,000 a kemika ken chemical compounds a makadanon kadagiti amin nga organo ti bagi, manipud iti bara agingga iti dara, babaen ti arteries, ken kadagiti tissues iti amin a paset ti bagi.

Dagiti sumaganad dagiti kemika a masarakan iti asuk ti tabako: formaldehyde (maar-aramat daytoy a pagembalsama iti bangkay), cadmium (maar-aramat iti panagaramid iti bateria), arsenic, carbon monoxide (iro a masarakan kadagiti tambutso dagiti lugan), hydrogen cyanide, ammonia, butane (maus-usar iti lighter), ken toluene (masarakan kadagiti paint thinners).

Iti panagadal da Baguio City Health Services Office chief epidemiologist Dr. Donna Tubera, limtuad a ti panagsigarilio ti maikanem kadagiti sangapulo a kangrunaan a rason iti ipapatay dagiti umili ti siudad.

Segun ken ni Dr. Tubera,  tumaud dagiti makaidalit a saksakiten a kas iti lung cancer, colon cancer, cardiovascular diseases, heart diseases, pneumonia ken bronchitis iti panagsigarilio.

Innayonna pay a saan laeng a dagiti agsigsigarilio ti maapektaran kadagitoy a sakit no di pay mairaman dagiti saan nga agsigsigarilio a makalang-ab iti asuk ti sigarilio.

Dayta ti kangrunaan a rason no apay a maiparit iti agsigarilio kadagiti amin a pampubliko a lugar kas kadagiti public utility vehicles, government-owned vehicles wenno sabali pay a wagas ti panagbiahe ti publiko, pagdagusan ken pagpalpaliwaan nga establisimiento, pasdek publiko, publiko a lugar, nakubong a lugar publiko wenno aniaman a nakubong a lugar iti ruar ti maysa a pribado a residente wenno pribado a lugar ti trabaho malaksid kadagiti naituding a kuarto a pagsigariloan.

Iti datos ti sangalubongan, ginasgasut kadagiti rinibribu a tattao a matmatay ket maigapu iti panagsigarilioda. Maysa kadagiti dua a lifetime smokers ti matay itoy a makailuod a bisio. Ti rigatna, kagudua kadagitoy ti matmatay a nakaub-ubing ta iti sigarilio a naala dagiti saksakitenda, nangnangruna dagiti nagduduma a kita ti kanser, a kas iti bara, karabukob, puso ken dadduma pay. Narisgo pay para iti alta pression agsipud ta serraan ti maipauneg a tar ken nikotina dagiti ur-urat a pagayusan ti dara. Tallo kadagiti uppat a tattao a matmatay iti sakit ti puso ti matay maigapu iti panagsigarilioda.

Iti panagadal ti DOH, ti Cordillera Administrative Region ti numero uno a rehion iti intero a pagilian a kaaduan kadagiti agtutubo nga agsigsigarilio.

Iti datos ti sibubukel a Pilipinas,  adda  46% nga agtutubo nga agsigsigarilio. Nangaton nga ilgat dayta a porsiento. Saanen a nasalun-at nga amirisen ta dandanin inggudua. Ngem  immabut iti 58% dagiti agtutubo nga agsigsigarilio iti Cordillera, banag a nakaalarmaan ti DOH! Nangatngato iti 12% daytoy ngem iti national data.

Daytoy ti makagapu a nainget unay ti kampania ti siudad kontra panagsigarilio.

Maikanatad laeng a mangiwayat dagiti agtuturay iti addang tapno masalakniban dagiti umili iti Baguio City, nangruna dagiti saan nga agsigsigarilio iti pannakairamanda nga agsagaba kadagiti sakit a patauden ti asuk manipud iti tabako. Madakamat ditoy a maysa a Filipino ken kaunaan a nagtaud iti Asia ti immawat ita a tawen ti Judy Wilkenfeld Award for International Tobacco Control Excellence, babaen ken ni Neuro-ophthalmologist E. Ulysses Dorotheo, ken agdama a director ti Southeast Asia Tobacco Control Alliance’s (SEATCA) Southeast Asia Initiative on Tobacco Tax. Ipagpaganetget ti SEATCA ti nangato koma a buis ken presio ti sigarilio tapno sigurado a naan-anay a maikabassit ti bilang dagiti agusar. Ta kas kuna ti grupo, agdagupen iti 87,600 ti matmatay iti tinawen gapu iti tobacco-related diseases.

In fairness kadagiti agsigsigarilio iti Baguio, adda met ketdi dagiti napusgan a lugar, a kas iti waiting shed ken dadduma pay nga addaan iti paskil nga smoking area. Dagitoy a lugar ti naituding a pagpayubyobanda. Panggep pay ti city government iti mangbangon iti ad-adu pay nga smoking area a mangakomodar kadagiti agsigsigarilio. Agtaud ti pundo manipud iti nakolekta manipud kadagiti agsigsigarilio a naglabsing iti ordinansa.

Lagipen, kailian: no maisar-ongka iti Baguio City, saan a basta agsigarilioka lattan iti uray sadino a lugar, adda nadesignaran a lugar a pagpayubyobam. No saan, aglabsingka iti ordinansa a pakamultaam no matiliwanka.#