Sakbay nga Agtabon ti Initko

Ababa a Nobela ni Jobert M. Pacnis
(Maikapat a paset)

AGSAPA ti Domingo. Sinapak ti bimmangon ta panggepko ti makimisa.

Nadanonakon da tatang ken nanang iti kosina nga agkap-kape iti paboritoda a kinirog a bagas. Nangtemplaak met iti bagik. Kailiwko metten daytoy a pangpapudot iti rusok a nakairuamak sipud addan puotko. Saan a kayat da nanang ti agkape kadagiti instant a magatgatang. Awan iti kas iti natural, kunada.

“Addan sa ketdi papanam, barok?” sinaludsod ni nanang. Nakasingising ngaminen ti init no bumangbangonak.

Imbagak ti planok.

“Ala, nasayaat met no kasta,” intungtung-ed ni tatang. “Sapay la koma ta makakitaka metten iti papanam iti mamagpitik ‘ta pusom.”

Napaisemak.

“Sika ketdi a laklakayan,”inkusilap ni nanang. “Makimisa ‘ta anakmo, saan nga aghanting iti asawaenna!”

“Ania ti ammom, baket, no iti pannakimisana ket makasirpat iti pagrekaban ti pusona? Malapdam ngarud?” inkalintegan ni tatang.

“’Pay, ‘tang, ‘nang, mailiwkayo kadin a maaddaan iti manugang?’ inimtuodko.

“Ay, wen, barok,” ni nanang ti simmungbat. “Saan la a dayta. Pati apoko payen, a!”

“Kayatmi metten nga adda apokomi nga aw-awirenmi,” innayon ni tatang. “‘Imbag laeng a rayray-aw nga aggapu iti bangkag.”

“Bay-anyo ngarud, ‘tang, ‘nang, ta mangsapulakon iti makaited kadakayo iti apo,” kinunak.

“Namnamaenmi dayta, barok.”

Ngem pagsapulak ngata? nasaludsodko iti bagik. Iti edadko, nalaka pay ngata a makasarakak?

Nagpakadaakon apaman a nakasukatak.

Sinabatnak ti pul-oy nga ikaykayab dagiti utong a narnuoyan iti bunga iti tambak dagiti piskeria a taltaluntonek kadayta a panagpahayweyk a mangala iti luganko nga agpaili. Nakaruar ngaminen itay ni Kasinsin Raul.

Kumalappiaw met dagiti tilapia kadagiti piskeria. Nakaay-ayat man a buyaen ti panagkikinnamatda.

“Papanam, lilong?” naipukkaw.

Ni Sianong, agtawen iti onse, nga apoko ni Anti Lusing a kasinsin da tatang ti nagpukkaw. Kaduana dagiti gagayyemna nga agkarkaras kadagiti pinuttotda iti aripit iti masanguanak.

“Apay a sinapsapayo metten ti nagkaras?” sinaludsodko ketdi idi mabatogak ida. “Naglamiis ket.”

“Baka unaandakami, lilong,” inrason ni Sianong.

“Lakuandakto man ngarud iti uray maysa laeng a dalag ta itunokto.”

“No adu, a, ti maalami, lilong. Saan metten a kas idi segun ken ni tatang. Manmano metten ti lames.”

Nalagipko la ket ngarud idi siak pay laeng ti kas ken ni Sianong. Agiinnunakami met kadagiti kapatadak nga agkaras kadagiti ayusan wenno aripit no kastoy a kalgaw. Nagadu dagiti maalami a gurami, paltat, ar-aro ken dalag.

Awan ti mangiparit ti agkalap iti aripit ta adda daytoy iti ruar dagiti piskeria. Nairanta a pagayusan ti danum no matutudo ket aglipias dagiti piskeria. Nalames latta ditoy ta nababa dagiti tambak dagiti piskeria iti barangay iti dayaenmi ket agleppias dagitoy a sumurotan dagiti lames. Agtalinaedda iti aripit ket ditadan a dumakkel. Nga isu met ti kalapenmi nga ubbing idi.

Pinarak ti traysikel a napasungadak iti daya idi makadap-awak iti haywey. Awan kargana.

Agtartarayen ti lugan idi sangkataliawnak ti drayber.

“Apay, kabsat?” sinaludsodko. Kataebko laeng iti tantiak.

“Kua ngamin, kabsat,” kinunana, “kasla adda pangiruprupaak kenka. Sika kadi ni Anton?”

Nalagipko ti birngasko. “Wen, kabsat,” kinunak.

“Kunakto pay!” inkatekna.

“Am-ammonak…” diak naituloy ti sawek koma ta isu met a mataldiapak ti piglat iti kanawan nga imana— iti asideg ti punguapunguanna. “Toto?”

“Wen! Komusta, gayyem? Kaano pay a simmangpetka?”

Jojo ti sibubukel a naganna. Ngem Toto ti birngasna idi agbasbasakami pay iti Cabaybay National High School. Agkagayyemankami. Siak ti nakaigapu iti piglatna. Agkaduakami idi iti garden. Agdardarusdoskami kadagiti ruot idi kellaat a nagkuyas ti bunengko ket nagdiretso iti imana. Permi idi a darana.

Nupay kasta, saan nga isu ti nakaputdan ti panaggayyemmi. Ta diak kan’ met inranta ti napasamak. Agkagayyemankam’ latta agingga a nagturposkami.

“Papanam kadi, gayyem?”

“’Panak man met sumuknal, gayyem.”

“Agkuyogta ngaruden,” kinunana. “’Diayak met.”

Inserrekna ti traysikelna iti ikub ti simbaan ti Aglipayano. Dakkelen ti nagbalbaliwan ti simbaan. Ladawan itan ti kinaranga. Limmawan daytoy. Sementado metten ti patio. Adda payen pagadalan ti kinder iti ili.

Nakariknaak iti pannakkel. Nagluposen daydi simbaan a nakamuliak. Daydi simbaan a bassit-usit laeng idi no idilig kadagiti dadduma. Nangrugiak ditoy a nagsakristan idi addaak iti Maikanem a Grado. Nagtultuloy dayta agingga a nakaturposak iti haiskul.

Kalpasan ti misa, nagpaplasakami. Nagdiretsokam’ iti pagmeriendaan. Dakkelen ti nagluposan ti ili. Sementadon dagiti kalsada iti aglawlaw; kasta metten ti mismo a sumrek kadagiti paggatangan. Kasla met nagtubo nga uong dagiti pagtagilakuan. Napusek payen dagidi bakante a lote iti aglawlaw.

“Manon ti anakmo, gayyem?” inamadko idi maiyeg ti ordermi a pansit ken sopdrinks.

“Talloda, gayyem,” kinuna ni Jojo. “Dua ti babbai ngem naasawaandan. Apagturposda la idi ti haiskul. Gapu dayta iti selpon. Teksmeyt ti sinangoda.” Immanges iti nauneg. “Lalaki ti inaudi, ni Ruben. Katurturposna iti haiskul kalpasan iti namindua a panagrepiterna.” Limmidem ti rupana.

“Ne, apay, gayyem?

“Buong ti ulok, gayyem. Bayanggudaw daydiay nga anakko. Awan ti pagnaan ti sao kenkuana.”

“Bagbagaanyo, a…”

“Ayna, makauma, gayyem. Nakaalaak sa payen iti sakitko gapu iti kinasukirna nga inanak.” Nangkutsara iti pansitna. Sa limmidok iti sopdrink. “Siguro, adda met basolmi. Ubbingda pay idi panawak ida gapu iti panagabrodko. Ni met misis, adda met trabahona. Isu a dayta, nagkurangkami iti atesion kadakuada.”

“Kaano pay a nagkasta ni Ruben, gayyem?”

“Dua tawenen ti napalabas. Naibarkada…” nagtalangkiaw sana intuloy, “ket nasumokna payen ti maiparit nga agas.”

(Maituloyto)