SALAYSAY: “Apo Iro” ni Dr. Godofredo S. Reyes (1918-2009)

Idi naabak daydi Dr. Godo iti panagpailayonna a para mayor idi 1951, panggepna idi ti agpaing sadiay Mindanao manipud iti ilina a Santa Maria, Ilocos Sur. Inkarina ngamin a pumanaw iti nakaiyanakanna nga ili no maabak iti panagpailayonna a mayor.

Nabiitda pay idi a nagkallaysa iti kasimpungalanna, ni dati a Dr. Dedicacion Agatep, a mangal-ala iti kinamangngagas iti Unibersidad ti Santo Tomas. Marso 29, 1951 ti panagkallaysada ken ni Cion.

Kasanoakto a mapanawam?” sinaludsod ni Cion. “Pumilika iti ili a pagpaingam. Iti nagbaetan ti Manila ken Santa Maria tapno makapagkitata tunggal Sabado ken Domingo ta saan unay nga adayo.”

Pinampanunot a nauneg ni Dr. Reyes ti balikas ni Cion. Uray isu, dina la ketdi kayat a maipusing iti mabayag iti kasimpungalanna.

No didaka kayat ‘diay iliyo, umayka ditoy,” nalagipna nga inyawis idi ni Delfin Divina, mayor ti Cuyapo, Nueva Ecija.

Kinuna pay ni Mayor Divina: “Am-ammodaka dagiti taga-Cuyapo a naggaput’ Santa Maria. Tunggal malpas ti panaggagapas, dimo kad’ napaliiw dagiti kailiak nga umay agpaopera kenka kadagiti nagduduma a saksakitenda?”

Pudno, madupudop dagiti taga-Cuyapo nga agpaagas ken Dr. Reyes. Nadamdamagda ngamin ti kinalaingna a mangngagas.

Iti pannakalagipna iti awis ni Mayor Divina, limmawag ti rupa ni Dr. Reyes. Daytoy ti sungbat iti tarigagay ti kasimpungalanna a saan unay nga adayo ti lugar a pagpainganna.

Idiay balaymi ti pagyanam. Bareng makasursuronto kenka ti anakko a ni Reynaldo iti panagopera no malpasna ti kursona a Medisina,” kinuna dagiti agassawa a Marta ken Sabas Banes, kalugaranda a Santa Maria a nagdappat iti Cuyapo.

Iti Cuyapo ngarud a nagpaing ni Dr. Reyes. Intuloyna ditoy ti propesionna a kas doktor. Nagdinamag ti kaaddana iti Cuyapo, Nueva Ecija ket nagsasaruno dagiti nagpaopera kenkuana. Nupay adu dagiti dodoktor iti Cuyapo, awan ti agop-opera kadakuada.

Uray dagiti agad-adal iti Medisina, nagbulontarioda a tumulong ken ni Dr. Reyes iti panagoperana agsipud ta dakkel ti masursuroda kenkuana. Sinierto met ni Dr. Reyes nga adu ti masursuro dagiti agad-adal iti panagopera.

Dayta ti nakabirngasan ni Dr. Godofredo Reyes nga “Apo Iro” manipud iti nalaing a mangngagas idi nagkauna a panawen.

Nagdinamag ti kinalaingna a mangngagas ket saan laengen a dagiti taga-Cuyapo ti agpaagas kenkuana. Uray dagiti agnaed iti Paniqui, Moncada, ken San Manuel iti Tarlac, iti Rosales, Umingan, Villasis, ken dadduma pay nga ili ti Pangasinan, napanda agpaagas kenkuana.

Dr. Reyes, adda koma klinikayo iti ilimi ta as-asideg nga umayanmi,” insingasing dagiti taga-Villasis, Pangasinan. Pinatganna ti kiddaw dagitoy ket idi 1953, nangbangon iti sanga ti Reyes Clinic iti Villasis.

Immadu dagiti agpaagas kenkuana nga adda an-annayenna. Dagiti gagayyemna a dodoktor, umayda metten tumulong iti aldaw ti panagoperana tapno makasursuroda. Kas koma ken ni Dr. Vince Crus ti Tayug, Pangasinan a nakasursuro no kasano ti agopera iti bukol ken appendicitis. Kasta met ken ni Dr. Calica ti Guimba, Nueva Ecija.

Uray dagiti taga-Urdaneta, Pangasinan, kiniddawda met ken ni Dr. Reyes ti panangipatakderna iti klinikana iti ilida. Iti balay ni Apo Agsalud, iti ngatuen ti maysa a bakery ti nangipasdekan ni Dr. Reyes iti klinikana.

Nakalallagip di damo nga operasion ni Dr. Reyes. Masikog a babai ti impanda iti klinikana. Agkumkumbulsion ti babai.

Itaraymin sa laengen idiay Dagupan, Doktor,” insangit pay ti asawana.

No kayatmo nga agbiag ti asawam, masapul a maopera. Eclampsia ti sakitna ket kasapulan a mairuar ti ubing babaen ti Caesarian operation,” kinuna ni Dr. Reyes.

(Maigibusto)