SALAYSAY: Abel Iluko, kasapulanna ti pannakasappuyot (Umuna a paset)

Maysa kadagiti ipampannakkel a produkto ti Kailokuan ti partuatna a tela a maaw-awagan iti Abel Iluko. Manipud pay idi punganay, talaga a natibker dagiti naabel a binakol nga ules, sinamay a moskitero ken dadduma pay a pagimeng a pagaayat nga usaren dagidi appotayo a lallakay ken babbaket. Kas man naiyabel metten iti biag ni Ilokano ti panagusarna iti tela a napartuat babaen ti manu-mano a panamagtitipon kadagiti no mano a bilang ti sag-ot tapno mabukel a tela. No damom ti makakita iti umaabel, masdaawka la ketdi iti napartak a panagkuti dagiti imana nga agsinsinnublat a mangsippaw iti kartilia a nakaiputipotan dagiti sag-ot. Lalo la ngaruden no maimatangam ti kumpas dagiti sakana nga agdangdanggay a mangbaddek iti kasla pedal ti pagablan. Wen ta maysa met nga arte ti panagabel. No dimo makumpasan ti garaw dagiti ima ken saka wenno awananka iti konsentrasion, makulkol dagiti sag-ot a mangdadael met a namimpinsan iti maar-aramid a tela.

Iti ili ti Caoayan, Ilocos Sur (tubo ditoy ni Pres. Elpidio Quirino) a masarakan ti kaaduan nga umaabel. Gapu iti daytoy, pinili ni Mayor Mario Tugade ti produktoda nga abel kas One Town One Product (OTOP) ti ili idinto a daytoy pay ti maitantandudo a provincial OTOP ti Ilocos Sur iti agdama.

No apay a naisangsangayan ti abel ti Caoayan no ikumpara kadagiti aramid ti dadduma nga ili, gapu iti makunkuna nga originality. Segun ken ni Mayor Tugade, ti ilida ti immuna a nagaramid itoy a tela. Daytoy met ti makaigapu a maaw-awagan ita ti Caoayan iti “Home of the Abel Iluko”

Adda dua a pakasaritaan no kasano a nangrugi ti industria ti panagabel ditoy kas naimaldit iti historia ti ili. Umuna, adda ti South China Sea iti laud ti Caoayan. Daytoy ti nagserbi a dalan ti panagsisinnukat ken komersio dagiti produkto idi un-unana. Kabayatan ti panangimaro dagiti natibo iti produktoda iti talon kadagiti Mehikano a traders nga immay met nagisukat iti produktoda a textiles, sumagmamano kadagitoy ti nangisuro kadagiti agindeg ti proseso ti panagabel (loomweaving).

Maikadua a bersion ti mangibagbaga a sumagmamano a ganggannaet a traders ti nakiasawa kadagiti agindeg a babbai ket isuda ti nangisuro kadagitoy a nagabel. Nagaramid dagitoy iti “tilars” manipud iti kayo tapno agbalin a lokal a bersion ti makina a maus-usar iti panagaramid iti tela. Agingga ita, ti pay laeng “tilar” a kayo ti maus-usar a pagabel.

Ngem iti agtultuloy a modernisasion, in-inut a naglumen ti sigud a napnuan rimat a bituen ti abel Iluko. Kaykayaten dagiti umili ti agaruat iti siguden a nadait a pagan-anay aglalo kadagiti agtutubo a kasla naminpinsanen a nangtallikud iti daytoy.

Nagasat ti Caoayan ta base iti naudi a surbey, adda pay laeng 112 nga umaabel ditoy. Ti makadakes, agpapadan dagitoy a nataengan. Segun ken ni Leonardo Quiocho, agpapaay a Community Affairs Officer/Tourism Coordinator ti Caoayan, iti laksid a maitantandudo payen ti dadduma pay a mabalin a pakaiyusaran daytoy a tela kas iti panagbalinna a kurtina, placemat, abbong ti lamisaan, labakara, shawl, supot ti pungan, pitaka, ken mausar kas gown, tallo a banag ti natakuatanda no apay nga agtultuloy ti panagrigat ti industria : kurang ti marketing strategy tapno maiyam-ammo ti abel Iluko iti ruar ti probinsia ken pagilian; kurang ti mausar a material iti panagaramid iti abel gapu iti kinangina ti magatang a sag-ot ken ti kaawan interes dagiti agtutubo nga agsursuro nga agabel. Toy maikatlo ti pagam-amkanda ta no saan a maipasublat iti sumaruno a henerasion amangan no maitanem daytoy nga industria.

(Adda tuloyna)