SALAYSAY: Carlos Bulosan, inlaminana iti pantok ti panagsuratan ni Ilokano (Maudi iti dua a paset)

We in America understand the many imperfections of democracy and the malignant disease corroding its very heart. We must be united in the effort to make an America in which our people can find happiness. It is a great wrong that anyone in America, whether he be brown or white, should be illiterate or hungry or miserable,” mabasa pay daytoy a paset ti sinurat.

Dayta ti panangiladawanna iti gumawgawa iti wayawaya manipud iti inhustisia, exploitation ken oppression. Iti laksid a lugar a dadaulo ti demokrasia ti USA ken siwawaya a lubong, nakita, narikna ken napasaran ni Bulosan ti saan a kumpleto a demokrasia ditoy. Nakitana ti sakit, nagpasaranna ken imbibiagna dayta a sakit ti gimong. Isu nga indagadagna ti agkaykaysa a pannakidangadang kontra iti pannakaabuso dagiti Filipino.

Iladawan daytoy a timek ti kararua nga agsapsapul iti pannakaadda koma ti nawaya a panagtignay ken pannakapasarda iti gimong nga aglaplapusanan iti taraon, lupot, pagnaedan, edukasion ken biag a nawaya ket agbalin a creative a kas badang iti gimong ken humanidad.

Dagiti kakastoy a sinurat ti kasapulan ti gimong a mitsa ti ingpen a panagbalbaliw, namnama ken panagdur-as. Dayta a panggep ken ingpen ti dangadang pay laeng iti agdama. Ti biag ket napnuan iti dangadang. Ti biag ket saan a bunga ti kinanam-ay no di ket napnuan iti regget ken pinget a sumango ken mangbukkual kadagita a bangen ti namnama ken idudur-as.

Nagamayan iti kinaganggannaet a maiduma la unay iti lugar a nagtubuan ti kinaasinoda ti historikal nga experiensia dagiti immuna a nagdappat iti USA. Iti dayta a kasasaad, iliwenda ti nawaya a panagtignayda, ngem saan a mabalin ta saanda a kabukbukodan ti nakaipadpadanda a gimong. Isu a simmangoda iti ad-adu pay a pannakidangdang. Isu dayta ti nangbukel ken nangpapintek ti kinataoda.

A truck came and carried some of the men but most of them walked with us on the highway. They were very serious. I glanced at Jose who was talking to three Filipinos ahead of me, and felt something powerful growing inside me. It was new heroism: a feeling of growing a huge life. I walked silently with the men, listening to their angry voices and to the magic of their marching feet…” kastoy ti pangiladawan ni Bulosan iti padasna a kas obrero ti talon, ti panagburasna ti ubas, asparagus, ken dadduma pay a trabaho iti katay-akan ti California .

Literature of hope and growth, kunatayo, ta aniaman a nariknana, aniaman a pannakidangadangna, aniaman a pannubok ken pannakapaayna, saan a napukaw ti ladawan ti kinaaddda latta ti namnama ken panagdur-as. Mariknana dayta a bileg ti ingpen iti kinataona, nga imbilangna a naindaklan iti nagan ti nalawlawa a pannakidangadang iti biag. Kas maysa a mannurat, managpaliiw iti mapaspasamak iti aglawlawna, kadagiti kapulapolna, ti kasasaad, ti biag ken panagbiag ken kangrunaan ti amin ti bagina – no ania ti marikriknana, no ania ti kapanunotanna a mangidur-as ken mangitan-ok iti dayta a kasasaadna.

Dagitoy a kapanunotan ket saan a laeg no di ket produktibo a mangitag-ay iti kinaasino. Saan a lapped ti kasasaad no di ket isu pay ti pagbaddekan a mangtunton iti arapaap.

Dayta ni Carlos Bulosan, dayta ni Ilokano, dayta ti puli a panuli ti dur-as ken namnama. Sipapannakkeltayo ta maibilangtayo ditoy a puli, nga iti agdama a panawen, addan nga aggargaraw iti uppat a suli ti lubong, makita a dadaulo iti pinget ken namnama. Puli a maipagpannakkel. Puli a tinagiben ni Carlos Sampayan Bulosan.

Kadagiti dadduma a sinurat ken masansan a naisurat maipapan iti biagna ken kinaasinona, naipasngay ni Bulosan sadiay Binalonan, Pangasinan idi Nobiembre 24, 1913 ngem iti baptismal certificate a masarakan sadiay Binalonan ket nakasurat a naipasngay idi Nobiembre 2, 1911 ken natay idi Septiembre 13, 1956 sadiay Seattle, Washington, USA.

Septiembre 11 ti indeklara ti konseho munisipal iti ilina a Binalonan a Carlos Bulosan Day . Masarakan ti marker a kas pakalaglagipan kenkuana sadiay Barangay Sto. Nino.#