Footer

SALAYSAY: Dadakkel a programa ti salun-at, maselebraran iti Setiembre (Maikadua a paset)

Obesity Prevention and Awareness Week

Lukmeg. Tabachoy. Tabachitching. Kasla baboy, kuna dagiti nalabes unay ti panagiladawanda. Naibulos iti kusina, kuna met dagiti adda pamalpalatpatanna iti figure of speech. Bakka  wenno baliena (no babai). Dabiana wenno Dabiano (manipud iti nalatak a karakter iti komiks). Ken adu pay a pananginagan kadagiti nakaluklukmeg.

Maysa met a serioso a problema iti salun-at ti kinalukmeg. Problema a saan a maikankano ngem  nakadardaras itan ti yaaduna nangruna kadagiti ubbing. Problema nga adu pay ti nasken a maammuan dagiti nagannak ken iti amin,  no ania ti implikasion a pataudenna iti akimbagi.

Nakapokus daytoy a programa no kasano ken no ania dagiti parnuayen ti obesity wenno kinalukmeg a maysa kadagiti rason iti itataud wenno pagtaudan dagiti sakit a hypertension, diabetes, cardiovascular ailments, osteoporosis ken kanser.

Nutrition-related lifestyle ti kangrunaan a taudan ti kinalukmeg. Poor diet habits ken unhealthy living.

Lalo ita a panawen a timmakder kadagiti amin a suli wenno lugar dagiti sanga dagiti nagkaadu a fast food chains, nga agraira dagiti junk foods, dagiti makapalukmeg nga inumen ken dadduma pay.  Inayon pay dita ti kondenasion dagiti nagannak a mangipalubos lattan nga agbalin a balon wenno lobo ti anakda.

Maipapan iti kinalukmeg daytoy sangkapagilian ken makalawas a programa.

Kadagiti siudad ken dadakkel nga  ili ti ad-adda a yan dagiti naluklukmeg. Iti Baguio, agparikut ti Departamento ti Salun-at,  saan laeng iti malnutrision no di pay iti kinalukmeg a kasla ketdin agbinnulig dagitoy iti kinaaduda. Dakkel a bilang ti  immaduan dagiti limmukmeg iti siudad, lalo kadagiti ubbing, a kas met iti immadu a bilang dagiti malnourished nga ubbing.

       

    World Heart Day (26)

Saan laeng a sangkapagilian no di pay sangalubongan a programa ti salun-at daytoy. Nakapokus ti programa para iti pakaseknan ti puso.

Inorganisa ti World Heart Federation ti World Heart Day idi 1999. Nabuangay daytoy babaen ti pannarabay ti World Health Organization (WHO), UNESCO ken United Nations Sports Development and Peace initiative.

Nakabase ti World Heart Federation sadiay Geneva, Switzerland ken buklen ti 195 a gunglo dagiti cardiologist ken heart foundations dagiti nasurok 100 a nasion a  kameng manipud Asia-Pacific, East Mediterranean, the Americas (South ken North) ken iti Africa.

Natakuatan ti World Heart Federation a 17.5 million a tattao ti matay iti sangalubongan iti tinawen gapu iti sakit ti puso wenno kanaig iti sakit ti  puso.

Isu a nakapokus itoy a sangalubongan a programa  iti pannakaprebentar ti cardiovascular diseases babaen ti  pannakakontrol wenno panangipakaammo kadagiti amin a maseknan dagiti major risk factors wenno taudan ti sakit ti puso ken kanaigna.

Dagitoy ti dinakamat ti federation a kangrunaan a taudan ti sakit ti puso: diet, lifestyle a kas iti saan a panagwatwat ken panagsusop iti sigarilio.

Maysa a nakaam-amak ken mananglib-at a sakit ti sakit ti puso ken atake. Isu a maigunamgunam iti amin ti pannakipasetda iti impormasion ken kampania maipapan kadaytoy a sakit.

       (Adda tuloyna)