SALAYSAY: DIKET A MAIS, SAAN LAENG A PAMPASEKSI, PANG-SPORTS PAY

Kalpasan ti panaggagapas ti pagay, maisagana a dagus dagiti talon ken bangkag. Kamakamen ti dam-eg ti daga, iti lingo dagiti mannalon. Panagmumula iti sabali manen a produkto a kas iti mais, nadumaduma a natnateng, bukakaw (tay sweet sorghum a mabalin a maus-us ti kayona a kasla unas), balatong, dungay ken dadduma pay.

Ngem ditoy Ilocos Sur, madlaw unay a bassit ti agmul-mula iti puraw a mais wenno tay diket a mais. No adda man agmula, bassit laeng, para laeng iti bukod a kanen ti nagmula. Manmano dagiti para lako. Ad-adu ti maimula a hybrid wenno tay Bt corn a para lako. Dagiti sigud a mamulmulaan iti birhinia, bawang ken kapas, mamula-anen kadagiti mais a hybrid. Kangrunaan a rason dagiti saanen a mangayat nga agmu-la iti birhinia ti kinangina ti magastos iti pagsungrod a maigapu iti pannakaipariten ti agpukan iti kayo. Nalaglag-an nga adayo ti trabaho ti agmula iti mais ngem iti birhinia.

Apay a bassit ti agmulmula iti puraw wenno diket a mais idinto a nanginngina ti pre-siona ngem dagiti hybrid? Mailako pay iti por piraso. Wenno mailako a nalingta, santo met tunnuen dagiti gumatang sada ilako.

Sadiay Pangasinan, makita kadagiti igid ti kalsada dagiti malinglingta a diket wenno puraw a mais. Aglalo iti igid ti highway ti Binalonan. Naynay a dumagas dagiti lugan nang-runa dagiti  pampasahero a bus, trak ken dadduma a pribado a behikulo tapno aggatang iti mais dagiti drayber, biahero wenno pasahero.

Kadawyanen nga adu dagiti tindero nga umuli kadagiti pampasahero a bus nga aglako iti tinuno wenno nailingta a mais.  Uray kadagiti sidewalk ken parke kadagiti siudad ken ili ken iti sanguanan wenno igid dagiti eskuelaan, malabsan dagiti agtuntuno kadagiti puraw wenno diket a mais. Naimas  ngamin ti agkurab iti nalingta a puraw a mais a naituno ken napulagidan iti margarina ken iodized salt.

Dakkel ti maipaay nga imbag ti diket a mais. Kuna dagiti researcher iti Crop Science-College of Agriculture iti University of the Philippines iti Los Baños (UPLB) a naimbag a taraon para kadagiti atleta ken figure conscious people ti diket a mais. Nasayaat met daytoy a kanen dagiti agsagsagaba iti sakit a diabetes mellitus ta saanna nga ingato ti sugar content ti bagi ket malapdan ti panagdikar ti nasakit.

Iti panangilawlawag ni Dr. Artemio Salazar, maysa a mapagtalkan a plant breeder ti UPLB, nasayaat la unay ti puraw a mais ta “malaksid a nabuntog nga agruk-at iti  carbohydrate a taraon, white corn is best for stamina-requiring activities such as boxing and the like, adding that it is also recommended for weight watchers because it reduces food carvings.”

Gapu kadagitoy masagrap nga imbag, nakapataud ti Institute of Plant Breeding, Crop Science Cluster College of Agriculture, UPLB, College, Laguna iti puraw a mais a nasayaat la unay a mailaok iti innapuy. Isu daytoy ti IPB Var 6 (white). Nangatngato nga adayo ti amylose content daytoy ngem ti bagas. Ti amylose content ket ti soluble portion of starch that forms a stiff gel at ordinary tem-peratures.

Nakinkintal ken nakilkilnet nga adayo ti puraw a mais ngem ti bagas. Nababbaba met ti glycemic index daytoy wenno sukat iti carbohydrates a maragpat, isu a maitutop la unay a taraon dagiti agsagsagaba iti sakit diabetes mellitus. Nasayaat met a tara-on dagiti diet conscious ken dagiti atleta tapno saanda unay a lumukmeg ken dumag-sen unay.

Balakad pay ni Dr. Salazar: “The Glycemic  Index, or GI, ranks carbohydrates from low to high according to how they effect our blood glucose levels. This effect on our blood glucose levels (commonly called blood sugar) is known as the Glycemic response. Foods with a lower index, and lower Glycemic response, tend to cause a slow steady rise in glucose level.

“People with diabetes mellitus should eat more of it because it does not raise blood sugar levels dramatically.”

Dagiti nadakamat iti ngato dagiti imbag a maala iti puraw wenno diket a mais. Yad-adu koma ngarud ti imula dagiti mannalon a puraw wenno diket a mais.#