SALAYSAY: Komento Kadagiti Naisalip a Daniw iti JJFCLA (Maika-6 a paset)

Kas pangnayon, adtoy ti maysa pay a daniw a napno iti makapnek a pikapik ken naganas a metapora/parparipirip ken kangrunaanna, namsek iti nasaranta ken rhythmic/musical a vocabulario ken lengguahe, ti “Ray-aw iti Panagmaymaysak” manipud iti koleksion ni Rosa Monte:
 

Nayanakak a lugpi ngem kompleto ti imak
Nasuruanak nga agbasa ken agsurat, ket nagduogak
A Bannawag pagpalpaak a pakabuyaak sukog-bulan
A ladawan artista, gutad arapaap a nagayat.

Ket iti panagmaymaysak nagtaraok sutil a panunot
Narasuk panaglayag a simmarut iti iti bidang baggak
A mangtakuat gameng a naitalimeng iti saklot
Tindek a nagsaltek iti ruangan usok a nakatangep.
 
Natinaan nalabaga a limsot iti nalinab nga usok
Gubuay areng-eng a samiweng naep-ep a ragutok
A duayya dagiti naglantip mawaw a sippit
A nangruros sennaay ken banios anek-ek a naglumot.
 
Rimkuas a nabanitog iti kawayan a papag
Ranitrit naigamer iti pul-oy panagsung-ab
Ngem bellad isem iti naparmek a sipnget
A nangagsep ganagan, dam-eg a bin-i a narukit.
 
Salun-at namsek a busel a nainaw iti tagainep
Sabong ti sirmata nga andingay mawaw nga anek-ek
A maila iti nakaparsuaan ngem naipaidam a ragsak
Rabak parmata a nangsurdo nagduog nga arapaap.
 
Alikuteg nga utek a nagderrep iti darepdep
Maaddaan kapungan a diro nakas-ang a kararuak
Tapno masukog saringit, inaw a panunot kudidit
Daytoy piman a lugpi, ray-aw iti panagmaymaysak.
 
 Manen, agreklamo la ketdi dagiti moralista ken konserbatibo. Ta ania met, daniw maipapan iti maysa a lugpi a nupay kasdit’ kasasaadna ket “kompleto met ti imana” ket ngarud maparagsakna latta nga agmaymaysa ti bagbagina iti tulong ti “sukog-bulan a ladawan artista” iti Bannawag. Ngem, manen, nagballigi ken naballigi ti mannaniw a nangiparang ken nangipabur-i iti naiduma a padas ken rikna a “mamagtaraok” met iti “sutil a panunot” ti makabasa, mangsuot iti daydiay nakaparsuaan a libido ti agbasbasa.
 
 2. Teolteolohia, relrelihion: “angot-simbaan?”
 
Mainaig met laeng daytoy iti garit a didaktiko ken moralistiko ti kaaduan a daniw. Ket addada met “angot-simbaan” wenno “nakalumlom iti lubnak ti relihion” kadagiti naisalip a dandaniw. Dagitay nangiparang iti kaaduanna ket pasimudaag wenno palnaad ken ballaag nga apokaliptiko maipapan iti kinadangkes ti/iti agdama a lubong mainaig iti kinaagum ken kinabuklis iti poder/turay ken panagraira ti gubat, kriminalidad/terorismo, immoralidad, panagabuso iti nakaparsuaan a pakaigapuan met ti adu a didigra ken kalamidad, etc.; ken ti umadani a pannakaukom dagiti managbasol ken/wenno pannakasubbot dagiti nalinteg. Wenno saan met, dagitay kadawyan a kasla literal a kasaba wenno saritaan/sarsarita maipapan iti pammati ken relihion a naadaw, siempre, iti Biblia.
 
Pagarigan daytoy “INRI” ni Val Zed:
 
Immaweng trumpita
Iti uppat a suli;
Nagkallatik pakdaar
Dua a tapi a bato
Ti tulag, nagpingki
Ti unget a kasilpo
Daydi pangta
Nailuod nga Eden …
Addaytan pilid
Um-umkis Apokalipses
Mangbirbirok anag
Uppat a letra
Iti lulonan
Lalaki
A nagkoronat’ siit…
Umaw-aweng trumpita
Manglukag nairidep
Nga arban tapno
Sapulendat’ ridaw
Pannakaisalakan;
Ta silalayaten
Kampilan
Ti ukom
A mangsentensia
Basol
Ti lubong…
 
Ken daytoy “Tallo a Suli” ni Raquel Roma:
 
AGSAPA
Agmatuon
Sumipnget;
 
Simbolot’ kinapudno!
 
Bayangbayang
Simbolot’  bileg
Di kabaelan ti tao…
 
Maysa, dua, tallo!
Dalan pannakaammo…
 
Bilang nga umuna
Punganay ti pigsa…
 
Maikaddua, panagsagana
Maikatlo, panangibuat,
Maysa, dua, tallo!
 
Daytat’ padeppa
Tandat’ panagsagaba
Anak ti Tao.
 
Idi, ita, inton bigat
Agsapa
Agmatuon
Sumipnget…
 
Bileg bayangbayang
Susuon padeppa
A mangsultop
Tallo a tarumamis,
Lansa!
(maituloyto)