Salaysay: Komento Kadagiti Naisalip a Daniw iti JJFCLA (Umuna a Paset)

Ti mannaniw, nawaya ken addaan wayawaya, idaniw ken daniwenna amin a kayatna a daniwen ken idaniw. Wen, uray pay dagiti dina kayat koma nga idaniw ken daniwen. Agpartuat ken agiparang ken agipamutektek kadagiti barbaro wenno karkarna a padpadpadas wenno rikrikna kas wagasna a mangipaneknek wenno mangipasingked iti maysa a pudno wenno agdadata a kinapudno, naimbag man daytoy wenno dakes, kas naadaw iti biag/panagbiag. Ket ditoy a makipartisipar met ti reader/recipient a mangeddeng, mangaklon wenno mangumsi ken mangiwaksi ket babaen dagitoy a natignay wenno naabbukay kenkuana (reader) a rikna—ken padas met laengen, lalo met a limmawa wenno immuneg ti bukodna a pannakaawat wenno kapadasan iti bukodna a lubong wenno iti sapasap.

Kas ehemplo, kitaentayo daytoy daniw a “Nalpasen!” manipud iti koleksion ni Marc Jacob:

 

Simmarabo ti naamo nga apros ti pul-oy iti uneg

Daytoy bassit a lubong a binalkot iti artipisial

A lamiis. Ala , ket dumanonkayo, a!

Kasla dayta ti yaw-awis ti naalikaka iti pannakatikapna

Ken ti pannakatubayna a pigurin ti lakay nga Igorot

Nakasuako ken nakakalladay iti upigan.

 

Nagsabat dagiti maililiwan a mata

Simmaruno dagiti di mapengdan a rinnisiris

Dagiti kasla kape ken gatas a kudil

Naparnuay ti lamuyot iti isem ken arasaas a mapengdan

Ket ti bara nagkarayam a kasla aweng ti kutibeng

Kadagiti urat a nakayayusan iti bileg-rugso

Ken ragsak a nangkidag iti palalo a bitekbitek.

 

Daytoy ti lubong a nangidusngo iti apagbiit a panagdamsak

Kadagiti ima ken saka; sinnanggol, dinnuron, kinnepkep

Minnatmat a sarunuen dagiti banang-es

Ken panagtipon iti lanit ti bagi a galisgalis

Dagiti maipasngay a darikmat.

 

Nalpasen.

Tumakderka ditan ta urnosem

Dagiti naiwarawara a gargaret nga imburindias itay

Ti ingget pigsa a bagyo. Urnosem koma metten, a

Dagiti nakuso a buok a pinungot itay

Iti apagdarikmat a damsak.

 

Saan latta a nagkir-in daytoy nakabaag a pigurin; di mapunas

Ti isemna a kasla mangyar-arasaas iti daytoy: Nalpasen!

Wen, nalpasen ti bagyo a nangdalapus iti uneg

Daytoy bassit a lubongko!

 

Iti dadduma, di bumurong a kednganda daytoy a daniw kas naalas wenno bastos, immoral, gapuna a saan a napintas wenno nasayaat daytoy a mabasa ken kas maysa a daniw. Ta mabalin a ti pareha ket agkamalala, wenno agayan-ayat nga agtutubo (a mabalin pay a menor-de-edad) a di pay nagkallaysa, ti kasla limed ken agdardaras a simrek iti “siled ti basol” tapno, ania pay, inda “agbasol.”

Ngem saan a basol ti daniw, saan a pakabasolan ti mannaniw, no naiparang laeng ti maysa a padas, no naiparikna laeng ti maysa a gagangay a kapadasan iti baeten ti dua nga agin-innayat wenno agpimpinnateg a nagsarak iti “bassit a lubong a binalkot ti artipisial a lamiis” ti maysa pay a denumero a siled a bambantayan ti maysa a kasla enkargado a pigurin ti maysa a lakay nga Igorot, ket sadiay, manen, “dinalapus ti bagyo” ti lubongna, iti “apagbiit a panagdamsak.”

 Ngem apay ngamin a ti maysa nga umuna a mapanunottayo kas reader ket daydiay dakes wenno immoral nga aramid? Nga ipatotayo a posible nga extramarital wenno premarital sex wenno relasion daytoy ket bin-ig a derrep ken kinauttog la ti adda. Ania ketdi met no legal nga agassawa a napan nag-short time iti motel daytoy a pareha, adda kad’ dakesna, awan kad’ karbenganda nga agderrep ken aguttog? Ket ania ti dakesna, ania ti immoral no daniwam, no idaniwmo, ti padas ti panagderrep ken rikna ti panaguttog?

Ngem addada ngamin parparipirip iti daniw a kas man maysa a maikurkurimed daytoy a naaramid wenno aramid ket kas man a maysa daytoy nga illicit relationship. Saan a maymaysa ti kaipapanan/paripirip ti nadakamat a “bagyo” ken “damsak” iti daniw. Simbolo ken imahen dagitoy iti adu a panangipapan ken kaipapanan ket adda iti agbasbasa ti tunggal kabukbukodan a reading wenno interpretasion.

Ket ngarud, gapu kadagitoy nga adu a nagutugot wenno naarit ken nakaritna a reaksion wenno response, naballigi daytoy a daniw kas daniw ket nagballigi met ti mannaniw a nangiparang ken nangiparangkap iti rikna ti/iti padas ken padas ti/iti rikna.

Iti bukodko a panirigan, maysa daytoy a daniw kadagiti kapintekan ken kapintasan iti amin a daniw kadagiti amin a koleksion. Nababaked dagiti imahen ken nabibileg dagiti metapora a naiparang.

       (Adda tuloyna)