Footer

SALAYSAY: NO NAPLANO TI PAMILIA, MALIKLIKAN UNWANTED PREGNANCIES

Kas intuding ti Pres. Decree No. 429, itay Agosto 1, narugianen ti makabulan a sangkapagilian a  pannakaselebrar ti bulan ti family planning. Kangrunaan a panggep ti selebrasion ti naun-uneg a panangipakaawat iti umno a panagplano ti pamilia babaen ti umno a tawen a baet dagiti annak ken tapno maliklikan dagiti unwanted pregnancies, abortion ken ipapatay dagiti maladaga wenno ti inna wenno isuda a dua.

Iti panagplano ti pamilia, tallo agingga iti lima a tawen ti kasayaatan a baet ti panaganak tapno maikkan dagiti annak iti naan-anay a pannakataripatoda, mataraonanda a naimbag, matarabayda nga umno ken maipaayda kadakuada ti edukasion.

Ti panangirakurak ken panangipaay iti ad-adu pay nga impormasion maipapan iti panagplano ti pamilia ti nakaisentroan ti selebrasion. Karaman ditoy ti nasaknap a pannakaiyadal dagiti umno nga aramiden  ken wagas ti family planning ken sapasap a panangguyugoy iti panangitalek iti kinapateg ti panagplano iti pamilia.

Iti napalabas nga editorialtayo, inggunamgunamtayo ti panagsasango koma ti DOH ken simbaan tapno pagtutungtonganda dagiti umno nga addang maipapan iti family planning a saan ket nga agtultuloy lattan ti saanda a panagkinnaawatan gapu iti nagsina a paniriganda maipapan iti isyo. Saan nga  agkatunosan ti DOH ken ti simbaan no ania ti rumbeng a maipagna iti panagplano ti pamilia. Ibunga daytoy saan a panagkinnaawatan ti pannakatikaw dagiti maseknan gapu ta saanda a masinuo no ania ti tungpalen ken patienda, no ti simbaan wenno ti DOH. Itoy a pannakaulaw, paatras ngarud ti pannagna ti programa ket saan latta a maatipa ti parikut mainaig iti ibebettak ti bomba ti populasion (population bomb explosion).

Uray ni PGMA ket dina  inayonan ti napinget ken serioso a panggep ti DOH maipapan iti family planning  kas sagudayen ti sangkalubongan a kampania ti UNICEF ken WHO. Banag a nangiyebkasan ni sigud a Presidente Fidel V. Ramos bayat ti nainlubongan a taripnong ti family planning a ‘subservient’ wenno siaannugot ti PGMA iti pagayatan ti simbaan maipapan iti  family planning.

Iti napalabas a SONA ni PGMA,  indariragna  manen ti takderna  maipapan iti isyo ti family planning. Sipapannakkel pay a nangiwaragawag nga ayonanna ti natural a wagas, banag a nangipaay iti nalidem nga atmospera iti batog dagiti proponente iti “free-choice” family planning methods.

Kuna ti pangulo iti maika-8 a SONA, "By promoting natural planning and female education, we have curbed population growth to 2.04% during our administration, down from the 2.36 in the 1990s when artificial birth control was pushed…

“Our campaign spreads awareness of responsible parenthood regarding birth spacing. Long years of pushing contraceptives made it synonymous to family planning. Therefore informed choice should mean letting more couples, who are mostly Catholics, know about natural family planning," innayon ti Presidente.

Ngem nadaras unay ti  panagadu ti populasion ti pagilian, ta iti baet ti kinabassitna a pagilian, binaddekannan ti maika-12 a puesto a kaaduan iti populasion iti  lubong. Saan laeng a maipagarup  no di pay maitudo a ti kinaadu ti populasion ti maysa a taudan ti nakana unay a kinarigat ti panagbiag. Ta iduron ti kinaadu ti populasion ti nasion iti makonsumo a taraon, kinangato ti awanan  panggedan, social unrest ken krimen nga itden ti makirkiraud a boksit.

Iti panagadal ti Philippine Institute of Development Studies, natakuatan a saan a makontrol dagiti nakurapay a pamilia ti fertilityda a puon ti kinaadu ti bilang iti kameng ti pamilia. Itoy a di pannakakontrol iti pertilidad, tumaud dagiti tinawen a panaganak, unwanted pregnancies ken aborsion nga agbunga iti pannakatay ti anak no di man ti ina wenno isuda a dua.

Adda dagiti tumaud a rason no apay a di makontrol dagiti pamilia ti fertilityda: awan ti ammoda maipapan iti  panagkontrol. Gapuna a nakapokus daytoy makabulan a selebrasion iti information,  education and advocacy efforts.#